AYM Norm Denetimi E.1963/168 K.1963/259

Büyük Millet Meclisi Gurubu

DAVANIN KONUSU

6187 sayılı vicdan ve toplanma hürriyetinin korunması hakkındaki kanunun 2. ve 3. maddelerinin, siyasi partilerin kapatılması veya hükümden önce faaliyetten men edilmesi görevini genel mahkemelere veren hükümlerinin Anayasanın 57. maddesine aykırı olduğu ileri sürülerek iptallerine karar verilmesi istenmiştir.

İLK

İNCELEME

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğünün 15. maddesi

uyarınca, yapılan ilk incelemede Cumhuriyet Halk Partisi Türkiye Büyük Millet

Meclisi Gurubunun 14.2.1963 gününde ve 57. birleşiminde verdiği kararda, dava

konusu kanun hükümlerinin iptali için dava açılacağı belirtilmemiş olduğundan

işbu kararda sözü geçen önerge ve eklerinin onanlı örneklerinin 15 gün içinde

gönderilmesi için tebligat yapılmasına 8.3.1963 gününde karar verilmesi

üzerine, istenilen önerge ve eklerinin onanlı örneklerinin süresinde

gönderildiği ve iptali istenen kanunun ek listede gösterilmiş bulunduğu ve

başvurmanın Anayasanın 149. ve Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama

Usulleri Hakkındaki 44 sayılı kanunun 21., 25. ve 26. maddelerine uygun

bulunduğu anlaşılmakla esasın incelenmesine 15.4.1963 tarihinde oybirliği ile

karar verilerek düzenlenen rapor, dâva dilekçesi, iptali istenilen kanun

maddeleri, Anayasanın ilgili hükümleri ve gerekçeleri okunduktan sonra gereği

görüşülüp düşünüldü:

Davacı dilekçesinde; Anayasamızın 57. maddesinin birinci ve dördüncü fıkralarına göre siyasi partilerin geçici ve temelli kapatılması, Anayasa Mahkemesinin görevleri içine girdiğinden 6187 sayılı kanunun 2. ve 3. maddelerindeki, derneğin, kanunu ihlâl halinde, mahkemece kapatılabileceğine ilişkin hükümlerin Anayasanın sözü geçen 57. maddesine aykırı bulunduğundan bahisle iptalini istemiştir.

GEREKÇE

:

Gerçekten 6187 sayılı Kanunun 2. ve 3. maddelerinde yazılı cemiyet tabiri

mutlak olup siyasi partileri de içine aldığından siyasi partilere ilişkin

kapatma kararlarının da genel mahkemeler tarafından verileceğini göstermekte,

Anayasanın 57. ve 19. maddelerinin son fıkralarında da siyasi partilerin

kapatılması hakkındaki dâvalara Anayasa Mahkemesinde bakılacağı ve kapatma

kararının ancak bu mahkemece verileceği açıklanmış bulunmakta ise de sonradan

yürürlüğe giren Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkındaki

22.4.1962 gün ve 44 sayılı Kanunun 20. maddesinin 4 numaralı bendinde; siyasi

partilerin kapatılması hakkındaki bütün davaların Anayasa Mahkemesinde

görüleceği açıklanmış ve bu suretle 6187 sayılı Kanunun sözü geçen 2. ve 3. maddelerinin

siyasi partilerin kapatılması veya faaliyetten men edilmesi görevini umumi

mahkemelere bırakan hükümleri davanın açılmasından önce yürürlükten kalkmış

olduğundan konusu bulunmayan davanın reddi gerekir.

SONUÇ : Yukarıda gösterilen sebepten ötürü konusu bulunmayan davanın reddine 1.11.1963 gününde oybirliğiyle karar verildi.

Başkan

Sünuhi ARSAN

Üye

Osman YETEN

Üye

Rifat GÖKSU

Üye

İsmail Hakkı

ÜLKMEN

Üye

Lütfi AKADLI

Üye

Şemsettin

AKÇOĞLU

Üye

İbrahim SENİL

Üye

İhsan KEÇECİOĞLU

Üye

Salim BAŞOL

Üye

Celâlettin

KURALMEN

Üye Hakkı KETENOĞLU Üye Fazıl ULUOCAK Üye Muhittin GÜRÜN Üye Lütfi ÖMERBAŞ Üye Ekrem TÜZEMEN