İbrahim Yeklitaş Başvurusu (B. No: 2014/11776)

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, iş mahkemesinde görülen alacak davasında yargılama

makamlarınca hatalı değerlendirmeler yapılması ve yargılamanın makul sürede

sonuçlanmaması nedenleriyle adil yargılanma hakkının ihlali iddialarına

ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 7/7/2014 tarihinde

yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafından, başvurunun kabul edilebilirlik ve

esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına

(Bakanlık) gönderilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili

olaylar özetle şöyledir:

8. Başvurucu tarafından 16/9/2008

tarihinde Bakırköy 6. İş Mahkemesinde işçi ve işeveren

ilişkisinden kaynaklanan alacak davasında başvurucu, davalı işyerinde

çalışmakta iken kendisine işin bittiğinin bildirilerek iş akdinin feshedilmesi

üzerine yasal haklarının ödenmesini istediğini ancak davalı şirketinhiçbir

ödeme yapmadığını, bu durum karşısında Bakırköy 4. İş Mahkemesinin 2006/2417

esas sayılı dosyası ile işe iade davası açtığını, yargılama sonunda feshin

geçersizliğine ve işe iadesine karar verildiğini kararın Yargıtayca

onanarak kesinleştiğini ancak işe iadenin yapılmadığını belirterek işe

başlatmama tazminatı ve ilave bir kısım işçilik alacağının davalıdan tahsiline

karar verilmesini talep etmiştir.

9. Yargılama kapsamında tarafların tanıkları dinlenmiş,

bilirkişi raporu ve ek rapor aldırılmış, yapılan değerlendirme sonucu 23/3/2011 tarihli karar ile davanın kısmen kabulüne

hükmedilmiş, karar Yargıtay 22. Hukuk Dairesinin 16/10/2012 tarihli ilamı ile

bozulmuştur. Bozma ilamının ilgili kısımları şöyledir:

"...

Bu

nedenlerle, işçinin süresi içinde işe iade yönünde başvurusunun ardından,

işverenin daveti üzerine işe başlamamış olması halinde, işçinin gerçek amacının

işe başlamak olmadığı kabul edilmelidir. Başka bir anlatımla, işçi işverene hiç

başvurmamış gibi sonuca gidilmelidir. Bu durumdaişverence

yapılan fesih, 4857 sayılı Kanun'un21/5. maddesine göre geçerli bir feshin

sonuçlarını doğurur. Bunun sonucu olarak da, işe iade davasında karara bağlanan

işe başlatmama tazminatı, boşta geçen süreye ait ücret alacağı talebi mümkün

olmaz.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular dikkate

alınmaksızın davacının boşta geçen süreye ait fark ücret, işe başlatmama

tazminatı alacağının kabulünekarar verilmesi usul ve

kanuna aykırı olup bozma sebebidir.

...

Kabule göre, dosya içerisinde bulunan ve hükme esas

alınan bilirkişi raporunda hesaplamaya esas ücrete ve hesaplama şekline göre

tespit edilen işçilik alacakların miktarlarına yargılama aşamasında davalı vekilitarafındanitirazdabulunulmuşolup, mahkemece bu itiraz

karşılanmamıştır. Dosya içerisinde bulunan30.05.2005

tarihli personel hareket formu içeriğine göre davacının ücretinin 1.750 USD

olarak belirlenmesine ilişkin genel müdür imzalı fotokopi evrakına karşı davalı

yandan diyecekleri sorularakücrete yönelik somut

itiraz karşılanmak üzereyeniden rapor alınarak bir

karar verilmelidir.

...

Mahkemece davalınınitirazı

kapsamında yeniden bilirkişiraporu alınmalıve taraflardan rapora karşı diyecekleri sorularak

bu yönde usulüişlemler tamamlandıktan sonra birkarar verilmelidir. Eksikincelemeyle

hüküm kurulmasıhatalı olupkararın

bu yönden debozulması gerekmiştir.

..."

10. Bozma ilamı doğrultusunda yeniden yapılan yargılama

kapsamında tarafların tanıkları dinlenmiş, bilirkişi raporu ve ek rapor

aldırılmış, Bakırköy 6. İş Mahkemesinin 19/12/2013

tarihli kararı ile dava kısmen kabul edilmiş, bu karar Yargıtay 22. Hukuk

Dairesince 8/4/2014 tarihinde onanmış ve yargılama sona ermiştir.

11. Onama ilamı başvurucuya 5/6/2014

tarihinde tebliğ edilmiş, başvurucu 7/7/2014 tarihinde bireysel başvuruda

bulunmuştur.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

12. Mahkemenin 7/12/2016 tarihinde

yapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Makul Sürede

Yargılanma Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia

13. Başvurucu makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğini

ileri sürmüştür.

1. Kabul Edilebilirlik

Yönünden

14. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine

karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan makul

sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir

olduğuna karar verilmesi gerekir.

2. Esas Yönünden

15. Medeni hak ve yükümlülüklere ilişkin olan iş mahkemelerinde

açılan davalarda yargılama süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi

olarak uyuşmazlığı karara bağlayacak davanın açıldığı tarih; sürenin sona

erdiği tarih olarak yargılamanın sona erdiği (Nesrin

Kılıç, B. No: 2013/772, 7/11/2013 § 69),

yargılaması devam eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul süre

şikâyetiyle ilgili kararını verdiği tarih esas alınır (Mehmet Salih Ayyıldız, B. No: 2012/397,

17/11/2014, § 25).

16. İş mahkemelerinde görülen davalarda yargılama süresinin

makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanın karmaşıklığı ve kaç

dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama sürecindeki tutumu

ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındaki menfaatinin

niteliği gibi hususlar dikkate alınır (Nesrin

Kılıç, §§ 57, 58).

17. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurularda

verdiği kararlar dikkate alındığında somut olayda yaklaşık 5 yıl 7 aylık

yargılama süresinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.

18. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvence

altına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi

gerekir.

B. Diğer İhlal İddiaları

19. Başvurucu, iş mahkemesinde açtığı alacak davasında yargılama

makamlarınca hatalı değerlendirmeler yapıldığını bunun sonucunda işe başlatmama

tazminatına ve ücret alacağına hükmedilmediğini, diğer alacaklarına ise eksik

hesaplama yapılarak hükmedildiğini, bu çerçevede yargılamanın adil bir tatmin

sağlamadığını belirterek mülkiyet hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

20. Başvurucu mülkiyet hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüşse

de mülkiyet hakkının ihlali iddiası, başvurucuya ait bir mülkün varlığı

bireysel başvuruya konu edilen alacak davası süreci sonucuna bağlı bir husus

olduğundan, adil yargılanma hakkı kapsamında değerlendirilmiştir.

21. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılan

hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini

kendisi takdir eder (Tahir Canan,

B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Bu kapsamda

başvurucunun şikâyetlerinin özünün Derece Mahkemeleri tarafından delillerin

değerlendirilmesinde ve yorumlanmasında isabet olmadığına ve esas itibarıyla

yargılamanın sonucuna ilişkin olduğu anlaşılmaktadır.Dolayısıyla

başvurucunun ihlal iddiasının, adil yargılanma hakkı kapsamında yargılamanın

sonucunun adil olmadığı yönünden incelenmesi uygun görülmüştür.

22. Anayasa’nın 148. maddesinin dördüncü fıkrasında, kanun

yolunda gözetilmesi gereken hususlara ilişkin şikâyetlerin bireysel başvuruda

incelenemeyeceği belirtilmiştir. Bu kapsamda ilke olarak mahkemeler önünde dava

konusu yapılmış maddi olay ve olguların kanıtlanması, delillerin

değerlendirilmesi, hukuk kurallarının yorumlanması ve uygulanması ileuyuşmazlıkla ilgili varılan sonucun adil olup olmaması

bireysel başvurukonusu olamaz. Ancak bireysel başvuru

kapsamındaki hak ve özgürlüklere müdahale teşkil eden, bariz takdir hatası veya

açık keyfîlik içeren tespit ve sonuçlar bu kapsamda

değildir (Ahmet Sağlam, B. No:

2013/3351, 18/9/2013, § 42).

23. Başvurucu tarafından ileri sürülen şikâyetlerin yukarıda

belirtilen içtihat kapsamında kanun yolu şikâyeti niteliğinde olduğu

anlaşılmaktadır.

24. Açıklanan nedenlerle başvurunun bu kısmının, diğer kabul

edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez

olduğuna karar verilmesi gerekir.

C. 6216 Sayılı Kanun'un

50. Maddesi Yönünden

25. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı

Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 50.

maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:

“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkının

ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesi

hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere

hükmedilir…”

26. Başvurucu maddi ve manevi tazminat talebinde bulunmuştur.

27. Somut olayda makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği

sonucuna varılmıştır.

28. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları

karşılığında başvurucuya net 6.500 TL manevi tazminat ödenmesine karar

verilmesi gerekir.

29. Anayasa Mahkemesinin maddi tazminata hükmedebilmesi için

başvurucunun uğradığını iddia ettiği maddi zarar ile tespit edilen ihlal

arasında illiyet bağı bulunmalıdır. Başvurucunun bu konuda herhangi bir belge

sunmamış olması nedeniyle maddi tazminat talebinin reddine karar verilmesi

gerekir.

30. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harç ve 1.800

TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.006,10 TL yargılama giderinin başvurucuya

ödenmesine ödenmesine karar verilmesi gerekir.

C. Başvurucuya net 6.500 TL manevi tazminat ÖDENMESİNE,tazminata

ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,

D. 206,10 TL harç ve 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam

2.006,10 TL yargılama giderinin BAŞVURUCUYA ÖDENMESİNE,

E. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Maliye

Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede

gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar

geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,

F. Kararın bir örneğinin Bakırköy 6. İş Mahkemesine (E.2013/19,

K.2013/699) GÖNDERİLMESİNE,

G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE 7/12/2016 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Engin

YILDIRIM

Üyeler

:

Osman Alifeyyaz PAKSÜT

Recep

KÖMÜRCÜ

Celal Mümtaz

AKINCI

Recai AKYEL

Raportör Yrd.

:

İsmail Emrah

PERDECİOĞLU

Başvurucu

:

İbrahim

YEKLİTAŞ

Vekili : Av. Ferdil GÖÇMEN