AYM Norm Denetimi E.1993/1 K.1993/1

Devlet Güvenlik Mahkemelerinin Kuruluş ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanunun Bazı Maddelerinde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun"un 31. maddesi 1. fıkrasının, Anayasa'nın 2., 10., ve 36/1. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptali istemidir.

I- OLAY :İtiraz yoluna başvuran mahkeme, sanıklar hakkında Türk

Ceza Yasası'nın eylemlerine uyan 260. ve 536. maddeleri uyarınca

cezalandırılmaları için açılan kamu davasında, suçun başlangıçta Devlet

Güvenlik Mahkemelerinin görev alanına giren suçlardan olması nedeniyle, 1412

sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Yasası'nın 3842 sayılı yasayla değişik 135.

maddesindeki yeni olanaklardansanıkların yararlandırılmadığı, bu durumun, Ceza

Muhakemeleri Yasası'nın 135/a maddesindeki yeni düzenlemeye aykırı olduğu, 1412

sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Yasası'nın 135. maddesindeki değişikliğin Devlet

Güvenlik Mahkemelerinin görev alanına giren suçlarda uygulanamayacağına ilişkin

3842 sayılı Yasa'nın 31. maddesi hükmünün Anayasa'ya aykırı olduğu görüşüyle

iptali için 28.12.1992 günlü kararıyla Anayasa Mahkemesi'ne başvurmuştur.

III- YASA METİNLERİ

A) İtiraz Konusu Yasa Kuralı : 18.11.1992 günlü, 3842 sayılı Yasa'nın itiraza konu olan 31. maddesinin birinci fıkrası hükmü şöyledir : "MADDE 31.- Bu kanunun 4., 5., 6., 7., 9., 12., 14., 15., 18., 19., 20. ve 22 nci madde hükümleri Devlet Güvenlik Mahkemelerinin görev alanına giren suçlarda uygulanmaz. Bunlar hakkında 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanununun bu değişiklikten önce yürürlükte olan eski hükümleri değiştirilmeden önceki halleriyle uygulanır."

B) Dayanılan Anayasa Kuralları : Mahkemenin itirazında dayandığı

Anayasa kuralları şunlardır:"MADDE 2.- Türkiye Cumhuriyeti, toplumun

huzuru, milli dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı,

Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan,

demokratik, laik ve sosyal bir hukuk Devletidir." "MADDE 10.- Herkes,

dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri

sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir. Hiçbir kişiye, aileye,

zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz. Devlet organları ve idare makamları

bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek

zorundadır." "MADDE 36.- Herkes, meşru vasıta ve yollardan

faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve

savunma hakkına sahiptir."

IV- İLK İNCELEME

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca yapılan ilk

inceleme toplantısında itiraz yoluna başvuran mahkemenin iptalini istediği

kuralların bakmakta olduğu davada uygulanıp uygulanmıyacağı sorunu öncelik

taşıdığından, ilk inceleme raporu, dava dosyası ve ekleri, iptali istenen yasahükmü

ve dayanılan Anayasa kuralları ile bunların gerekçeleri ve öbür yasama

belgeleri incelendikten sonra bu konuya öncelik verilerek gereği görüşüldü :

Anayasa'nın 152. maddesinin birinci fıkrasıyla, 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin

Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Yasa'nın 28. maddesine göre, bir davaya

bakmakta olan mahkeme, uygulanacak bir yasa veya kanun hükmünde kararname

hükümlerini Anayasa'ya aykırı görür veya taraflardan birinin ileri sürdüğü

aykırılık savının ciddi olduğu kanısına varırsaohükmün iptali için Anayasa

Mahkemesi'ne başvurmaya yetkilidir. Ancak, bir mahkemenin Anayasa Mahkemesi'ne

başvurabilmesi için elinde yöntemince açılmış ve görevine giren bir davanın

bulunması ve iptali istenen kuralların o davada uygulanacak kural olmasıgerekmektedir.İtiraz

yoluna başvuran mahkemenin bakmakta olduğu dava, izin olmaksızın yasal olmayan

örgüt adına duvarlara yazı yazmak, pankart asmak, yazılı afiş yapıştırmak ve

görevli memurlara pasif direnişte bulunmak suçlarını işledikleri gerekçesiyle

sanıkların TCKnun 260. ve 536. maddeleri uyarınca cezalandırılmaları istemini

içeren bir davadır. 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Yasası'nda 3842 sayılı

yasa ile yapılan değişikliklerinden kimileri, söz konusu 31. maddeye göre

Devlet Güvenlik Mahkemelerinin görev alanına giren suçlarda uygulanmayacaktır.

Dava Sulh Ceza Mahkemesinin görev alanına girdiğine göre, bu halde 31. madde

ile getirilen ayrık hükümlerin davada uygulanacak yasa kuralı olmadığı açıktır.

Bu bakımdan, itiraz yoluna başvuran Kırşehir Sulh Ceza Mahkemesinin iptalini

istediği 3842 sayılı Yasa'nın 31. maddesinin birinci fıkrası davada uygulanacak

kural olmadığından mahkemenin itiraz başvurusunda bulunmaya yetkisi yoktur.

KARŞIOY

YAZISI

Esas Sayısı: 1993/1

Karar Sayısı : 1993/1

18.11.1992 günlü, 3842 sayılı "Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu

ile Devlet Güvenlik Mahkemelerinin Kuruluş ve Yargılama Usulleri Hakkında

Kanunun Bazı Maddelerinde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun"un 31.

maddesinin birinci fıkrasının, Anayasa'nın 2., 10., 36/1. maddelerine

aykırılığı nedeniyle iptali isteminde bulunulmuştur. Suç tarihi 3842 sayılı

Yasa'nın kabul tarihinden öncedir. Dava 8.12.1992 günlü iddianame ile

açılmıştır.3842sayılı Yasa'nın 29. maddesiyle 2845 sayılı Devlet Güvenlik

Mahkemelerinin Kuruluş ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanunun 9. maddesi

değiştirilerek TCK.'nun 536. maddesindeki suçla ilgili davaya bakmak Devlet

Güvenlik Mahkemelerinin görev kapsamından çıkarılmıştır. Aynı Yasa'nın 12.

Maddesiyle de, 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu'nun 135 nci maddesi

"sorgunun tarzı" olan başlığı ile birlikte değiştirilmiş. 13. madde

ile de 135. maddeden sonra gelmek üzere 135/a maddesi eklenmiştir. Kuralların,

tanınan hakların ve delillerin saptanma tarzının tesbiti ile gerekli sonuca

ulaşılabilmesi için 31. maddede belirtilen ayrık 12. madde hükmü mahkemece

davada uygulanacak kural olduğundan, Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Yasa'nın

28. maddelerine göre bu hükümle sınırlı olarak işin esasının incelenmesine karar

verilmesi gerektiği kanısındayım.

Başkan

Yekta Güngör

ÖZDEN

Başkanvekili Güven DİNÇER Üye Servet TÜZÜN Üye Mustafa GÖNÜL Üye Mustafa ŞAHİN Üye İhsan PEKEL Üye Selçuk TÜZÜN Üye Ahmet N. SEZER Üye Haşim KILIÇ Üye Yalçın ACARGÜN Üye Mustafa BUMİN Üye Selçuk TÜZÜN