Uğur Demirkol Başvurusu (B. No: 2018/21784)

I. BAŞVURUNUN

KONUSU

1. Başvuru, disiplin cezasının iptali talebiyle açılan

davada hakkaniyete uygun karar verilmemesi nedeniyle adil yargılanma hakkının

ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU

SÜRECİ

2. Başvuru 17/7/2018 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden

yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca makul sürede yargılanma hakkının ihlal

edildiği iddiası yönünden 2019/3970 başvuru numarası ile başvurunun konu

yönünden ayrılmak suretiyle 12/3/2019 tarihinde kısmi kabul edilemezlik kararı

verilmiştir.

5. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik

incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet

Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık görüş bildirmemiştir.

III. OLAY VE

OLGULAR

7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle

ilgili olaylar özetle şöyledir:

8. Başvurucu, Giresun'da bir ortaokulda görsel sanatlar

öğretmeni olarak görev yapmaktadır.

A. Başvuruya

Konu Davadan Önceki Disiplin Cezası Süreci

9. Görev yaptığı Ö. Ortaokulu Müdürlüğü tarafından

31/5/2016 tarihli yazı ile başvurucunun 20/5/2016 günü rapor teslimi için okula

geldiğinde okulun bazı yerlerinin, nöbet defteri gibi bazı doküman ve

belgelerin fotoğraflarını çektiği gerekçesiyle kendisinden savunması

istenmiştir.

10. Anılan okulun 13/6/2016 tarihli yazısı ile başvurucu,

okulun ve bazı dokümanların fotoğrafını çekmiş olması sebebiyle 14/7/1965

tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci

fıkrasının (A) bendinin (e) alt bendi gereğince uyarı cezası ile

cezalandırılmıştır.

B. Başvuruya

Konu Dava Süreci

11. Ö. Ortaokulu müdürü tarafından 22/6/2016 tarihinde

Eynesil İlçe Millî Eğitim Müdürlüğüne hitaben başvurucu hakkında yasal

işlemlerin başlatılması talebiyle şikâyet dilekçesi verilmiştir. Dilekçede;

başvurucunun okul müdürü yardımcısının odasına sert bir şekilde girerek

kursların kapatılması gerektiğini söylediği, okul müdürü hakkında diğer

öğretmenler ve okul çalışanlarına kışkırtıcı beyanlarda bulunduğu, raporunu

vermek için okula geldiğinde okulun bir kısım yerlerinin ve bazı dokümanların

fotoğraflarını çektiği, nöbet görevini usulüne uygun olarak yerine getirmediği

hususları yer almıştır.

12. Şikâyet dilekçesi üzerine 12/7/2016 tarihinde

başlatılan soruşturma 20/10/2016 tarihli soruşturma raporu ile sona ermiştir.

Soruşturma raporu sonucunda başvurucunun idari yönden il içinde başka bir okula

atamasının yapılması, disiplin yönünden ise tevhiden kınama cezası ile

cezalandırılması teklif edilmiştir (bkz. §13).

13. Başvurucunun 28/11/2016 tarihinde soruşturma raporunda

getirilen teklif uyarınca A. Ortaokuluna ataması yapılmıştır.

14. A. Ortaokulunun 20/1/2017 tarihli işlemi ile

başvurucu hakkında 20/10/2016 tarihli soruşturma raporu gereğince şu şekilde

disiplin işlemi tesis edilmiştir:

- Okul aile birliği başkanının da bulunduğu ortamda Müdür

Yardımcısı A.A. ile nezaket sınırlarını aşmak suretiyle sert bir şekilde

tartışması sebebiyle uyarma,

- Beden eğitimi öğretmeni ve okul müdürüne A.A.nın

arkalarından konuştuğunu söylemek suretiyle öğretmen ve müdürün müdür yardımcısı

ile aralarını açmaya çalışması sebebiyle uyarma,

- Yetiştirme kurslarının kapanmasında A.A.nın etkili

olduğunu söylemek suretiyle öğrenci velilerini A.A.ya karşı kışkırtması

sebebiyle uyarma,

- Okuldaki bazı evrakın ve okulun bazı bölümlerinin fotoğraflarını

çekmek suretiyle öğretmen ve okul yöneticilerini tedirgin etmiş olması

sebebiyle kınama cezası ile cezalandırılması gerektiğinden tevhiden

kınama cezası ile cezalandırılması, 657 sayılı Kanun'un 125. maddesinin üçüncü

fıkrası gereğince uyarma cezası ile cezalandırılmasına karar

verilmiştir.

15. Başvurucu, uyarma cezası ile cezalandırılmasına

ilişkin işlemin iptali talebiyle Ordu İdare Mahkemesinde (Mahkeme) dava

açmıştır.

16. Mahkeme 9/11/2017 tarihli kararıyla disiplin

soruşturması ve ekindeki tanık ifadeleri ile dava dosyasında yer alan diğer

bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda başvurucu hakkında isnat edilen

eylemlerin sübuta erdiği gerekçesiyle davanın reddine karar vermiştir.

17. Başvurucunun istinaf istemi Bölge İdare Mahkemesince,

mahkeme kararının dayandığı gerekçenin usul ve hukuka uygun bulunmuş olması

sebebiyle reddedilmiştir.

18. Nihai karar başvurucuya 18/6/2018 tarihinde tebliğ

edilmiştir.

19. Başvurucu 17/7/2018 tarihinde bireysel başvuruda

bulunmuştur.

IV. İLGİLİ HUKUK

20. 657 sayılı Kanun’un "Zamanaşımı"

kenar başlıklı 127. maddesi şöyledir:

"Bu Kanunun 125 inci maddesinde

sayılan fiil ve halleri işleyenler hakkında, bu fiil ve hallerin işlendiğinin

öğrenildiği tarihten itibaren;

a) Uyarma, kınama, aylıktan kesme ve

kademe ilerlemesinin durdurulması cezalarında bir ay içinde disiplin

soruşturmasına,

b) Memurluktan çıkarma cezasında altı ay

içinde disiplin kovuşturmasına, Başlanmadığı takdirde disiplin cezası verme

yetkisi zamanaşımına uğrar.

Disiplin cezasını gerektiren fiil ve

hallerin işlendiği tarihten itibaren nihayet iki yıl içinde disiplin cezası

verilmediği takdirde ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrar."

21. Danıştay Onikinci Dairesinin 14/10/2019 tarihli ve

E.2018/10107, K.2019/7550 sayılı kararı şöyledir:

"Sonuç olarak, davacının işlediği

ileri sürülen üç ayrı fiili nedeniyle hakkında tesis edilen dava konusu

disiplin cezasının incelenmesinden, davacının üzerine atılı bir fiilin sübut

bulmadığına, bir fiili ile ilgili soruşturmaya başlama zamanaşımı süresinin

geçirildiğine karar verilmiş ise de, davacının üzerine atılı A.C.'yi tehdit

ettiğine ilişkin fiilin sübuta erdiği görüldüğünden dava konusu işlemde hukuka

aykırılık görülmemiştir."

V. İNCELEME VE

GEREKÇE

22. Mahkemenin 19/11/2020 tarihinde yapmış olduğu

toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun

İddiaları

23. Başvurucu; okulun bazı bölümlerinin fotoğrafının

çekilmesine ilişkin eylemle ilgili olarak daha önce ceza verildiğini, cezaya

konu olan eylemlerin meydana geldiği tarih ile disiplin amirinin eylemleri

öğrenme tarihinin aynı olduğundan soruşturma zamanaşımı süresinin geçtiğini

iddia etmiştir. Başvurucu aynı soruşturma kapsamında iki defa savunma alındığı,

delillerin değerlendirilmesinde takdir hatası yapıldığı, başvuru formunda

belirttiği bu hususların Mahkeme gerekçesinde karşılanmadığı, Mahkeme

tarafından delillerin yeterince incelenmediği gerekçeleriyle adil yargılanma ve

gerekçeli karar hakkı, aynı suçtan iki kez yargılanmama ve cezalandırılmama

hakları ile masumiyet ve ayrımcılık yasağı ilkelerinin ihlal edildiğini ileri

sürmüştür.

B. Değerlendirme

24. Anayasa’nın 36. maddesinin birinci fıkrası şöyledir:

''Herkes, meşru vasıta ve yollardan

faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve

savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir.”

25. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından

yapılan hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki

tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013,

§ 16). Başvurucunun yukarıda belirtilen iddialarının özünün Mahkemece

delillerin incelenmediğine yönelik olduğundan başvurunun adil yargılanma

hakkının güvencelerinden biri olan hakkaniyete uygun yargılanma hakkı

kapsamında bir inceleme yapılması gerektiği değerlendirilmiştir.

26. Anayasa’nın 36. maddesinin birinci fıkrasında

herkesin yargı organlarına davacı ve davalı olarak başvurabilme, bunun doğal

sonucu olarak da iddia, savunma ve adil yargılanma hakkı güvence altına

alınmıştır. 3/10/2001 tarihli ve 4709 sayılı Kanun'un Anayasa'nın 36.

maddesinin birinci fıkrasına "adil yargılanma" ibaresinin

eklenmesine ilişkin 14. maddesinin gerekçesine göre "değişiklikle

Türkiye Cumhuriyeti’nin taraf olduğu uluslararası sözleşmelerce de güvence

altına alınmış olan adil yargılama hakkı metne dahil" edilmiştir.

Dolayısıyla Anayasa'nın 36. maddesinde herkesin adil yargılanma hakkına sahip

olduğu ibaresinin eklenmesinin amacının Avrupa İnsan Hakalrı Sözleşmesi'nde

düzenlenen adil yargılanma hakkını anayasal güvence altına almak olduğu

anlaşılmaktadır (Yaşar Çoban, B. No: 2014/6673, 25/7/2017, § 53).

27. Mahkemeler önünde dava konusu yapılmış maddi olay ve

olguların kanıtlanması, delillerin değerlendirilmesi, hukuk kurallarının

yorumlanması ve uygulanması ile uyuşmazlıkla ilgili varılan sonucun adil olup

olmaması bireysel başvuru konusu olamaz. Ancak bireysel başvuru kapsamındaki

hak ve özgürlüklere müdahale teşkil eden, bariz takdir hatası veya açık bir

keyfîlik içeren tespit ve sonuçlar bu kapsamda değildir (Ahmet Sağlam,

B. No: 2013/3351, 18/9/2013, § 42).

28. Uyuşmazlığın çözümünde etkili olan maddi vakıaların

değerlendirilmesi, yorumlanması ve nitelendirilmesi derece mahkemelerinin

takdirindedir. Maddi vakıalar, uyuşmazlıkta uygulanacak hukuk kurallarından farklı

olarak sadece somut bir olayı ilgilendirdiğinden ancak somut olayın koşulları

çerçevesinde yorumlanabilir ve anlamlandırılabilir (Özlem Terzioğlu, B.

No: 2014/19341, 21/11/2017, § 45).

29. Danıştay Onikinci Dairesinin konuyla ilgili

kararlarında ise özetle 657 sayılı Kanun'un 125. maddesinde yer alan "fiillerin

işlendiğinin öğrenildiği tarih" ibaresinden, disiplin cezası

gerektiren bir fiil işleyen memurun bu fiilinin disiplin cezasını vermeye

yetkili amirlerce somut delillerle öğrenildiği tarihin anlaşılması gerektiği

belirtilmektedir. İhbar ve şikâyet yoluyla disiplin cezası gerektiren fiillerin

yetkili amirlere duyurulması üzerine disiplin cezası vermeye veya soruşturma

açmaya yetkili amirlerin fiilin suç niteliğini taşıyıp taşımadığı hususunda bir

inceleme yapmaları veya yaptırmaları ve fiilin disiplin suçu vasfını taşıdığına

kanaat getirmeleri üzerine de bizzat veya soruşturma emri ile tayin edecekleri

muhakkikler yolu ile derhâl soruşturmayı başlatmaları gerekmektedir. Bu durumda

soruşturmaya başlama zamanaşımı, fiilin suç vasfını taşıdığının öğrenildiği

günden itibaren işlemeye başlayacaktır (Onikinci Daire, 12/2/2012, E.2009/5515,

K.2012/4097; Onikinci Daire, 26/11/2013, E.2011/528, K.2013/8830; Onikinci

Daire, 14/12/2012, E.2009/9266, K.2012/11130; Onikinci Daire, 30/5/2014,

E.2013/7885, K.2014/4484).

30. Somut olayda başvurucu hakkında dört farklı eyleme

ilişkin olarak uygun görülen kınama cezasına yapılan indirim sonucunda uyarma

disiplin cezası uygulanmıştır. 657 sayılı Kanun’un 127. maddesine göre uyarma

cezasının eylemin öğrenilmesinden itibaren bir ay içinde soruşturmanın

başlatılması gereken disiplin suçlarından olduğu görülmektedir. Başvurucu bir

aylık soruşturmaya başlama zamanaşımı süresinin disipline konu eylemlerden

disiplin amirinin haberdar olma tarihinin esas alınması gerektiğini belirtmekte

fakat hangi eylemin hangi tarihte meydana geldiği ve disiplin amirinin söz

konusu eylemleri hangi tarihte ne şekilde öğrendiğine ilişkin olarak başvuru

formunda bir beyan bulunmamaktadır.

31. Önemle belirtilmelidir ki bireysel başvuru

incelemesinde Anayasa Mahkemesinin görevi başvurucunun başvuru formunda ileri

sürdüğü gerekçelerle sınırlı bir incelemeyi kapsamaktadır. Başvurucunun

bireysel başvuru formunda mağduriyetini gösteren açıklamaları yapmaması ve/veya

mağduriyetine dayanak olarak ileri sürdüğü hususları delillendirmemesi

durumunda Anayasa Mahkemesi başvurucu yerine geçerek delil toplama ve ihlal

iddialarını gerekçelendirme görev ve yükümlülüğüne sahip değildir (Mustafa

Akaydın, B. No: 2015/14800, 8/1/2020, § 27).

32. Bununla birlikte Anayasa Mahkemesine başvuru konusu

olaylarla ilgili delilleri sunmak suretiyle olaylar hakkındaki iddialarını

kanıtlamak ve dayanılan Anayasa hükmünün kendisine göre ihlal edildiğine dair

açıklamalarda bulunarak hukuki iddialarını ortaya koymak başvurucuya düşer.

Başvurucunun kamu gücünün işlem, eylem ya da ihmali nedeniyle ihlal edildiğini

ileri sürdüğü hak ve özgürlük ile dayanılan Anayasa hükümlerini, ihlal

gerekçelerini, dayanılan delilleri ve ihlale neden olduğu ileri sürülen işlem

veya kararların neler olduğunu başvuru dilekçesinde belirtmesi şarttır. Başvuru

dilekçesinde kamu gücünün ihlale neden olduğu iddia edilen işlem, eylem ya da

ihmaline dair olayların tarih sırasına göre özeti yapılmalı; bireysel başvuru

kapsamındaki hak ve özgürlüklerden hangisinin hangi nedenle ihlal edildiği ve

buna ilişkin gerekçeler ile deliller açıklanmalıdır (Veli Özdemir, B.

No: 2013/276, 9/1/2014, §§ 19, 20; Ünal Yiğit, B. No: 2013/1075,

30/6/2014, §§ 18, 19).

33. Başvurucunun zamanaşımı iddiası dışındaki şikayetleri

yönünden ise; uyuşmazlığa ilişkin maddi vakıaları değerlendirmenin,

yorumlamanın ve nitelemenin derece mahkemelerinin takdirinde olduğunun altı

çizilmeli, başvurucunun dört farklı eylemi hakkında tek bir disiplin cezası

uygulandığı da ayrıca belirtilmelidir. Mahkeme gerekçesinde disiplin

soruşturması dosyası kapsamında bulunan rapor, deliller ve tanık beyanlarının

esas alınması suretiyle başvurucu hakkında isnat edilen her bir eylemin sübuta

erdiği gerekçesiyle davanın reddine karar vermiştir. Derece mahkemesinin bu

yorumunun bariz takdir hatası veya keyfîlik içerdiği değerlendirilmemiştir. Bu

nedenle somut başvuruda açık ve görünür bir ihlal bulunmamaktadır.

34. Açıklanan gerekçelerle başvurunun diğer kabul edilebilirlik

koşulları yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olması

nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

A. Hakkaniyete uygun yargılanma hakkının ihlal edildiğine

ilişkin iddianın açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle KABUL

EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde

BIRAKILMASINA 19/11/2020 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Kadir ÖZKAYA

Üyeler

:

Engin YILDIRIM

M. Emin KUZ

Rıdvan GÜLEÇ Yıldız SEFERİNOĞLU Raportör : Tuğba TUNA IŞIK Başvurucu : Uğur DEMİRKOL Vekili : Av. Özlem CANTÜRK ÇİMŞİR