Musa Adsiz Başvurusu (B. No: 2021/64214)

I. BAŞVURUNUN ÖZETİ

1. Başvuru, ceza infaz kurumunda gerçekleşen ağız içi arama ve kelepçe takma uygulamaları nedeniyle kötü muamele yasağının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

2. Başvurucu, hükümlü olarak bulunduğu Bolu F Tipi Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda ağız içi aramaya maruz kaldığı iddiasıyla Bolu Cumhuriyet Başsavcılığına (Başsavcılık) gönderdiği 10/11/2021 tarihli dilekçeyle yetkililerden şikâyetçi olmuştur.

3. Başsavcılık konuya ilişkin olarak yürüttüğü soruşturma neticesinde 15/11/2021 tarihinde kovuşturmaya yer olmadığına dair karar vermiştir. Başvurucunun bu karara yaptığı itiraz Bolu 1. Sulh Ceza Hâkimliğince 9/12/2021 tarihinde kesin olarak reddedilmiştir.

4. Başvurucu, itirazın reddi kararını 17/12/2021 tarihinde tebellüğ etmesinin ardından 27/12/2021 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

5. Komisyon adli yardım talebinin kabulüne ve başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar vermiştir.

II. DEĞERLENDİRME

6. Başvurucu, ceza infaz kurumundaki odasından her çıktığında ağzının içinin aranması ve gerekmediği hâlde kendisine kelepçe takılması nedeniyle kötü muamele yasağının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

7. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un "Başvuru hakkının kötüye kullanılması" başlıklı 51. maddesine göre bireysel başvuru hakkını açıkça kötüye kullandığı tespit edilen başvurucular aleyhine, yargılama giderlerinin dışında, ayrıca iki bin Türk lirasından fazla olmamak üzere disiplin para cezasına hükmedilebilir.

8. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük) "Başvuru hakkının kötüye kullanılması" başlıklı 83. maddesi şöyledir:

"Başvurucunun istismar edici, yanıltıcı ve benzeri nitelikteki davranışlarıyla bireysel başvuru hakkını açıkça kötüye kullandığının tespit edilmesi hâlinde incelemenin her aşamasında başvuru reddedilir ve yargılama giderleri dışında, ilgilinin ikibin Türk Lirasından fazla olmamak üzere disiplin para cezasıyla cezalandırılmasına karar verilebilir."

9. Genel olarak bir hakkın öngörüldüğü amaç dışında ve başkalarını zarara sokacak şekilde kullanılmasının hukuk düzenince himaye edilmeyeceğini ifade eden hakkın kötüye kullanılmasının bireysel başvuru alanında özel olarak ele alındığı açıkça görülmektedir.

Bu bağlamda bireysel başvuru usulünün amacına açıkça aykırı olan ve Anayasa Mahkemesinin başvuruyu gereği gibi değerlendirmesini engelleyen davranışların başvuru hakkının kötüye kullanılması olarak değerlendirilmesi mümkündür (S.Ö. [2. B.], B. No: 2013/7087, 18/9/2014, § 28; Mehmet Güven Ulusoy [GK], B. No: 2013/1013, 2/7/2015, § 31).

Medeni ve meşru eleştiri sınırları içinde kullanılması gereken bireysel başvuru hakkının -diğerlerinin yanında- şu durumlarda da kötüye kullanıldığı kabul edilebilir: bireysel başvurunun amacı ile bağdaşmayacak şekilde hakaret, tehdit veya tahrik edici bir üslup kullanılması, ihlalin tespiti ve sonuçlarının giderilmesi amacıyla bağdaşmayacak şekilde içeriksiz bir başvuruda bulunulması (S.Ö., § 29; Mehmet Güven Ulusoy, § 32).

10. Somut olayda başvurucu incelemeye konu başvuru formunun 6. sayfasında şu ifadelere yer vermiştir: "Ve bana yapılan bu zulme karşı çıktığımda nice [Okunamadı.] öldüreceğim çünkü bu insanın doğasıdır." Başvuru formunun "Sonuç Talepleri" başlıklı bölümünde ise "...[h]er ağzımın içinin aranması için tazminat olarak 5 bin euro talep ediyorum ve ellerimin kelepçelenmesi içinde her defası için bin euro talep ediyorum. Ve çıktığımda bu paralarla da patlayıcılar ve dronlar alıp çarşıda pazarda patlatacağım çünkü bize yani bana yapılan [zulmün] bedeli parayla ödenemez!" ifadeleri yer almıştır.

11. Belirtilen tespitler ışığında başvurucunun haklılığını ortaya koyma, kendini daha iyi ifade etme ve eleştiride bulunma amacını aşan ve toplumun genelini hedef alan, rahatsız edici ve saldırgan bir dil kullandığı anlaşılmaktadır. Başvurucunun bu tutumunun bireysel başvuru hakkı kapsamında değerlendirilmesi mümkün olmadığından başvurunun başvuru hakkının kötüye kullanılması nedeniyle reddine karar verilmesi gerekir.

12. Başvurunun mahiyeti ve adli yardım talebi kabul edilen başvurucunun hâlihazırda ceza infaz kurumunda bulunduğu gözetildiğinde 6216 sayılı Kanun'un 51. maddesi ve İçtüzük'ün 83. maddesi uyarınca başvurucu aleyhine disiplin para cezasına hükmedilmesine gerek görülmemiştir.

Başkan : Basri BAĞCI Üyeler : Engin YILDIRIM Rıdvan GÜLEÇ Yıldız SEFERİNOĞLU Metin KIRATLI Raportör : Yüksel GÜNARSLAN Başvurucu : Musa ADSİZ