Musa Ünal Başvurusu (B. No: 2022/101557)

I. BAŞVURUNUN ÖZETİ

1. Başvuru, gerekçeli kararın usulüne uygun tebliğ edilmemesi nedeniyle istinaf kanun yoluna başvurulamadığı bağlamında mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir. Başvuruda ayrıca adil yargılanma hakkının farklı güvencelerinin ihlal edildiği iddiası da bulunmaktadır.

2. Antalya Cumhuriyet Başsavcılığı (Başsavcılık) başvurucu hakkında mala zarar verme suçundan soruşturma başlatmıştır.

3. Başsavcılık, başvurucunun mala zarar verme suçundan cezalandırılması talebiyle 16/4/2021 tarihli iddianame düzenlemiştir. İddianamede özetle, başvurucunun müştekiye ait seranın etrafını çeviren naylon örtüyü kesmek suretiyle üzerine atılı suçu işlediği ileri sürülmüştür.

4. İddianamenin kabulüyle açılan dava, Antalya 34. Asliye Ceza Mahkemesinde (Mahkeme) görülmeye başlanmıştır. Mahkemece 22/4/2021 tarihinde duruşma hazırlığı işlemleri yapılmıştır. Tensip Tutanağı'nda müşteki ve sanıkların beyanlarının alınması için gerekli usul işlemlerinin yapılmasına karar verilmiştir.

5. Yargılama, toplamda dört celse sürmüştür. Dördüncü celse, Cumhuriyet savcısı esasa ilişkin mütalaasında başvurucunun mala zarar verme suçundan cezalandırılmasını talep etmiştir. Mahkeme; başvurucunun H.Ö.ye yönelik eylemi nedeniyle mala zarar verme suçundan 5 ay hapis cezasıyla cezalandırılmasına ve cezanın ikinci kez mükerrirlere özgü infaz rejimine göre infaz edilmesine, müşteki sanık A.Ö.nün H.Ö.ye yönelik eylemi nedeniyle mala zarar verme suçundan 3 ay 10 gün hapis cezasıyla cezalandırılmasına, cezanın mükerrirlere özgü infaz rejimine göre infaz edilmesine karar vermiştir. Ayrıca müşteki sanıklar A.Ö. ve H.Ö.nün birbirlerine yönelik karşılıklı hakaret eylemleri nedeniyle haklarında ceza verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

6. Mahkeme, başvurucu hakkında mala zarar verme suçundan verilen mahkûmiyet hükmünün istinaf kanun yoluna başvurulmadan 11/2/2022 tarihinde kesinleştiğini gösterir kesinleşme şerhi düzenlemiştir. Mahkeme kararına yönelik katılan sanık H.Ö.nün müdafii istinaf kanun yoluna başvurmuştur. Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 11. Ceza Dairesi (İstinaf Dairesi) 28/10/2022 tarihinde istinaf başvurusunun esastan reddine kesin olarak karar vermiştir.

7. Mahkeme, 28/4/2023 tarihli ek kararla başvurucu hakkında kesinleşme tarihlerinin değiştiğinden bahisle bu hususta tali karar fişi düzenlenmesine karar vermiştir. Kararın gerekçesinin ilgili kısmı şöyledir:

“Bam 11. Ceza Dairesinin 28/10/2022 tarihli kararı ile katılan sanık [H.Ö.] hakkında hakaret suçundan ceza verilmesine yer olmadığına ve sanık Musa Ünal [başvurucu] ile sanık [A.Ö.] hakkında mala zarar verme suçları yönünden de değerlendirmeye konu edildiği ve istinaf başvurusunun reddine ilişkin karar verildiği, dosyanın mahkememize 25/11/2022 tarihinde geldiği ve bu tarih itibari ile Sanık Musa Ünal hakkında TCK.nun 151/1 maddesinden verilen mahkumiyet hükmünün 04/09/2022 tarihinde yerine getirildiği, yine Sanık [A.Ö.] hakkında TCK.nun 151/1 maddesinden verilen 3 Ay 10 Gün Hapis Cezasına ilişkin ilamın 24/08/2022 tarihinde yerine getirildiği anlaşılmıştır.

Antalya Ceza Daireleri Başkanlar Kurulu kararında sanık Musa hakkında bir kararın bulunmadığı, ancak Bam 11. Ceza Dairesinin 28/10/2022 tarihli kararında Sanık Musa Ünal yönünden değerlendirmeye konu edildiği anlaşılmış olup, bu yönü ile Ek karar ile birlikte tali karar fişinin düzenlenmesi ve ihbara konu mahkemelere bu yönü ile gerekli yazışmaların yapılmasına ilişkin aşağıda belirtilen şekilde karar vermek gerekmiştir…”

8. Bu ek karar üzerine Mahkeme, başvurucu hakkındaki mahkûmiyet hükmünün 28/10/2022 tarihinde kesinleştiğini gösterir tali karar fişi düzenlemiştir.

9. Bireysel başvuru tarihinden sonra 2/11/2023 tarihinde İstinaf Dairesi, başvurucunun eski hâle getirme ve istinaf başvurusunun reddine itiraz yolu açık olmak üzere karar vermiştir. Kararın gerekçesinin ilgili kısmı şöyledir:

“. CMK'nın 273/1 maddesinin 'İstinaf istemi hükmün açıklanmasından itibaren 7 gün içerisinde hükmü veren mahkemeye bir dilekçe verilmesi veya zabıt katibine sözlü beyanda bulunmak suretiyle yapılır', CMK'nın 273/2 maddesinin ise 'Hüküm, istinaf yoluna başvurma hakkı olanların yokluğunda açıklanmışsa, süre tebliğ tarihinden başlar hükümlerini düzenlediği.

Antalya 34. Asliye Ceza Mahkemesi'nin 03.02.2022 tarih, 2021/248 Esas, 2022/26 Karar sayılı kararının sanık Musa Ünal'ın [başvurucu] yüzüne karşı 03.02.2022 tarihinde verilmesine rağmen sanığın yasal süre içerisinde istinaf başvurusunda bulunmaması nedeni ile mahkemece sanık yönünden kararın 11.02.2022 tarihinde kesinleştirildiği, yüzüne karşı verilen karara karşı (7) günlük süresi geçtikten sonra sanık Musa Ünal'ın 23.10.2023 tarihinde verdiği yazılı dilekçe ile eski hale getirme ve istinaf başvurusunda bulunduğu anlaşılmakla…”

10. Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 12. Ceza Dairesi, İstinaf Dairesinin kararına ilişkin olarak 4/12/2023 tarihinde 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 308/A maddesi gereğince değerlendirme yapılması gerektiği gerekçesiyle karar verilmesine yer olmadığına ve 5271 sayılı Kanun'un 308/A maddesi gereğince işlem yapılmak üzere dosyanın İstinaf Dairesine iadesine karar vermiştir. Antalya Bölge Adliye Mahkemesi Cumhuriyet Başsavcılığı, itiraz yoluna başvurulmamasına karar vermiştir.

11. Mahkemenin gerekçeli kararı başvurucuya tebliğ edilmemiştir. Mahkemenin, başvurucunun eski hâle getirme talebinin süre yönünden açıkça reddedildiğine dair bireysel başvurudan önceki tarihli bir ek kararı da bulunmamaktadır. İstinaf Dairesinin bireysel başvuru tarihinden sonraki eski hâle getirme ve istinaf başvurusunun reddine dair kararında da Mahkemenin gerekçeli kararının başvurucuya tebliğ edildiğinden bahsedilmemektedir (bkz. § 9).

12. Başvurucu 21/11/2022 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

13. Komisyon tarafından başvurucunun adli yardım talebinin kabulüne, başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

II. DEĞERLENDİRME

14. Başvurucu, gerekçeli kararın usulüne uygun tebliğ edilmemesi nedeniyle istinaf kanun yoluna başvuramadığından bahisle mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

15. Adalet Bakanlığı (Bakanlık) görüşünde, yapılacak incelemede Anayasa ve ilgili mevzuat hükümleri ile somut olayın kendine özgü koşullarının dikkate alınması gerektiği belirtilmiştir. Başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı beyanda bulunmamıştır.

16. Başvurucunun iddiaları adil yargılanma hakkı kapsamındaki mahkemeye erişim hakkı yönünden incelenmiştir.

17. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan başvurunun kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.

18. Anayasa Mahkemesi daha önce benzer bir şikâyeti Hakan Dağ ([1. B.], B. No: 2020/32671, 28/11/2024) ve Behiye Çağlıyan ([2. B.], B. No: 2021/34076, 14/1/2025) başvurularında incelemiş ve karara bağlamıştır. Anayasa Mahkemesi; anılan başvurularda 11/2/1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu'nun 11. maddesi, anılan maddede 6/6/1985 tarihli ve 3220 sayılı Kanun ile yapılan değişiklik ve gerekçesine göre ceza davalarında istinaf ve temyiz kanun yolu başvurularına ilişkin kararların sanıklar yerine müdafiine tebliğiyle yetinilmeyeceğini vurgulamıştır. Dolayısıyla açık kanuni düzenleme ve kanun gerekçesine rağmen kararların sanıklara tebliğ edilmemesiyle gerçekleşen müdahalenin kanuni dayanağının bulunmadığı ve mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiği sonucuna ulaşmıştır.

19. Somut olayda başvurucu, gerekçeli kararın usulüne uygun tebliğ edilmemesi nedeniyle istinaf kanun yoluna başvuramadığından şikâyet etmiştir (bkz. § 14). Buna karşın Mahkemenin gerekçeli kararının başvurucuya tebliğ edilmediği anlaşılmaktadır (bkz. § 11).

20. Dolayısıyla eldeki başvuruda da yukarıda anılan kararlardan ayrılmayı gerektiren bir husus bulunmamaktadır.

21. Açıklanan gerekçelerle Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamında mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.

22. Başvuruda mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine karar verildiğinden kararda varılan sonuca ve uygun görülen giderime göre başvurucunun adil yargılanma hakkına ilişkin diğer şikâyetleri hakkında kabul edilebilirlik ve esas yönünden ayrıca bir inceleme yapılmasına gerek olmadığına karar verilmesi gerekir.

III. GİDERİM

23. Başvurucu, yeniden yargılama yapılması talebinde bulunmuştur.

24. Başvuruda tespit edilen anayasal hak ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar ve zorunluluk bulunmaktadır.

Anayasa'nın 148. ve 153. maddeleri ile 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 50. ve 66. maddeleri uyarınca ihlal kararının gönderildiği yargı mercilerinin yapması gereken iş, yeniden yargılama işlemlerini başlatıp Anayasa Mahkemesinin ihlal kararında belirtilen ilkelere ve gerekçelere uygun biçimde yürütülecek yargılama sonunda hak ihlalinin nedenlerini gidererek yeni bir karar vermektir (yeniden yargılama konusunda bkz. Mehmet Doğan [GK], B.

No: 2014/8875, 7/6/2018, §§ 54-60. Aligül Alkaya ve diğerleri (2) [1. B.], B. No: 2016/12506, 7/11/2019, §§ 53-60, 66; Kadri Enis Berberoğlu (3) [GK], B. No: 2020/32949, 21/1/2021, §§ 93-100).

Başkan : İrfan FİDAN Üyeler : Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTEŞ Muhterem İNCE Yılmaz AKÇİL Raportör : Yunus Emre BAĞLAR Başvurucu : Musa ÜNAL