Kenan Fuat Tiryaki Başvurusu (B. No: 2023/38121)

I. BAŞVURUNUN ÖZETİ

1. Başvuru, emniyet hizmetleri sınıfından genel idari hizmetler sınıfına atama yapılması sonucu bedeli ödenen zatî demirbaş tabancanın iade edilmemesi nedeniyle adil yargılanma ve mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.

2. Başvurucu, polis memuru olarak görev yapmaktayken 22/11/2016 tarihli ve 29896 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 677 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile kamu görevinden çıkarılmıştır. Başvurucunun söz konusu işleme itiraz etmesi üzerine Olağanüstü Hâl İşlemleri İnceleme Komisyonu tarafından yapılan inceleme sonucunda başvurucunun kamu görevine iade edilmesine karar verilmiş ancak eski görevi yerine İçişleri Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü Araştırma Merkezi Müdürlüğünde genel idari hizmetler sınıfına ataması yapılmıştır.

3. Başvurucu, kamu görevine iade edilmesinin ardından görevden uzaklaştırılırken kendisinden alınan FS-92 Beretta marka zatî demirbaş tabancasının iadesi için İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğüne (İdare) başvuruda bulunmuştur. İdare tarafından talebinin reddedilmesi üzerine başvurucu, İdare Mahkemesi (Mahkeme) nezdinde işlemin iptali için dava açmıştır.

4. Mahkeme kararında; kamu görevinden çıkarıldıktan sonra başvurucunun tekrar kamu görevine iade edilmesi üzerine, İçişleri Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü Araştırma Merkezine veri hazırlama ve kontrol işletmeni olarak atanan personelin önceki statülerinden kaynaklanan rütbe, ünvan, kimlik ve sosyal haklarını kullanamayacağı yönündeki yasal düzenleme gözönüne alındığında, kadrosu emniyet hizmetleri sınıfında yer almayan başvurucunun zatî demirbaş silahının iade edilmemesine yönelik işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilmiştir.

5. Mahkeme kararına karşı başvurucu, istinaf kanun yoluna başvurmuştur. Bölge İdare Mahkemesince başvurucunun atama işleminin dayanağı olan kanun hükmünün Anayasa Mahkemesinin 30/6/2022 tarihli ve E.2018/187, K.2022/86 sayılı kararıyla iptal edildiği, davalı İdarece yeni bir işlem tesis edileceği ve bu işleme bağlı olarak işbu davanın konusu uyuşmazlığa dair yeniden işlem tesis edileceği yönünde açıklama eklenmek suretiyle istinaf isteminin reddine kesin olarak karar verilmiştir.

6. Başvurucu, nihai hükmü 10/4/2023 tarihinde öğrendikten sonra 3/5/2023 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

7. Başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

8. Başvurucu bireysel başvuruda bulunduktan sonra İdare, uyuşmazlığa konu FS-92 Beretta marka zatî demirbaş tabancayı 15/3/2024 tarihinde başvurucuya teslim etmiştir.

II. DEĞERLENDİRME

9. Başvurucu; Araştırma Merkezine atanmasına yönelik işlemin dayanağı olan kuralın Anayasa Mahkemesince iptal edildiğini ve artık hukuk düzeninde yer almadığını, buna rağmen davasının muğlak ve hukuki olmayan gerekçelerle reddedildiğini belirterek adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür. Adalet Bakanlığı (Bakanlık) görüşünde; yargı mercilerinin dava konusu maddi olay ve olgular ile iddiaları ve delilleri değerlendirdikleri, hukuk kurallarının yorumlanmasını ve uygulanmasını, uyuşmazlıkla ilgili vardıkları sonucu ve kullandıkları takdir yetkisinin sebeplerini gerekçelendirdikleri belirtilmiştir. Başvurucu, Bakanlığın görüşüne karşı önceki beyanlarını tekrar etmiş; adil yargılanma ve mülkiyet haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

10. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un "Başvuru hakkının kötüye kullanılması" başlıklı 51. maddesi şöyledir:

"Bireysel başvuru hakkını açıkça kötüye kullandığı tespit edilen başvurucular aleyhine, yargılama giderlerinin dışında, ayrıca ikibin Türk Lirasından fazla olmamak üzere disiplin para cezasına hükmedilebilir."

11. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük) "Başvuru hakkının kötüye kullanılması" başlıklı 83. maddesi şöyledir:

"Başvurucunun istismar edici, yanıltıcı ve benzeri nitelikteki davranışlarıyla bireysel başvuru hakkını açıkça kötüye kullandığının tespit edilmesi hâlinde incelemenin her aşamasında başvuru reddedilir ve yargılama giderleri dışında, ilgilinin ikibin Türk Lirasından fazla olmamak üzere disiplin para cezasıyla cezalandırılmasına karar verilebilir."

12. İlgili düzenlemeler vasıtasıyla genel hukuk teorisinde bir kamu düzeni kuralı olarak ele alınan ve genel olarak bir hakkın açıkça öngörüldüğü amaç dışında ve başkalarını zarara sokacak şekilde kullanılmasının hukuk düzenince himaye edilmeyeceğini ifade eden hakkın kötüye kullanılmasının bireysel başvuru alanında özel olarak ele alındığı görülmektedir. Bu bağlamda bireysel başvuru usulünün amacına açıkça aykırı olan ve Anayasa Mahkemesinin başvuruyu gereği gibi değerlendirmesini engelleyen davranışların başvuru hakkının kötüye kullanılması olarak değerlendirilmesi mümkündür (S.Ö. [2. B.], B. No: 2013/7087, 18/9/2014, § 28).

13. Bu kapsamda özellikle Anayasa Mahkemesini yanıltmak amacıyla gerçek olmayan maddi vakıalara dayanılması veya bu nitelikte bilgi ve belge sunulması, başvurunun değerlendirilmesi noktasında esaslı olan bir unsur hakkında bilgi verilmemesi, başvurunun değerlendirilmesi sürecinde vuku bulan ve söz konusu değerlendirmeyi etkileyecek nitelikte yeni ve önemli gelişmeler hakkında Anayasa Mahkemesinin bilgilendirilmemesi suretiyle başvuru hakkında doğru bir kanaat oluşturulmasının engellenmesi,

medeni ve meşru eleştiri sınırları saklı kalmak kaydıyla bireysel başvuru amacıyla bağdaşmayacak surette hakaret, tehdit veya tahrik edici bir üslup kullanılması ile söz konusu başvuru yolu kapsamında ihlalin tespiti ile ihlal ve sonuçlarının ortadan kaldırılmasına ilişkin amaçla bağdaşmayacak surette içeriksiz bir başvuruda bulunulması durumunda başvuru hakkının kötüye kullanıldığı kabul edilebilecektir (S.Ö., § 29).

14. Somut başvuruda başvurucunun özü itibarıyla kamu görevine iade edilmesine rağmen zatî demirbaş tabancanın iade edilmemesinden yakındığı anlaşılmaktadır. Bu kapsamda zatî demirbaş tabancanın iade edilip edilmediği başvurucunun mağdur statüsünün değerlendirilmesi bakımından oldukça önem taşımaktadır. Bireysel başvuru sonrası İdare 15/3/2024 tarihinde uyuşmazlığa konu zatî demirbaş tabancayı başvurucuya iade etmiştir. Buna karşılık başvurucu, Anayasa Mahkemesini bu konuda bilgilendirmemiş ve 17/12/2024 tarihli Bakanlık görüşüne karşı cevap dilekçesinde tabancanın iade edildiği yönünde herhangi bir açıklamada da bulunmamıştır.

15. Başvuruya konu olayda yukarıda belirtilen ilkelerden ayrılmayı gerektiren bir durum söz konusu olmayıp başvurucunun başvurunun değerlendirilmesiyle ilgili esaslı olan bir unsur hakkında bilgi vermediği görülmüştür. Başvurucunun bireysel başvuru tarihinden sonra vuku bulan ve bireysel başvurunun değerlendirilmesini etkileyecek nitelikte yeni ve önemli gelişmelerle ilgili olarak Anayasa Mahkemesini bilgilendirmemek suretiyle başvuru hakkında doğru bir kanaat oluşturulmasını engellediği anlaşıldığından başvurunun başvuru hakkının kötüye kullanılması nedeniyle reddine karar verilmesi gerekir.

16. Başvurunun mahiyeti gözetildiğinde 6216 sayılı Kanun'un 51. maddesi ve İçtüzük'ün 83. maddesi uyarınca başvurucu aleyhine disiplin para cezasına hükmedilmesine gerek görülmemiştir.

Başkan y. : Yusuf Şevki HAKYEMEZ Üyeler : Selahaddin MENTEŞ İrfan FİDAN Muhterem İNCE Yılmaz AKÇİL Raportör : Ahmet Faruk TANYILDIZI Başvurucu : Kenan Fuat TİRYAKİ Vekili : Av. Ayşe Sena ÖZ SANCAK