Mehmet Köker ve Diğerleri Başvurusu (B. No: 2018/25055)

I. BAŞVURUNUN ÖZETİ

1. Başvurular, aile ve akrabalar hakkında yapılan tespitler nedeniyle yapılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz sonuçlanmasına bağlı olarak tesis edilen işlemlere karşı açılan iptal davalarında adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir. Başvurular, süresi içinde yapılmıştır. Başvuruların kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir. Başvuruculardan Demet Özdil, bireysel başvuru harç ve masraflarını karşılama imkânının bulunmadığını belirterek adli yardım talebinde bulunmuştur.

II. DEĞERLENDİRME

2. Ödeme gücünden yoksun olduğu anlaşılan başvurucu Demet Özdil'in adli yardım talebinin kabulüne karar verilmesi gerekir.

3. Ekli tabloda yer alan başvuruların bu başvuru ile birleştirilmesine karar verilmesi gerekir. Anayasa Mahkemesi, olay ve olguları somut başvuru ile benzer nitelikte olan Ahmet Alay (B. No: 2019/36000, 8/2/2023) ve Yücel Çalışkan (B. No: 2019/10981, 18/1/2023) kararlarında uygulanacak anayasal ilkeleri belirlemiştir.

Bu çerçevede söz konusu kararlarda; istihbari bilginin dayanağını oluşturan olgusal tespitlere mahkeme kararında yer verilmediği ve başvurucuların başkalarının fiillerinden sorumlu tutulmasının hukuk devleti ilkesi ile bağdaşmadığı belirtilerek arşiv araştırması ve güvenlik soruşturmasına ilişkin uyuşmazlığın sonucuna etkili, ayrı ve açık yanıt gerektiren iddia ve itirazların karşılanmaması nedeniyle Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki gerekçeli karar hakkının ihlal edildiği sonucuna varılmıştır.

Somut başvuruda, anılan kararda açıklanan ilkelerden ve ulaşılan sonuçtan ayrılmayı gerektiren bir durum bulunmamaktadır. Bu doğrultuda başvurucuların Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki gerekçeli karar haklarının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.

4. Başvurucular, haksız ve hukuka aykırı olarak görevlerine başlatılmamaları nedeniyle anayasal haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüştür. Başvurucuların gerekçeli karar haklarının ihlal edildiğine karar verildiğinden diğer ihlal iddiaları yönünden ayrıca bir inceleme yapılmasına gerek görülmediğine karar verilmesi gerekir.

III. GİDERİM

5. Başvurucular; ihlalin tespiti, yeniden yargılama yapılması ve maddi ve manevi tazminat talebinde bulunmuştur. Başvurularda, tespit edilen hak ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmaktadır.

Bu kapsamda kararın gönderildiği yargı mercilerince yapılması gereken iş, yeniden yargılama işlemlerini başlatmak ve Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ulaştıran nedenleri gideren, ihlal kararında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar vermektir (Mehmet Doğan [GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018, §§ 54-60. Aligül Alkaya ve diğerleri (2), B. No: 2016/12506, 7/11/2019, §§ 53-60, 66; Kadri Enis Berberoğlu (3) [GK], B. No: 2020/32949, 21/1/2021, §§ 93-100).

İhlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasının yeterli bir giderim sağlayacağı anlaşıldığından tazminat taleplerinin reddine karar verilmesi gerekir.

M. Emin KUZ

Yıldız SEFERİNOĞLU Basri BAĞCI Kenan YAŞAR Raportör : Eren Can BENAKAY Başvurucular : Mehmet KÖKER ve diğerleri (bkz. ekli tablo) Vekili : Ekli tablonun (E) sütunu