Gülbahar Çınar Başvurusu (B. No: 2022/36253)

I. BAŞVURUNUN ÖZETİ

1. Başvuru, yargı kararının icra edilmemesi nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

2. Başvurucu, terör olaylarından dolayı köyünü terk etmek zorunda kalması sonrasında meydana gelen zararlarının 17/7/2004 tarihli ve 5233 sayılı Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan Zararların Karşılanması Hakkında Kanun kapsamında tazmini istemiyle Hakkâri Valiliği Zarar Tespit Komisyonuna (Tazminat Komisyonu) başvurmuştur. Komisyon 15/11/2007 tarihli kararla başvurucunun talebini reddetmiştir.

3. Başvurucu, Tazminat Komisyonu kararının iptali istemiyle Van 1. İdare Mahkemesinde (Mahkeme) dava açmıştır. Mahkeme 28/7/2011 tarihli kararla dava konusu işlemin iptaline karar vermiş; kararda Tazminat Komisyonu tarafından usulüne uygun keşif ve bilirkişi incelemesi yapılarak başvurucunun gerçekten bir zararı olup olmadığı, olduğunun tespiti hâlinde miktarının belirlenmesi amacıyla gerekli araştırmanın yapılması, söz konusu yerde başvurucuya ait taşınmaz olup olmadığının tespit edilmesi, tespit edilirse taşınmaza ulaşılamaması nedeniyle uğradığı zararın ödenmesi gerektiği sonucuna varmıştır.

4. Tazminat Komisyonunun temyiz talebi Danıştay Onbeşinci Dairesinin 14/11/2012 tarihli kararıyla reddedilmiştir.

5. Başvurucu 10/3/2022 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

6. Birinci Bölüm Birinci Komisyon tarafından 11/6/2024 tarihinde makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez olduğuna, mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın Bölüm tarafından değerlendirilmesi gerektiğine ve başvurucunun adli yardım talebinin kabulüne karar verilmiştir.

II. DEĞERLENDİRME

7. Başvurucu, mahkeme kararının Tazminat Komisyonuna tebliğ edilmesine rağmen aradan geçen zamanda kararın yerine getirilmemesi nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

8. Adalet Bakanlığı (Bakanlık) görüşünde; başvurucu ile Tazminat Komisyonu arasında 9/11/2023 tarihinde imzalanan sulhname ile başvurucuya 151.760 TL'nin ödendiği, sulhnamede başvurucunun söz konusu olay ile ilgili olarak uğradığı zararın tamamının karşılandığının belirtildiği ifade edilmiştir. Başvurucu; Bakanlık görüşüne karşı beyanında Bakanlık görüşünde sulhnamenin imzalandığı ileri sürülmüşse de 2011 yılında verilen mahkeme kararının bireysel başvurunun yapıldığı 2022 yılında hâlen uygulanmaması nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiğinin tespit edilmesi gerektiğini belirtmiştir.

9. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük) 59. maddesinin (5) numaralı fıkrasında başvuru formunda belirtilen bilgilerde ve başvuruyla ilgili koşullarda herhangi bir değişiklik olduğunda bunun mahkemeye bildirilmesinin gerektiği belirtilmiştir. Diğer yandan 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 51. maddesi ile İçtüzük'ün 83. maddesinde başvurucunun istismar edici, yanıltıcı ve benzeri nitelikteki davranışlarıyla bireysel başvuru hakkını açıkça kötüye kullandığının tespit edilmesi hâlinde başvurunun reddedileceği öngörülmüştür.

10. Genel olarak bir hakkın açıkça öngörüldüğü amaç dışında ve başkalarını zarara sokacak şekilde kullanılmasının hukuk düzenince himaye edilmeyeceğini ifade eden hakkın kötüye kullanılmasının bireysel başvuru alanında özel olarak ele alındığı görülmektedir. Bu bağlamda bireysel başvuru usulünün amacına açıkça aykırı olan ve mahkemenin başvuruyu gereği gibi değerlendirmesini engelleyen davranışların başvuru hakkının kötüye kullanılması olarak değerlendirilmesi mümkündür (Mehmet Güven Ulusoy [GK], B. No: 2013/1013, 2/7/2015, § 31; S.Ö. [2. B.], B. No: 2013/7087, 18/9/2014, § 28).

11. Bu kapsamda özellikle mahkemeyi yanıltmak amacıyla gerçek olmayan maddi vakıalara dayanılması veya bu nitelikte bilgi ve belge sunulması, başvurunun değerlendirilmesi noktasında esaslı olan bir unsur hakkında bilgi verilmemesi, başvurunun değerlendirilmesi sürecinde vuku bulan ve söz konusu değerlendirmeyi etkileyecek nitelikte yeni ve önemli gelişmeler hakkında mahkemenin bilgilendirilmemesi suretiyle başvuru hakkında doğru bir kanaat oluşturulmasının engellenmesi,

medeni ve meşru eleştiri sınırları saklı kalmak kaydıyla bireysel başvuru amacıyla bağdaşmayacak surette hakaret, tehdit veya tahrik edici bir üslup kullanılması ile söz konusu başvuru yolu kapsamında ihlalin tespiti ile ihlal ve sonuçlarının ortadan kaldırılmasına ilişkin amaçla bağdaşmayacak surette içeriksiz bir başvuruda bulunulması durumunda başvuru hakkının kötüye kullanıldığı kabul edilebilecektir (Mehmet Güven Ulusoy, § 32; S.Ö., § 29).

12. Somut olayda başvurucu, Mahkeme tarafından verilen iptal kararının Tazminat Komisyonu tarafından uygulanmadığını ileri sürerek bireysel başvuruda bulunmuştur. Ancak başvurucu ve Tazminat Komisyonu arasında 9/11/2023 tarihinde sulhname imzalandığı Bakanlık tarafından dosya kapsamında sunulan belgelerden anlaşılmıştır.

13. Mahkeme kararının uygulanmadığı şikâyetiyle yapılan bireysel başvurunun incelemesinin devam ettiği süreçte başvurucunun zararlarının karşılanmasına yönelik olarak Tazminat Komisyonu ile sulhname imzalaması özellikle başvurucunun mağdur statüsünün değerlendirilmesi bağlamında kabul edilebilirlik incelemesi bakımından oldukça önemlidir. Buna karşılık başvurucu, İçtüzük'ün 59. maddesinin (5) numaralı fıkrasında belirtilen yükümlülüklerine açıkça aykırı şekilde sulhnameye ilişkin herhangi bir bildirimde bulunmamıştır.

14. Bu itibarla başvurucunun, başvurunun değerlendirilmesi noktasında esaslı olan unsurlar hakkında bilgi vermediği, bu süreçte vuku bulan ve söz konusu değerlendirmeyi etkileyecek nitelikte yeni ve önemli gelişmeler hakkında Anayasa Mahkemesini bilgilendirmemek suretiyle başvuru hakkında doğru bir kanaat oluşturulmasını engellediği sonucuna varılmıştır.

15. Açıklanan gerekçelerle başvurunun başvuru hakkının kötüye kullanılması nedeniyle reddine karar verilmesi gerekir.

Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTEŞ İrfan FİDAN Muhterem İNCE Raportör : Tuğba TUNA IŞIK Başvurucu : Gülbahar ÇINAR Vekili : Velat DUMAN