Salih Ataman Başvurusu (B. No: 2023/26605)

I. BAŞVURUNUN ÖZETİ

1. Başvuru, ceza davasında delillerin eksik ve hatalı değerlendirilmesi sonucu mahkûmiyete karar verilmesi nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

2. Van Merkez 6. Hudut Alay komutanı olarak görev yapan başvurucu hakkında Van Cumhuriyet Başsavcılığı (Başsavcılık) tarafından Anayasa'yı ihlal ve Fetullahçı Terör Örgütü/Paralel Devlet Yapılanmasına (FETÖ/PDY) üye olma şüphesiyle soruşturma başlatılmıştır.

3. Soruşturma neticesinde Başsavcılık, başvurucunun Anayasa'yı ihlal ve silahlı terör örgütüne üye olma suçundan cezalandırılması talebiyle 30/1/2017 tarihli iddianame düzenlemiştir. İddianamenin kabulü ile açılan dava, Van 4. Ağır Ceza Mahkemesince (Mahkeme) görülmeye başlanmıştır.

4. Mahkeme 21/12/2018 tarihli kararıyla başvurucunun Anayasa'yı ihlal suçundan beraatine, silahlı terör örgütüne üye olma suçundan ise 10 yıl hapis cezasıyla cezalandırılmasına karar vermiştir. Gerekçeli kararda; başvurucunun FETÖ/PDY tarafından ilan edilen sıkıyönetim listesinde Van sıkıyönetim komutanı olarak gösterilmiş olmasına, darbe girişiminin gerçekleştiği zaman diliminde örgütün bölge müdürü konumundaki mahrem imam tarafından aranmasına ve tanıkların başvurucuyla ilgili örgütsel anlatımlarına dayanılmıştır.

5. Başvurucu, anılan karara karşı istinaf kanun yoluna başvurmuştur. Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesinin 11/10/2019 tarihli kararıyla istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

6. Başvurucu, istinaf kararına karşı temyiz talebinde bulunmuştur. Yargıtay 3. Ceza Dairesinin 22/2/2022 tarihli kararıyla hüküm onanmış ve mahkûmiyet hükmü kesinleşmiştir.

7. Komisyon, adil yargılanma hakkı dışındaki şikâyetlerin kabul edilemez olduğuna, anılan hakka ilişkin şikâyetlerin kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar vermiştir.

II. DEĞERLENDİRME

8. Başvurucu; FETÖ/PDY'ye üye olma suçundan yargılandığı davada delillerin eksik ve hatalı değerlendirildiğini, gerekçeli kararda esaslı savunmalarının karşılanmadığını ve tanıkları sorgulama hakkı verilmediğini belirterek adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

9. Adalet Bakanlığı (Bakanlık) görüşünde, başvurunun öncelikle kabul edilebilirlik kriterleri yönünden değerlendirilmesi gerektiği belirtilmiş; ayrıca somut olay ele alınırken mevzuat hükümleri ile konuya ilişkin yer verilen Anayasa Mahkemesi kararlarının dikkate alınması gerektiği vurgulanmıştır. Başvurucu, Bakanlık görüşüne ilişkin beyanında genel olarak bireysel başvuru formundaki iddialarını yinelemiştir.

10. Başvurucunun iddiaları adil yargılanma hakkı çerçevesinde incelenmiştir.

11. Bireysel başvuruların 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 47. maddesinin (5) numaralı fıkrası ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 64. maddesinin (1) numaralı fıkrası uyarınca başvuru yollarının tüketildiği tarihten, başvuru yolu öngörülmemiş ise ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde Anayasa Mahkemesine doğrudan veya diğer mahkemeler yahut yurt dışı temsilcilikler vasıtasıyla yapılması gerekir.

12. Anayasa Mahkemesinin olay ve olguları somut başvuru ile benzer nitelikte olan Birnur Doğan ([GK], B. No: 2020/34420, 31/1/2024) ve Hüseyin Aşkan ([2. B.], B. No: 2017/15649, 21/7/2020) kararlarında uygulanacak anayasal ilkeler belirlenmiştir. Kararlarda, Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi'nde (UYAP) kullanıcıların kendilerini ilgilendiren bilgi ve belgelere ulaşabildikleri, her türlü bilgi ve belge alışverişini gerçekleştirebildikleri vurgulanmıştır.

Ayrıca tüm bu işlemlerin veri tabanında saklandığı ve belgeler/evrak üzerinde yapılan işlemlerin UYAP evrak işlem kütüğünde kayıt altına alındığı açıklanmıştır. Bu çerçevede, başvurucu ya da (seçilmiş veya atanmış) müdafiinin nihai kararı açarak okuduğu tespit edilen tarih, nihai kararın sonucunu öğrendiği tarih kabul edilerek bireysel başvuru süresi bu tarihten başlatılmış ve başvurunun süre aşımı nedeniyle kabul edilemez olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

13. Başvuru konusu olayda, Yargıtay kararına ilişkin olarak UYAP evrak işlem kütüğü üzerinde yapılan incelemede ilgili nihai kararın başvurucuyu yargılama sırasında vekâletnameli olarak temsil eden müdafii Av. T.H.S. tarafından 26/3/2022 tarihinde okunduğu görülmektedir. Bu kapsamda 26/3/2022 tarihinden itibaren otuz gün içinde bireysel başvuruda bulunulması gerekirken 6/5/2022 tarihinde yapılan bireysel başvuruda süre aşımı olduğu sonucuna varılmıştır.

14. Açıklanan gerekçelerle başvurunun süre aşımı nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Recai AKYEL Selahaddin MENTEŞ Muhterem İNCE Yılmaz AKÇİL Raportör : Hüseyin ERAL Başvurucu : Salih ATAMAN Vekili : Av. Kadri KAYGUSUZ