AYM Norm Denetimi E.1975/38 K.1975/45

Birinci Ağır Ceza Mahkemesi.

İTİRAZIN KONUSU

Resmi Gazetenin 18.5.1974 günlü, 14890 mükerrer sayılı nüshasında yayımlanan 15.5.1974 günlü,1803 sayılı “Cumhuriyetin 50 nci Yılı Nedeniyle Bazı Suç ve Cezaların Affı Hakkında Kanun”un 3. maddesinin ikinci fıkrası hükmünün, esas yönünden Anayasanın 12. maddesine aykırılığı nedeniyle iptali istenmiştir.

I- OLAY

20.2.1930 günlü, 1567 sayılı Türk Parasının Kıymetini Koruma

Hakkında Kanun hükümlerine aykırı eylemlerinden ötürü, beş sanık hakkında, sözü

geçen Yasanın 6258 sayılı Yasa ile değişik 3. maddesinin (A) ve (C) bentlerine

göre cezalandırılmaları istemiyle, yöntemine uygun biçimde açılıp İzmir 1.Ağır

Ceza Mahkemesinde Esas: 1972/22 sayı ile görülmekte olan kamu davasında,

sanıkların eylemleriyle suç günlerine göre uygulanması gereken yasa kuralları

arasında bulunan 15.5.1974 günlü, 1803 sayılı Kanunun 3. maddesinin 2. fıkrasındaki

kuralı esas yönünden Anayasanın 12. maddesine aykırı gören Mahkemece, bu

kuralın iptali için Anayasa’nın değişik 151. ve 22.4.1962 günlü, 44 sayılı

Kanunun 27. maddeleri uyarınca Anayasa Mahkemesine başvurulmasına karar

verilmiştir.

II. İLK İNCELEME

Anayasa Mahkemesi, İçtüzüğün 15. maddesi uyarınca 11.3.1975 gününde yapılan ilk inceleme toplantısında aşağıdaki sorunlar üzerinde durulmuştur:

1-Anayasa Mahkemesinin itirazı incelemeye görevli ve yetkili olup olmadığı sorunu:

Suç ve cezaların affı hakkındaki yasama belgelerinin Anayasaya uygunluk denetimine bağlı olduğu, daha önce Mahkememizin verdiği 28.11.1974 günlü, Esas: 1974/34, Karar: 1974/50 sayılı kararda gerekçeleriyle birlikte açıklanmıştır. (Resmi Gazete gün: 21.1.1975, sayı: 15125)

Orada da benimsendiği üzere, bir kuralı itiraz konusu yapılan 15.5.1974 günlü, 1803 sayılı Yasa, Anayasanın değişik 147. maddesindeki “kanun” deyiminin kapsamına girmektedir. Öbür yönden, Anayasanın Anayasaya uygunluk denetimin dışında bıraktığı yasalardan değildir.

Şu duruma göre, itiraz yoluyla gelen bu işe bakmanın Anayasa Mahkemesinin görevi içinde bulunduğu ortadadır.

Bu görüşe Şahap Arıç katılmamıştır.

2- İtirazın yöneltildiği 1803 sayılı Kanunun 3. maddesinin ikinci fıkrasındaki “ve Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkındaki 1567 sayılı Kanunlar ile bunların ek ve tadilleri hükümlerini ihlâl eyleyen fiiller” e ilişkin kuralın iptaline 5.3.1975 gününde, Esas:1975/3, Karar: 1975/35 sayı ile karar verilmiş bulunduğundan bu konuda yeniden karar verilmesine yer kalmamıştır.

KARŞIOY YAZISI

Görev sorununa ilişkin karşıoy:

İlk inceleme evresinde 1803 sayılı Af Kanuna ait Anayasaya aykırılık itirazının incelenmesinin Anayasa Mahkemesinin görevi içinde olmadığı ileri sürülmüş ise de bu itiraz Anayasa Mahkemesince çoğunlukla reddedilmiştir.

İtirazın konusu 1803 sayılı Af Kanunun bir maddesine ilişkindir.

Anayasamızda yasama meclislerinin af yetkisinin Kanun niteliğinde olmayıp karar

niteliğinde olduğu açıklanmıştır. (Anayasa M.64). Bu iki mefhumun hukuki

sonuçları çok farklıdır. Zira, Anayasa, kanunları Anayasaya uygunluk denetimine

tabi tuttuğu halde kararları bu denetime tabi tutmamış; ancak bu denetime tabi

tutmak istemediği kanun maddelerini ve bu denetime tabi tutmak istediği

kararları Anayasa’nın çeşitli maddelerinde göstermiştir. (Anayasa m.65,81 de

olduğu gibi). Bu nedenledir ki Anayasa’nın 64. maddesinde karar şeklinde

kullanacağı açıklanan af yetkisi, Anayasada istisnai bir hüküm bulunmadığından

Kanun şeklinde tasarruf edilemez. Aksi görüşün kabulü, yasama meclisinin

takdirine bırakılmış olan af yetkisi Anayasa Mahkemesinin takdirine verilmiş

olur. Kanun yapma prosedürüne uymak mecburiyeti varsa o prosedüre riayet

edilir, fakat bu af tasarrufu, sırf bu sebeple kanun niteliği almaz. Zira, af

yetkisinin karar niteliği bir anayasal niteliktir. Anayasada bu hususta

istisnai bir hüküm olmadıkça bu nitelik değişmiş kabul edilemez. Anayasada

karar şeklinde kullanılacağı gösterilen bir yetkinin evvelden beri kanun

şeklinde kullanılmış olması da neticeyi değiştirmez.

Açıklanan nedenlerle itirazın incelenmesi Anayasa Mahkemesi’nin görevi dışında kaldığından bu itirazın tetkikini Anayasa Mahkemesi’nin görevi içinde kabul eden karara karşıyım.

Üye

Adil ESMER

Üye

Nihat

O.AKÇAKAYALIOĞLU

Üye

Ahmet

H.BOYACIOĞLU

Üye

Şahap

ARIÇ