AYM Norm Denetimi E.2006/88 K.2006/69

Ceza Mahkemesi

İTİRAZIN KONUSU

15.5.1930 günlü, 1608 sayılı Umuru Belediyeye Müteallik Ahkâmı Cezaiye Hakkında 16 Nisan 1340 Tarih ve 486 Numaralı Kanunun Bazı Maddelerini Muaddil Kanun'un, 2575 sayılı Yasa ile değiştirilen 5. maddesinin birinci fıkrasının, Anayasa'nın 2., 125. ve 155. maddelerine aykırılığı savıyla iptali istemidir.

I- OLAY

Belediye encümeni tarafından 1608 sayılı Yasa'nın 1. maddesi uyarınca verilen idari para cezasının kaldırılması istemiyle açılan davada itiraz konusu kuralın Anayasaya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme iptali için başvurmuştur.

III- İTİRAZ KONUSU YASA KURALI

15.5.1930 günlü, 1608 sayılı “Umuru Belediyeye Müteallik Ahkâmı Cezaiye Hakkında 16 Nisan 1340 Tarih ve 486 Numaralı Kanunun Bazı Maddelerini Muaddil Kanun”un, 2575 sayılı Yasa ile değiştirilen 5. maddesinin iptali istenilen birinci fıkrası şöyledir:

“Ceza kararlarına tebliği tarihinden itibaren beş gün içinde mahsus hâkimlere ve bulunmayan yerlerde sulh hâkimliğine müracaatla şifahi veya yazılı itiraz olunabilir. İtiraz şifahi ise bir zabıt tutularak muterize imza ettirilir.”

IV- İLK İNCELEME

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince yapılan ilk inceleme toplantısında, başvuru kararı ve ekleri, ilk inceleme raporu, itiraz konusu Yasa kuralı ve bunun gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

Anayasa'nın 152. ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve

Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 28. maddesine göre, bir davaya bakmakta

olan mahkeme, o dava sebebiyle uygulanacak bir kanunun veya kanun hükmünde

kararnamenin hükümlerini Anayasa'ya aykırı görürse veya taraflardan birinin

ileri sürdüğü aykırılık savının ciddi olduğu kanısına varırsa, bu hükmün iptali

için Anayasa Mahkemesi'ne başvurmaya yetkilidir. Ancak, bu kurallar uyarınca

bir mahkemenin Anayasa Mahkemesi'ne başvurabilmesi için, elinde yöntemince

açılmış ve mahkemenin görevine giren bir davanın bulunması ve iptali istenen

kuralın o davada uygulanacak olması gerekir. Uygulanacak yasa kuralları,

bakılmakta olan davayı yürütmeye, uyuşmazlığı çözmeye, davayı sona erdirmeye

veya kararın dayanağını oluşturmaya yarayacak kurallardır.

Bakılmakta olan dava, belediye encümeni tarafından verilen idari para cezasının kaldırılması istemine ilişkindir. 1608 sayılı Yasa'nın 5. maddesinin iptali istenilen birinci fıkrasında, bu tür itirazların incelenmesi görevinin Sulh Ceza Mahkemesine ait olduğu belirtilmektedir.

Mahkemenin itiraz başvurusunda bulunduğu 22.5.2006 gününden önce 1 Haziran 2005 tarihinde yürürlüğe giren, 30.3.2005 günlü, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 27. maddesinin birinci fıkrasında da idari para cezalarına karşı Sulh Ceza Mahkemesine başvurulabileceği öngörülmüştür.

Anayasa Mahkemesi'nin 1.3.2006 günlü, E.2005/108, K.2006/35 sayılı kararı ile 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun, bu Kanun'un genel hükümlerinin diğer kanunlardaki kabahatler hakkında da uygulanacağına ilişkin 3. maddesi iptal edilmiş ise de, bu kararda ayrıca iptal hükmünün, kararın Resmî Gazete'de yayımlanmasından başlayarak altı ay sonra yürürlüğe girmesine karar verilmiş olması nedeniyle Kabahatler Kanunu'nun 3. maddesinin itiraz yoluna başvuran Mahkemenin başvuruda bulunduğu tarih itibariyle yürürlükte olduğu ve 27. ve 28. maddeleri uyarınca da 1608 sayılı Yasa'nın itiraz konusu 5. maddesinin birinci fıkrasının bakılmakta olan davada uygulanma olanağının bulunmadığı anlaşılmaktadır.

Açıklanan nedenlerle, başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddine karar verilmesi gerekir.

Şevket APALAK bu görüşe katılmamıştır.

TUĞCU

Başkanvekili

Haşim

KILIÇ

Üye

Fulya

KANTARCIOĞLU

Üye

Ahmet

AKYALÇIN

Üye

Mehmet

ERTEN

Üye

Mustafa

YILDIRIM

Üye

A. Necmi ÖZLER

Üye

Serdar

ÖZGÜLDÜR

Üye

Şevket

APALAK

AZLIK

OYU

Uygulanacak kural kavramının, mahkemelerin önlerine gelen uyuşmazlıklarda irdeleyecek yasal metinleri içerdiğinde kuşku yoktur.

5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun diğer kanunlardaki kabahatleri de bu yasa uygulamasına olan 3. maddesi Anayasa Mahkemesi'nce 1.3.2006 günü iptal edilmiştir.

Anayasal kuralların ve Anayasa Mahkemesi kararlarının bağlayıcılığı karşısında; Kabahatler Kanunu'nun diğer idari para cezalarıyla ilgili yasaları uygulamadan uzak tutan kuralı tartışılır duruma gelmiştir. Başka bir yaklaşımla, 1608 sayılı Yasa'ya göre alınmış para cezasına ilişkin işlemin irdelenmesinde, Kabahatler Kanunu'nun diğer para cezalarıyla ilgili kapsam alanı değişme olasılığına girmiş, 1608 sayılı Yasa'nın irdelenmesi zorunlu olmuştur.

Öte yandan, Anayasa Mahkemesi kararının ertelenmiş olmasıyla ortaya çıkan bekleme süreci, Anayasa'ya aykırılık nedeniyle yargılamada yapılacak duraklamayı birlikte ele almayı gerektirecektir. Bu süre sonunda yasal gelişim ve Anayasa'ya aykırılık savı belirginlik kazanacaktır.

Bu hukuksal düzlem içinde, ilgili yasaların durumunu ele almak yargı yerince kaçınılmazdır. Başka bir deyişle, kapsamı, yasa ve yargı kararı uyarınca değişmeye uğrayan bir kuralın durumunu belirlemek, o kuralı uygulayacak olmaktır.

Bu görüşle karara karşıyım.

Üye

Serruh

KALELİ

Üye

Osman Alifeyyaz PAKSÜT

Üye

Şevket

APALAK