Levent Akpınar Başvurusu (B. No: 2018/36356)

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, tam yargı davasında hakkaniyete uygun karar

verilmemesi ve yargılamanın uzun sürmesi nedeniyle adil yargılanma hakkının

ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 14/12/2018 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve

esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına

(Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüş bildirmemiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili

olaylar özetle şöyledir:

8. Başvurucu, Muğla'nın Yatağan İlçe Jandarma Komutanlığında

uzman çavuş olarak görev yapmaktayken önleyici kolluk hizmeti kapsamındaki

asayiş görevi sırasında bir otomobilin çarpması sonucunda ağır bir şekilde

yaralanmıştır. Tedavi süreci sonunda askerliğe elverişli olmadığı ve Türk

Silahlı Kuvvetlerinde (TSK) görev yapamayacağı yönünde karar verilmesi

nedeniyle başvurucunun TSK ile ilişiği kesilmiştir.

9. Başvurucu 19/4/2006 tarihinde 20.000 TL maddi, 10.000 TL

manevi tazminat talebiyle Ankara 3. İdare Mahkemesinde (Mahkeme) dava açmıştır.

Dava dilekçesinde Jandarma Genel Komutanlığı tarafından 17.142 TL tazminat

ödendiğini ancak yapılan ödemenin az olması nedeniyle dava açmak zorunda

kaldığını ifade etmiştir. Başvurucu dava dilekçesinde 3/11/1980 tarihli ve 2330

sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun'u hukuki deliller

kısmında belirtmiştir.

10. Mahkeme 28/6/2006 tarihli kararı ile dava konusunun 2330

sayılı Kanun'a göre eksik ödenen tazminata ilişkin mi olduğunun veya idarenin

hizmet kusurundan kaynaklı tazminat davası mı olduğunun anlaşılamadığı

gerekçesiyle yeniden dilekçe düzenlenerek davanın açılması gerektiği

gerekçesiyle dilekçenin reddine karar vermiştir.

11. Başvurucu 28/8/2006 tarihli dilekçe ile davanın 2330 sayılı

Kanun'a göre eksik ödenen tazminata ilişkin olduğunu belirtmek suretiyle dava

dilekçesini yenilemiştir.

12. Mahkeme 23/1/2008 tarihli kararıyla uyuşmazlığı çözümlemeye

yetkili mahkemenin Muğla İdare Mahkemesi olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı

vermiştir.

13. Muğla 1. İdare Mahkemesinin 7/5/2008 tarihli kararıyla

Ankara İdare Mahkemelerinin yetkili olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı

verilmiştir.

14. Danıştay Onuncu Dairesinin 19/9/2008 tarihli kararıyla

Ankara İdare Mahkemelerinin yetkili olduğunun belirlenmesi üzerine Mahkemenin

28/1/2010 tarihli kararıyla davanın esastan reddine karar verilmiştir. Kararın

gerekçesinde; Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı tarafından belirlenen sakatlık

derecesinin esas alınması suretiyle 2330 sayılı Kanun kapsamında hesaplanan

nakdi tazminat miktarının davacıya ödendiği, dosya kapsamındaki sağlık kurulu

raporunda aksi yönde bir sakatlık durumunun tespit edilmemiş olması nedeniyle

maddi tazminat talebinin reddedilmesi gerektiği belirtilmiştir. Manevi tazminat

yönünden 2330 sayılı Kanun kapamında manevi tazminat talebinin karşılanma

olanağının bulunmadığı ifade edilmiştir.

15. Danıştay Onbeşinci Dairesinin 27/2/2018 tarihli kararıyla

Mahkeme kararının onanmasına karar verilmiştir.

16. Başvurucunun temyiz kararına karşı karar düzeltme talebi

aynı Dairenin 23/10/2018 tarihli kararıyla reddedilmiştir.

17. Nihai karar başvurucuya 30/11/2018 tarihinde tebliğ

edilmiştir, başvurucu 14/12/2018 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

18. Mahkemenin 20/4/2020 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Makul Sürede

Yargılanma Hakkının ihlal Edildiğine İlişkin İddia

1. Başvurucunun İddiaları

19. Başvurucu, uzun süren yargılama nedeniyle makul sürede

yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

2. Değerlendirme

a. Kabul Edilebilirlik

Yönünden

20. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine

karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan makul

sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir

olduğuna karar verilmesi gerekir.

b. Esas Yönünden

21. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin

yargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak davanın

ikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icra

aşamasını da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği tarih, yargılaması

devam eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanma

hakkının ihlal edildiğine ilişkin şikâyetle ilgili kararını verdiği tarih esas

alınır (Güher Ergun ve diğerleri, B.

No: 2012/13, 2/7/2013, §§ 50-52).

22.

Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin yargılama süresinin

makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanın karmaşıklığı ve kaç

dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama sürecindeki tutumu

ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındaki menfaatinin

niteliği gibi hususlar dikkate alınır (Güher

Ergun ve diğerleri, §§ 41-45).

23. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurularda

verdiği kararlar dikkate alındığında somut olayda başvuruya konu dava yönünden

12 yıl 6 aylık yargılama süresinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.

24. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvence

altına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi

gerekir.

B. Hakkaniyete Uygun

Yargılanma Hakkının ihlal Edildiğine İlişkin İddia

1. Başvurucunun İddiaları

25. Başvurucu; davanın 6/1/1982 tarihli ve 2577 sayılı İdari

Yargılama Usulü Kanunu'nun genel tazminat hukukuna ilişkin düzenlemeleri

kapsamında açıldığını, ilk dava dilekçesinden bu durumun anlaşıldığını,

dilekçenin yenilenmesi suretiyle açılan davanın avukat ile açılmadığından dava

sebebini belirlemek konusunda hataya düştüğünü, mahkeme kararındabariz takdir

hatası bulunduğunu belirterek adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri

sürmüştür.

2. Değerlendirme

26. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılan

hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini

kendisi takdir eder (Tahir Canan,

B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16; M. Aydın

Gürül, B. No: 2012/682, 2/10/2013, § 18). Başvurucunun

şikâyetlerinin özünün yargılamanın sonucuna ilişkin olması nedeniyle iddiaların

hakkaniyete uygun yargılanma hakkı kapsamında incelenmesi uygun görülmüştür.

27. Anayasa’nın 148. maddesinin dördüncü fıkrasında, kanun

yolunda gözetilmesi gereken hususlara ilişkin şikâyetlerin bireysel başvuruda

incelenemeyeceği belirtilmiştir. Bu kapsamda ilke olarak mahkemeler önünde dava

konusu yapılmış maddi olay ve olguların kanıtlanması, delillerin

değerlendirilmesi, hukuk kurallarının yorumlanması ve uygulanması ile

uyuşmazlıkla ilgili varılan sonucun adil olup olmaması bireysel başvuru konusu

olamaz. Ancak bireysel başvuru kapsamındaki hak ve özgürlüklere müdahale teşkil

eden, bariz takdir hatası veya açık bir keyfîlik içeren tespit ve sonuçlar bu

kapsamda değildir (Ahmet Sağlam,

B. No: 2013/3351, 18/9/2013, § 42).

28. Başvurucu tarafından ileri sürülen iddialar, derece

mahkemesince delillerin değerlendirilmesine ve hukuk kurallarının

yorumlanmasına ilişkin olup mahkeme kararında bariz takdir hatası veya açık bir

keyfîlik oluşturan bir durumun da bulunmadığı dikkate alındığında ihlal

iddialarının kanun yolu şikâyeti niteliğinde olduğu anlaşılmaktadır.

29. Açıklanan gerekçelerle başvurunun bu kısmının da diğer kabul

edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez

olduğuna karar verilmesi gerekir.

C. 6216 Sayılı Kanun'un

50. Maddesi Yönünden

30. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin

Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 50. maddesinin ilgili kısmı

şöyledir:

“(1) Esas inceleme sonunda, başvurucunun

hakkının ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesi

hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere

hükmedilir…

(2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme

kararından kaynaklanmışsa, ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldırmak için yeniden

yargılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yargılama

yapılmasında hukuki yarar bulunmayan hâllerde başvurucu lehine tazminata

hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava açılması yolu gösterilebilir.

Yeniden yargılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal kararında

açıkladığı ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldıracak şekilde mümkünse dosya

üzerinden karar verir.”

31. Başvurucu, ihlalin tespiti ile 50.000 TL maddi ve 50.000 TL

manevi tazminata karar verilmesi talebinde bulunmuştur.

32. Somut olayda adil yargılanma hakkı kapsamındaki makul sürede

yargılanma hakkının ihlal edildiği sonucuna varılmıştır.

33. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları

karşılığında başvurucuya 32.000 TL manevi tazminatın ödenmesine karar verilmesi

gerekir.

34. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 294,70 başvuru harcı ile

3.000 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 3.294,70 TL yargılama giderinin

başvurucuya ödenmesine karar verilmesi gerekir.

A. 1. Hakkaniyete uygun yargılanma hakkının ihlal edildiğine

ilişkin iddianın açıkça dayanaktan yoksun

olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

2. Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin

iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,

B. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul sürede

yargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,

C. Başvurucuya 32.000 TL manevi tazminatın ÖDENMESİNE,

D. 294,70 harç ve 3.000 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam

3.294,70 TL yargılama giderinin başvurucuya ÖDENMESİNE,

E. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucuların Hazine

ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihlerinden itibaren dört ay içinde

yapılmasına, ödemede gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten

ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,

F. Kararın bir örneğinin bilgi için Ankara 3. İdare Mahkemesine

(E.2018/1904, K.2010/111) GÖNDERİLMESİNE,

G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE

20/4/2020 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Serdar ÖZGÜLDÜR Hicabi DURSUN Muammer TOPAL Selahaddin MENTEŞ Raportör : Tuğba TUNA IŞIK Başvurucu : Levent AKPINAR Vekili : Av. Dursun KARACA