Göktaş Yassı Madde Mamülleri San. Tic. A.ş. Başvurusu (B. No: 2014/11214)

(Başvuru

Numarası: 2014/11214)

Karar

Tarihi: 21/6/2017

İKİNCİ BÖLÜM

KARAR

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru,

kamu kurumundan alacağın tahsil edilememesi ve yargılamanın makul sürede

sonuçlanmaması ile alacağın tahsilinde faiz uygulanmaması nedenleriyle adil

yargılanma ve mülkiyet haklarının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 4/7/2014 tarihindeyapılmıştır.

3. Başvuru,

başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra

Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca

başvurunun kabul edilebilirlik hususu karara bağlanmadan dosyanın Bölüme

gönderilmesine karar verilmiştir.

5. Bölüm

Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin

birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6. Başvuru

belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık)

gönderilmiştir. Bakanlığın 10/3/2016 tarihinde sunduğu

görüşüne karşı başvurucu süresi içinde beyanlarını sunmuştur.

III. OLAY VE OLGULAR

7. Başvuru

formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir:

8. Başvurucu

tarafından 5/12/2003 tarihinde Kocaeli Vergi MahkemesindeGebze Gümrük Müdürlüğü aleyhine açılan iptal

davasında başvurucu, ilgili idarenin işlemi sonucu ithal ettiği eşyanın yanlış

gümrük tarife istatistik pozisyonu altında beyan edildiğinden bahisle ortaya

çıkan ek vergi tahakkukunun düzeltilmesi talebinin reddine dair işlemin

iptalini istemiştir.

9. Yapılan

değerlendirme sonucu Kocaeli Vergi Mahkemesi 19/3/2004

tarihli ve E.2003/951, K.2004/236 sayılı kararı ile davanın reddine hükmetmiş;

karara karşı temyiz talebinde bulunulmuş ancak talep, Danıştay Yedinci

Dairesince 5/4/2006 tarihli ve E.2004/1573, K.2006/1080 sayılı ilam ile süre

aşımı gerekçesiyle reddedilmiş; karar düzeltme aşamasında ise aynı Dairenin

23/11/2012 tarihli ve E.2006/3655, K.2012/6152 sayılı ilamı ile İlk Derece Mahkemesi

kararının bozulmasına hükmedilmiştir.

10. Bozma

ilamı üzerine Kocaeli 1. Vergi Mahkemesince yeniden yapılan değerlendirme

sonucu 3/6/2013 tarihli ve E.2013/418 ve K.2013/502

sayılı karar ile davanın kabulüne ve dava konusu işlemin iptaline hükmedilmiştir.

11. Kocaeli

1. Vergi Mahkemesinin iptal kararının ardından başvurucu, Gebze 1. İcra

Müdürlüğü nezdinde ilgili idare aleyhine ilamsız icra takibi başlatarak ek

vergi tahakkuku nedeniyle ilgili idareye ödediği 1.239.690,43 TL'nin ödeme

tarihi olan 4/9/2006 tarihinden itibaren icra

takibinin başlatıldığı tarih olan 27/6/2013'e kadar işlemiş faizi ile birlikte

3.232.947,35 TL olarak iadesini talep etmiştir.

12. Kocaeli

1. Vergi Mahkemesinin ilgili işlemin iptaline ilişkin 3/6/2013

tarihli kararı, Danıştay Yedinci Dairesinin 7/5/2014 tarihli ilamı ile onanmış

ve karar düzeltme istemi aynı Dairenin 8/12/2014 tarihli ve E.2014/3308,

K.2014/6949 sayılı ilamı ile reddedilmiş; böylece yargılama süreci sona

ermiştir.

13. Başvurucu

tarafından 2/11/2016 tarihinde ve ilgili idare

tarafından 4/11/2016 tarihinde Anayasa Mahkemesine sunulan dilekçelerle söz

konusu icra takip dosyası borcunun en son 31/12/2014 tarihinde yapılan ödeme

ile sona erdiği beyan edilmiştir. Başvurucu ve ilgili idare

tarafından Anayasa Mahkemesine sunulan söz konusu dilekçelerde ayrıntılı olarak

yer verilen ödeme bilgilerine göre ilgili icra dosyasına idarece çeşitli

tarihlerde asıl alacak ile birlikte başvurucu tarafından talep edilen faizi de

kapsayan toplam 3.635.564,17 TL ödeme yapılmış, bu miktardan toplam 80.601,95

TL cezaevi harcı ve damga vergisi kesintisi yapılarak başvurucuya toplam

3.554.602,28 TL aktarılmıştır.

14. İlgili idare tarafından söz konusu icra dosyası kapsamında

ödemeler asıl alacakla birlikte faizi de kapsayacak nitelikte yapılmış ancak

Gebze 1. İcra Hukuk Mahkemesinin E.2014/30 sayılı dosyasında faiz yönünden icra

emrine itiraz edilmiş ve Gebze 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin E.2014/27 sayılı

dosyasında faiz yönünden menfi tespit davası açılmış, bu süreçler ise henüz

sonuçlanmamıştır.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

15. Mahkemenin

21/6/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvuru

incelenip gereği düşünüldü:

A. Adil Yargılanma Hakkı ile Mülkiyet Hakkının İhlal

Edildiğine İlişkin İddia

16.

Başvurucu, hatalı ek vergi tahakkukunun iptali istemiyle açtığı davanın makul

sürede sonuçlanmadığını ve iptal kararının ardından alacağının tahsilinin

geciktiğini belirterek adil yargılanma ve mülkiyet haklarının ihlal edildiğini

ileri sürmüştür.

1- Kabul Edilebilirlik Yönünden

17. Açıkça

dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini

gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan makul sürede yargılanma

hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar

verilmesi gerekir.

2. Esas Yönünden

18. Medeni

hak ve yükümlülüklere ilişkin yargılamalar ile hukuk sisteminde yer alan

mevzuat hükümleri gereğince “kamu hukuku”

alanına dâhil olan ancak sonucu itibarıyla medeni haklar ve yükümlülükler

üzerinde belirleyici olan uyuşmazlıkları konu alan davaların makul sürede

tamamlanmadığı yönündeki iddialar daha önce bireysel başvuru konusu yapılmış ve

Anayasa Mahkemesince makul sürede yargılanma hakkının adil yargılanma hakkının

kapsamına dâhil olduğu kabul edilerek bir davadaki yargılama süresinin makul

olup olmadığının tespitinde davanın karmaşıklığı, yargılamanın kaç dereceli

olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama sürecindeki tutumu ve

başvurucunun davanın hızla sonuçlandırılmasındaki menfaatinin niteliği gibi

hususların dikkate alınacağı belirtilmiştir (Selahattin

Akyıl, B. No: 2012/1198, 7/11/2013, §§

54-60).

19. Öte

yandan bir alacağın; mahkeme hükmü, hakem kararı veya idari bir kararla yeterli

derecede icra edilebilir kılındığının ortaya konulması hâlinde mülk olarak

kabul edilmesi gerekir. Bu kapsamda kamu kurum ve kuruluşlarının borç ikrarı

içeren alacakları ödememesi, mülkiyetten barışçıl yararlanma ve mülkiyete saygı

ilkesinin ihlali anlamında gelecektir (Mehmet

Zeki Genç, § 30, § 40).

20. Anılan

ilkeler doğrultusunda somut olayda icra aşamasını da kapsayacak şekilde 11 yılı

aşan sürenin makul olmadığı dikkate alındığında adil yargılanma hakkı ile

mülkiyet hakkının ihlal edildiği sonucuna varılmalıdır.

B. Alacağa Faiz İşletilmemesi Nedeniyle Anayasal Hakların

İhlal Edildiğine İlişkin İddia

21.

Başvurucu, haksız olarak tahsil ettiği ödemelerin iade edilmesi söz konusu

olduğunda ilgili idarenin faiz ödemekten kaçındığını belirterek adil yargılanma

hakkının, mülkiyet hakkının, hak arama özgürlüğünün, eşitlik ilkesinin ve

ayrımcılık yasağının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

22.

Bireysel başvuru yolunun ikincil niteliği gereği Anayasa Mahkemesine başvuruda

bulunabilmek için öncelikle olağan kanun yollarının tüketilmesi zorunludur.

Başvurucunun bireysel başvuru konusu şikâyetini öncelikle yetkili idari ve

yargısal mercilere usulüne uygun olarak iletmesi, bu konuda sahip olduğu bilgi

ve delilleri zamanında bu makamlara sunması, bu süreçte dava ve başvurusunu

takip etmek için gerekli özeni göstermiş olması gerekir(İsmail Buğra İşlek, B. No: 2013/1177, 26/3/2013, § 17).

23. Somut

olayda başvurucudan haksız olarak tahsil edildiği yargı kararı ile ortaya çıkan

meblağın ilgili idare tarafından faiz işletilerek başvurucuya ödendiği (bkz. §

13), ayrıca ilgili idare tarafından faiz ödenmesine ve uygulanan faiz oranına

ilişkin davalar açılmasına karşın henüz bu davaların sonuçlanmadığı

görülmektedir (bkz. § 14).

24. Bu

durumda başvurucuya iddiasının aksine faiz ödendiği, ödenen faize ilişkin

itirazların ise henüz yargı makamlarınca değerlendirilme aşamasında olduğu,

değerlendirmenin sonuçlanmadığı anlaşılmaktadır.

25. Açıklanan

nedenlerle başvurunun bu kısmının diğer kabul edilebilirlik koşulları yönünden

incelenmeksizin başvuru yollarının

tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi

gerekir.

C. 6216 Sayılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden

26. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin

Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 50. maddesinin (1) numaralı

fıkrası şöyledir:

“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkının ihlal edildiğine ya da

edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesi hâlinde ihlalin ve

sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere hükmedilir…”

27. Başvurucu

1.000.000 TL maddi tazminat ile birlikte alacak kapsamında kendisine ödeme

yapılırken cezaevi harcı ve damga vergisi olarak kesilen toplam 80.601,95

TL'nin maddi tazminat olarak ödenmesi talebinde bulunmuştur.

28. Somut

olayda, adil yargılanma hakkı ile mülkiyet hakkınınihlal

edildiği sonucuna varılmıştır.

29. İhlal

tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları karşılığında başvurucuya

15.800 TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi gerekir.

30. Anayasa

Mahkemesinin maddi tazminata hükmedebilmesi için başvurucunun uğradığını iddia

ettiği maddi zarar ile tespit edilen ihlal arasında illiyet bağı bulunmalıdır.

Başvurucu alacağı kendisine ödenirken kesinti yapıldığından bahisle maddi

zarara uğradığını ileri sürmüşse de olayda, icra aşamasını da kapsayacak

şekilde makul olmayan uzunluktaki süre nedeniyle tespit edilen ihlal ile

başvurucunun maddi tazminat talebi arasında illiyet bağı bulunmadığından maddi

tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerekir.

31. Dosyadaki

belgelerden tespit edilen 206,10 TL harç ve 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan

toplam 2.006,10 TL yargılama giderinin başvurucuya ödenmesine karar verilmesi

gerekir.

A. 1. Adil

yargılanma hakkı ile mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL

EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,

2. Alacağa

faiz işletilmemesi nedeniyle anayasal hakların ihlal edildiğine ilişkin

iddianın başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

B. Anayasa’nın

36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı ile Anayasa’nın 35.

maddesinde güvence altına alınan mülkiyet hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,

C. Başvurucuya

net 15.800 TL manevi tazminat ÖDENMESİNE, tazminata ilişkin diğer taleplerin

REDDİNE,

D. 206,10

TL harç ve 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.006,10 TL yargılama

giderinin BAŞVURUCUYA ÖDENMESİNE,

E. Ödemelerin,

kararın tebliğini takiben başvurucunun Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden

itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede gecikme olması hâlinde bu sürenin

sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAİZ

UYGULANMASINA,

F. Kararın

bir örneğinin bilgi için Dilovası Gümrük Müdürlüğüne GÖNDERİLMESİNE,

F. Kararın

bir örneğinin Kocaeli 1. Vergi Mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,

G. Kararın

bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE 21/6/2017

tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan : Engin YILDIRIM Üyeler : Serdar ÖZGÜLDÜR Osman Alifeyyaz PAKSÜT Recep KÖMÜRCÜ Recai AKYEL Raportör Yrd. : İsmail Emrah PERDECİOĞLU Başvurucu : Göktaş Yassı Madde Mamülleri San. Tic. A.Ş. Temsilcisi : Mustafa EROL Vekili : Av. Murat YILMAZ