AYM Norm Denetimi E.2007/50 K.2010/49

üyeleri Ali Topuz, Haluk KOÇ ile birlikte 127 milletvekili

İPTAL DAVASININ KONUSU

21.2.2007 günlü, 5582 sayılı Konut Finansmanı Sistemine İlişkin Çeşitli Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un;

1-10. maddesiyle, 28.7.1981 günlü, 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'nun 22. maddesinin birinci fıkrasının değiştirilen (r) bendinin,

2-15. maddesiyle, 2499 sayılı Yasa'ya 40/C maddesinden sonra gelmek üzere eklenen 40/D maddesinin birinci fıkrasının birinci cümlesinin,

3-20. maddesiyle, 2499 sayılı Yasa'ya eklenen Geçici Madde 10'un birinci fıkrasının birinci cümlesinin,

Anayasa'nın 2., 6., 7., 8., 11. ve 135. maddelerine aykırılığı savıyla iptalleri ve yürürlüklerinin durdurulması istemidir.

II- YASA METİNLERİ

A- İptali İstenilen Yasa Kuralları

1- 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'nun 5582 sayılı Konut Finansmanı Sistemine İlişkin Çeşitli Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un 10. maddesiyle değiştirilen 22. maddesinin iptali istenilen (r) bendi şöyledir:

r) (Ek bent: 24/06/1995 - KHK - 558 /6 md; İptal:Anayasa

Mahkemesi'nin 13/11/1995 tarih ve E.1995/45, K.1995/58 sayılı Kararı ile.;

Yeniden düzenlenen bent: 15/12/1999 - 4487/10 md.;Değişik bent: 21/02/2007-5582

S.K./10.mad.) Gayrimenkullerin değerlemesini yapabilecek değerleme

kurumlarından sermaye piyasasında değerleme faaliyetinde bulunacaklara ilişkin

şartları belirlemek ve bu şartlara uyan değerleme kurumlarını listeler halinde

ilan etmek; bu Kanunun 38/A maddesinin birinci fıkrasında tanımlanan konut

finansmanından kaynaklanan alacakların takibinde ve 38/A maddesinin dördüncü

fıkrası çerçevesinde yapılacak değerlemelerde, ilgili taşınmaz için değerleme yapacak

kişi ve kurumlara ilişkin şartları belirlemek ve bu şartlara uyan kişi ve

kurumları listeler halinde ilan etmek,

2- 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'na 40/C maddesinden sonra gelmek üzere, 5582 sayılı Konut Finansmanı Sistemine İlişkin Çeşitli Kanunlarda Değişiklik YapılmasıHakkında Kanun'un 15. maddesiyle eklenen ve birinci fıkrasının birinci cümlesinin iptali istenilen 40/D maddesi şöyledir:

'Gayrimenkul değerleme uzmanlığı lisansına sahip olanlar, tüzel kişiliği haiz kamu kurumu niteliğinde bir meslek kuruluşu olan Türkiye Değerleme Uzmanları Birliğine üye olmak için başvurmak zorundadırlar.Lisans sahibi, lisans almaya hak kazandığının kendisine tebliğinden itibaren üç ay içinde gerekli başvuruyu yapmakla yükümlüdür. Anılan yükümlülüğe uymayan kimselerin lisansı Kurulca iptal edilir.

Türkiye Değerleme Uzmanları Birliği, gayrimenkul piyasasının ve

gayrimenkul değerleme faaliyetlerinin gelişmesini sağlamak üzere araştırmalar

yapmak, eğitim ve sertifika vermek, Birlik üyelerinin dayanışma ve mesleğin

gerektirdiği özen ve disiplin içerisinde çalışmalarına yönelik meslek

kurallarını ve değerleme standartlarını oluşturmak, haksız rekabeti önlemek

amacıyla gerekli tedbirleri almak, kendisine mevzuatla verilen veya Kurulca

belirlenen konularda düzenlemeler yapmak, yürütmek, denetlemek, Birlik

Statüsünde öngörülen disiplin cezalarını vermek, ilgili konularda üyeleri

temsilen ilgili kuruluşlarla işbirliği yapmak, mesleki gelişmeleri, idari ve

yasal düzenlemeleri izleyerek bu konuda üyeleri aydınlatmakla görevli ve

yetkilidir.

Birlik, bölgesel ve ülke genelinde gayrimenkul değerleri konusunda istatistikler oluşturur ve yayınlar. Konut finansmanı kapsamında yapılan değerlemelere ilişkin bilgilerin, Birlik tarafından belirlenecek usûl ve esaslara göre Birliğe iletilmesi zorunludur.

Birlik, alacağı kararlarda ve yapacağı düzenlemelerde, bu Kanuna, Kurul yönetmelik, tebliğ ve kararlarına ve ilgili diğer mevzuata uymakla yükümlüdür.

Üyeler, Birlik Statüsüne ve Birlikçe alınacak kararlara uymak zorundadırlar.

Birlik, 40/C maddesindeki hükümlere tâbidir.'

3- 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'na, 5582 sayılı Konut Finansmanı Sistemine İlişkin Çeşitli Kanunlarda Değişiklik YapılmasıHakkında Kanun'un 20. maddesiyle eklenen ve birinci fıkrasının birinci tümcesinin iptali istenilen geçici 10. maddesi şöyledir:

'Türkiye Değerleme Uzmanları Birliği Statüsü bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren azami iki yıl içinde yürürlüğe konulur.Gayrimenkul değerleme uzmanlığı lisansına sahip olanlar, bu süre içerisinde Türkiye Değerleme Uzmanları Birliğine üye olmak için Kurula başvurmakla yükümlüdürler.

Bu üyelik başvuruları Kurul tarafından sonuçlandırılır. Kurul, Birlik Statüsünün yürürlüğe girmesini izleyen bir ay içinde Birlik üyelerini ilk genel kurul toplantısına çağırır. İlk genel kurula ait masraflar, Birlik organları oluştuktan sonra Kurula geri ödenmek üzere Kurul tarafından karşılanır.'

B - Dayanılan Anayasa Kuralları

Dava dilekçesinde, Anayasa'nın2., 6., 7., 8., 11. ve 135. maddelerine dayanılmıştır.

III- İLK İNCELEME

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca, Tülay TUĞCU, Haşim KILIÇ, Sacit ADALI, Fulya KANTARCIOĞLU, Ahmet AKYALÇIN, Mehmet ERTEN, Mustafa YILDIRIM, A. Necmi ÖZLER, Şevket APALAK, Serruh KALELİ ve Osman Alifeyyaz PAKSÜT'ün katılımlarıyla 17.5.2007 gününde yapılan ilk inceleme toplantısında, dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine ve yürürlüğü durdurma isteminin bu konudaki raporun hazırlanmasından sonra karara bağlanmasına oybirliğiyle karar verilmiştir.

IV- ESASIN İNCELENMESİ

Dava dilekçesi ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, iptali istenilen yasa kuralları, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

A-Kanun'un 10. maddesiyle, 28.7.1981 günlü, 2499 Sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'nun 22. maddesinin birinci fıkrasının değiştirilen (r) bendininincelenmesi

Dava dilekçesinde özetle, iptali istenilen kuralda temel esaslar gösterilmeden, değerleme yapacak kişi ve kurumlara ilişkin şartları belirleme yetkisinin idareye bırakıldığı, bunun da Anayasanın 2., 6., 7., 8. ve 11. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

Dava konusu kuralda, sermaye piyasasında faaliyet gösteren kişi ve kurumların, bu alandaki faaliyetlerine ilişkin olarak ihtiyaç duydukları gayrimenkul değerlemelerini yapacak kurumların seçimi kendilerine bırakılmış, ancak bu seçimi hangi şartları taşıyan şirketler arasından yapacakları, bir başka söyleyişle değerleme yapacak şirketlerin hangi koşulları taşımaları gerektiğini saptama ve saptanan koşulları taşıyan şirketlerin belirlenip ilan edilmesi konusundaki görev ve yetki ise Sermaye Piyasası Kurulu'na verilmiştir.

Doktrinde yapılan tanımlamaya göre gayrimenkul değerleme şirketi,

bir gayrimenkulün, gayrimenkul projesinin veya bir gayrimenkule bağlı hak ve

faydaların belli bir tarihteki muhtemel değerini, gayrimenkulün niteliği,

piyasa ve çevre gibi, bu değeri etkileyen faktörleri analiz ederek uluslararası

alanda kabul görmüş değerleme standartları çerçevesinde bağımsız ve tarafsız

olarak yazılı şekilde raporlayabilecek düzeyde bilgi ve tecrübe sahibi

değerleme uzmanları vasıtasıyla takdir etme konusunda faaliyet gösteren hizmet

şirketini; değerleme de, bir gayrimenkulün, gayrimenkul projesinin veya bir

gayrimenkule bağlı hak ve faydaların belli bir tarihteki muhtemel değerinin

bağımsız ve tarafsız olarak takdir edilmesini ifade etmektedir.

Anayasa'nın 7. maddesinde yasama yetkisinin Türkiye Büyük Millet Meclisine ait olduğu, bu yetkinin devredilemeyeceği kuralı yer almaktadır. Yürütme organına düzenleme yetkisi veren bir yasa kuralının Anayasa'nın 7. maddesine uygun olabilmesi için temel ilkeleri koyması, çerçeveyi çizmesi, sınırsız, belirsiz, geniş bir alanı yönetimin düzenlemesine bırakmaması gerekir. Bununla birlikte, yasada temel esasların belirlenmesi koşuluyla, uzmanlık, özel ihtisas ve teknik konulara ilişkin ayrıntıların düzenlenmesinin yürütmeye bırakılması Anayasa'ya aykırılık oluşturmaz.

2499 sayılı Kanunla Devletin üstlendiği önemli görevlerden olan'sermaye

piyasaları'na ilişkin faaliyetlerin organizasyonu ile bu konudaki denetimi

de gerçekleştirmek üzere oluşturulmuş bulunan Sermaye Piyasası Kurulu'na iptali

istenilen kuralla verilen yetki, kurulun kendi faaliyet alanındaki görevlerini

gereken etkinlikte yapabilmesini sağlamak amacına yönelik,yatırımcıya en iyi

korumayı sağlayacak şirket tipi, asgari sermaye miktarı ve şirketlerce hangi niteliklere

sahip kaç personel istihdam edilmek zorunda olunduğu gibi konulara ilişkin işin

özelliğinden kaynaklanan, çerçevesi çizilmiş, esasları belirlenmiş, ihtisas

gerektiren, ekonomik ve teknik konularda ayrıntılara ilişkin bulunan objektif

bir düzenleme yetkisi olup, yasama yetkisinin devri niteliğinde değildir.

Açıklanan nedenle iptali istenilen kural Anayasa'nın 7. maddesine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir.

İptali istenen kuralın Anayasa'nın 2., 6., 8. ve 11. maddeleriyle ilgisi görülmemiştir.

B-

Kanun'un 15. maddesiyle, 2499 sayılı Kanun'a 40/C maddesinden sonra gelmek üzere eklenen 40/D maddesinin birinci fıkrasının birinci cümlesinin incelenmesi

Dava dilekçesinde özetle, iptali istenilen kural ile gayrimenkul

değerleme uzmanlığı lisansına sahip olanların üye olmalarının zorunlu

kılındığı, tüzel kişiliği haiz kamu kurumu niteliğinde bir meslek kuruluşu olan

Türkiye Değerleme Uzmanları Birliğinin kurulmasının öngörülmüş olmasına karşın,

5582 sayılı Yasa'da sadece birliğin görev ve yetkilerinin düzenlenip, kuruluşun

yapılanmasına, karar ve yönetim organlarına ilişkin hiçbir düzenlemeye yer

verilmediği ve Birliğin statüsünün bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten

itibaren azami iki yıl içinde yürürlüğe konulacağı belirtilerek Birliğin

yapılanmasının tümüyle idareye bırakıldığı, bunun da Anayasanın 2., 6., 7., 8.,

11. ve 135. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

İptali

istenilen kuralda, gayrimenkul değerleme uzmanlığı lisansına sahip olanların,

tüzel kişiliği haiz kamu kurumu niteliğinde bir meslek kuruluşu olan Türkiye

Değerleme Uzmanları Birliğine üye olmak için başvurmak zorunda oldukları

belirtilmiştir. İptali istenilen kuralı da içeren 40/D maddesinde ayrıca,

lisans sahibi olanlara üyelik başvurusu içinüç aylık süre öngörülmüş, bu

yükümlülüğe uymayanların lisanslarının iptal edileceğine işaret edilmiş,

Birliğin görev, yetki ve sorumlulukları sayılmış,kuruluş, örgütlenme ve işleyiş

bakımından ise, Türkiye Sermaye Piyasası Aracı Kuruluşları Birliği'nin

organlarının ve statüsünün düzenlendiği, 2499 sayılı Yasa'nın 40/C maddesindeki

hükümlere tabi olduğu belirtilmiştir.

2499 sayılı Yasa'nın 40/C maddesinde deTürkiye Sermaye Piyasası Aracı Kuruluşları Birliği'ninzorunlu organları ile bunların seçimine ilişkin esas ve usuller belirtilmiş, Birliğin organlarının, gelir ve giderlerinin, çalışma esaslarının, üyeliğe kabul ve üyelikten çıkarma hususlarının, Kurulun önerisi ve ilgili Bakanlığın uygun görüşü üzerine Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulacak olan statüsünde düzenleneceği öngörülmüş ve Birliğin, söz konusu statünün yürürlüğe girmesiyle tüzel kişilik kazanacağı hükme bağlanmıştır.

İptali istenilen kuralda geçen 'Statü', 5582 Sayılı Konut Finansmanı Sistemine İlişkin Çeşitli Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun ile kurulan 'Türkiye Değerleme Uzmanları Birliği'nin hukuki bünyesinin, amaç ve faaliyet konularının, organlarının, teşkilat yapısı ile benzeri diğer hususların neler olduğunun belirlenmesine ilişkin, bir anlamda ana sözleşme işlevi görecek olan kurallar bütününü kapsamaktadır.

Anayasa'nın 135. maddesinin birinci fıkrasına göre, kamu kurumu

niteliğindeki meslek kuruluşları, belli bir mesleğe mensup olanların müşterek

ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genel

menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak, meslek mensuplarının

birbirleriyle ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hakim kılmak

üzere meslek disiplini ve ahlakını korumak maksadı ile kanunla kurulan ve

organları kendi üyeleri tarafından kanunda gösterilen usullere göre yargı

gözetimi altında, gizli oyla seçilen kamu tüzelkişileridir. Mevzuatlarına göre

bu kuruluşların bir kısmı kendilerine özgü Kanuni statülere, bir kısmı da,

Kanuna dayanılarak yürütme organınca hazırlanan tip statülere veya ilgililerin

düzenlediği ve idarenin onayladığı 'ana tüzüklere' göre örgütlenip

yönetilirler. 135. maddenin ikinci fıkrasına göre kamu kurum ve kuruluşları ile

kamu iktisadi teşebbüslerinde asli ve sürekli görevlerde çalışanların meslek

kuruluşlarına girme mecburiyeti aranmayacaktır.

İptali istenilen kuralda Türkiye Değerleme Uzmanları Birliğinin

yapılanmasına, karar ve yönetim organlarına ilişkin bir düzenlemeye yer

verilmemiştir. Ancak, iptali istenilen kuralı da içeren 40/D maddesinin son

fıkrasında göndermede bulunulan 40/C maddesindeBirliğinyapılanması düzenlenmiş,zorunlu

organları ile bunların seçimine ilişkin esas ve usuller gösterilmiş, Birliğin

fiilen kurulup faaliyete geçebilmesi için ihtiyaç duyulan ve Kurulun önerisi ve

ilgili Bakanlığın uygun görüşü üzerine Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe

konulacağı belirtilen 'Statü'nün hangi konuları içereceği gösterilmek suretiyle

çerçevesi çizilmiştir. Bu nedenle anılan konuda idareye verilen yetki, işin

özelliğinden kaynaklanan, çerçevesi çizilmiş, esasları belirlenmiş, ihtisas

gerektiren ve teknik konulardaki ayrıntılara ilişkin objektif bir düzenleme

yetkisi olup, yasama yetkisinin devri niteliğinde değildir.

Öte yandan, gayrimenkul değerleme uzmanlığı mesleği ile gayrimenkul değerleme uzmanlığı lisansına sahip olanların icra edecekleri hizmetin niteliği gözetildiğinde, iptali istenilen kural ile gayrimenkul değerleme uzmanlığı lisansına sahip olanlar için, Türkiye Değerleme Uzmanları Birliğine üye olmak bakımından getirilen başvuru zorunluluğunun, kamu kurum ve kuruluşları ile kamu iktisadî teşebbüslerinde aslî ve sürekli görevlerde çalışanları kapsamadığı da açıktır.

Belirtilen nedenle iptali istenilen kural Anayasa'nın 7. ve 135. maddelerine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir.

İptali istenen kuralın Anayasa'nın 2., 6., 8. ve 11. maddeleriyle ilgisi görülmemiştir.

C- Kanun'un 20. maddesiyle, 2499 sayılı Kanun'a eklenen geçici 10. maddenin birinci fıkrasının birinci cümlesinin incelenmesi

Dava dilekçesinde özetle, iptali istenilen kuralda, Türkiye Değerleme Uzmanları Birliği Statüsü'nün 5582 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihten itibaren azami iki yıl içinde yürürlüğe konulacağı belirtilerek Birliğin yapılanmasının tümüyle yürütmeye bırakıldığı, bunun da Anayasanın 2., 6., 7., 8., 11. ve 135 inci maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

İptali istenilen kuralda,Türkiye Değerleme Uzmanları Birliği Statüsü'nün bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren azami iki yıl içinde yürürlüğe konulacağıbelirtilmiştir.

2499 Sayılı Yasa'ya eklenen 40/D maddesinin birinci fıkrasının birinci cümlesi için yukarıda belirtilen gerekçeler, iptali istenilen geçici 10. maddenin birinci fıkrasının birinci cümlesi için de geçerlidir.

Bu nedenle, iptali istenilen kural Anayasa'nın 7. ve 135. maddelerine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir.

İptali istenen kuralın Anayasa'nın 2., 6., 8. ve 11. maddeleriyle ilgisi görülmemiştir.

V- YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI İSTEMİ

21.2.2007 günlü, 5582 sayılı Konut Finansmanı Sistemine İlişkin Çeşitli Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un;

1-10. maddesiyle, 28.7.1981 günlü, 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'nun 22. maddesinin birinci fıkrasının değiştirilen (r) bendine,

2-15. maddesiyle, 2499 sayılı Yasa'ya 40/C maddesinden sonra gelmek üzere eklenen 40/D maddesinin birinci fıkrasının birinci cümlesine,

3-20. maddesiyle, 2499 sayılı Yasa'ya eklenen Geçici Madde 10'un birinci fıkrasının birinci cümlesine,

yönelik iptal istemleri, 24.3.2010 günlü, E. 2007/50, K. 2010/49 sayılı kararla reddedildiğinden, bu bent ve cümlelere ilişkin YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI İSTEMİNİN REDDİNE, 24.3.2010 gününde OYBİRLİĞİYLEkarar verildi.

KILIÇ

Başkanvekili

Osman Alifeyyaz PAKSÜT

Üye

Fulya

KANTARCIOĞLU

Üye

Ahmet

AKYALÇIN

Üye

Mehmet

ERTEN

Üye

Fettah

OTO

Üye

Serdar

ÖZGÜLDÜR

Üye

Şevket

APALAK

Üye

Serruh

KALELİ

Üye

Zehra Ayla PERKTAŞ

Üye

Recep

KÖMÜRCÜ