Sinan Tekin Başvurusu (B. No: 2021/58928)

I. BAŞVURUNUN ÖZETİ

1. Başvuru; ceza mahkemesi kararına karşı yapılan temyiz başvurusunun reddedilmesi nedeniyle mahkemeye erişim hakkının, ceza davasında başvurucuya zorunlu müdafi atanmaması nedeniyle müdafi yardımından yararlanma hakkının, kararın sonucunu değiştirebilecek nitelikteki esaslı iddiaların karşılanmaması nedeniyle de gerekçeli karar hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.

2. Müştekinin var olan borcunun tahsiline yönelik baskı ve tehdit altında olduğuna dair şikâyeti üzerine İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı (Başsavcılık) başvurucunun da aralarında olduğu şüpheliler hakkında soruşturma başlatmıştır.

3. Soruşturma neticesinde Başsavcılık, başvurucunun suç işlemek amacıyla örgüt kurma suçundan cezalandırılması talebiyle 20/9/2011 tarihinde iddianame düzenlemiştir. İddianamenin kabulü ile açılan dava, Kocaeli 2. Ağır Ceza Mahkemesinde (Mahkeme) görülmeye başlanmıştır.

4. Mahkeme 9/3/2016 tarihli kararıyla başvurucuyu suç işlemek amacıyla kurulan örgüte üye olma suçundan etkin pişmanlık hükümleri de uygulanarak netice itibarıyla 3.400 TL adli para cezasına mahkûm etmiştir.

5. Başvurucu, anılan kararın 22/3/2016 tarihinde kendisine tebliği üzerine 7/4/2016 tarihinde temyiz kanun yoluna başvurmuştur. Mahkeme 11/4/2016 tarihli ek kararıyla başvurucunun temyiz başvurusunun süresinde yapılmadığı gerekçesiyle reddine karar vermiştir. Başvurucu, söz konusu ek karara karşı temyiz sebeplerini de ileri sürmek suretiyle temyiz başvurusunda bulunmuştur.

6. Yargıtay 6. Ceza Dairesi (Ceza Dairesi) başvurucunun temyiz isteminin reddine ilişkin ek kararı 21/10/2021 tarihinde onamıştır. Ceza Dairesi, başvurucuyla birlikte yargılanan diğer sanıklarla ilgili hükmü ise kararın gerekçesiz olduğundan bahisle bozulmasına karar vermiştir.

7. Başvurucu, nihai kararı Kocaeli Açık Ceza İnfaz Kurumunda bulunduğu 9/11/2021 tarihinde öğrenmiştir. Başvuru 13/12/2021 tarihinde yapılmıştır.

8. Başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

9. Mahkeme, başvurudan sonraki süreçte Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğünün bozma kararının diğer sanıklara sirayet ettirilmesi amacıyla kanun yararına bozma yoluna gidilmesine yönelik 8/9/2023 tarihli yazısı doğrultusunda vermiş olduğu 29/12/2023 tarihli ek karar ile infazın durdurulmasına ve yeniden yargılamaya yönelik işlem yapılmasına karar vermiştir.

II. DEĞERLENDİRME

10. Başvurucu; kanunda öngörülen ceza miktarına rağmen soruşturma aşamasında kendisine zorunlu müdafi atanmadığını, gerekçeli kararın sadece kendisine tebliğ edilmesine bağlı olarak temyiz kanun yoluna başvurmasının engellendiğini ve kararda savunmalarına ayrıca ve açıkça yer verilmemesi nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

11. Adalet Bakanlığı (Bakanlık) görüşünde; başvurucunun belli bir uyuşmazlığı mahkeme önüne taşıyabildiği ve uyuşmazlığın etkili bir şekilde karara bağlanmasını isteyebildiği, belirli bir davaya ilişkin olarak delilleri değerlendirme ve gösterilmek istenen delilin davayla ilgili olup olmadığına karar verme yetkisinin ise esasen yargılama mercilerine ait olduğu ifade edilmiştir. Başvurucu, Bakanlığın görüşüne karşı beyanda bulunmamıştır.

12. Bireysel başvuruların 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 47. maddesinin (5) numaralı fıkrası ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 64. maddesinin (1) numaralı fıkrası uyarınca başvuru yollarının tüketildiği tarihten, başvuru yolu öngörülmemiş ise ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde Anayasa Mahkemesine doğrudan veya diğer mahkemeler yahut yurt dışı temsilcilikleri vasıtasıyla yapılması gerekir.

13. Anayasa Mahkemesi, olay ve olguları somut başvuru ile benzer nitelikte olan Hüseyin Aşkan ([2. B.], B. No: 2017/15649, 21/7/2020) kararında uygulanacak anayasal ilkeleri belirlemiştir. Kararda Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi'nde (UYAP) kullanıcıların kendilerini ilgilendiren bilgi ve belgelere ulaşabildikleri, her türlü bilgi ve belge alışverişini gerçekleştirebildikleri vurgulanmıştır.

Ayrıca tüm bu işlemlerin veri tabanında saklandığı ve belgeler/evrak üzerinde yapılan işlemlerin UYAP evrak işlem kütüğünde kayıt altına alındığı açıklanmıştır. Bu çerçevede UYAP evrak işlem kütüğü üzerinden yapılan incelemede başvurucunun nihai kararı açarak okuduğunun tespit edildiği tarih, nihai kararın sonucunu öğrendiği tarih kabul edilerek bireysel başvuru süresi bu tarihten başlatılmış ve başvurunun süre aşımı nedeniyle kabul edilemez olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Öte yandan Anayasa Mahkemesi Birnur Doğan ([GK], B. No: 2020/34420, 31/1/2024) kararında ise ceza infaz kurumunda bulunan başvurucunun rızası ve onayı ile nihai kararın UYAP üzerinden üçüncü kişilerce öğrenildiğinin UYAP evrak işlem kütüğünden anlaşıldığı durumlarda bireysel başvuru süresinin başlangıcı olarak üçüncü kişilerce okuma tarihinin esas alınması gerektiğini ifade etmiştir.

14. Somut olayda e-Devlet Kapısı veya UYAP Vatandaş Portal gibi mecralara üçüncü kişilerce izinsiz olarak erişildiğine dair herhangi bir itirazı bulunmayan ve ceza infaz kurumunda bulunduğu dönemde kişisel verilerini paylaştığı üçüncü kişilerin UYAP üzerinden nihai kararı 9/11/2021 tarihinde okuması ile karardan haberdar olduğu anlaşılan başvurucunun otuz günlük bireysel başvuru süresinden sonra 13/12/2021 tarihinde gerçekleştirdiği başvurunun süre aşımı nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

15. Açıklanan gerekçelerle başvuru yollarının tüketildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yapılmayan bireysel başvurunun süre aşımı nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

Başkan : Basri BAĞCI Üyeler : Engin YILDIRIM Rıdvan GÜLEÇ Yıldız SEFERİNOĞLU Metin KIRATLI Raportör : Hüseyin ERAL Başvurucu : Sinan TEKİN Vekili : Av. Nalan SOYSAL ERDİNÇ