AYM Norm Denetimi E.2009/22 K.2009/55

Mahkemesi

İTİRAZIN KONUSU

4.12.2004 günlü, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 231. maddesinin 6.12.2006 günlü, 5560 sayılı Yasa'nın 23. maddesiyle eklenen (12) numaralı fıkrasının Anayasa'nın 10. ve 11. maddelerine aykırılığı savıyla iptali istemidir.

I- OLAY

Elektrik enerjisi ile ilgili hırsızlık suçundan açılan davada, itiraz konusu kuralın Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur.

III- YASA METİNLERİ

A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun itiraz konusu fıkrayı da içeren 231. maddesi şöyledir:

'Madde 231 - (1) Duruşma sonunda, 232 nci maddede belirtilen esaslara göre duruşma tutanağına geçirilen hüküm fıkrası okunarak gerekçesi ana çizgileriyle anlatılır.

(2) Hazır bulunan sanığa ayrıca başvurabileceği kanun yolları, mercii ve süresi bildirilir.

(3) Beraat eden sanığa, tazminat isteyebileceği bir hâl varsa bu da bildirilir.

(4) Hüküm fıkrası herkes tarafından ayakta dinlenir.

(5) (Ek fıkra: 06/12/2006 - 5560 S.K.23.md) Sanığa yüklenen suçtan dolayı yapılan yargılama sonunda hükmolunan ceza, (Değişik ibare: 5728 - 23.1.2008 / m.562) "iki yıl" veya daha az süreli hapis veya adlî para cezası ise; mahkemece, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilebilir. Uzlaşmaya ilişkin hükümler saklıdır. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması, kurulan hükmün sanık hakkında bir hukukî sonuç doğurmamasını ifade eder.

(6) (Ek fıkra: 06/12/2006 - 5560 S.K.23.md) Hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilebilmesi için;

a) Sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış bulunması,

b) Mahkemece, sanığın kişilik özellikleri ile duruşmadaki tutum ve davranışları göz önünde bulundurularak yeniden suç işlemeyeceği hususunda kanaate varılması,

c) Suçun işlenmesiyle mağdurun veya kamunun uğradığı zararın, aynen iade, suçtan önceki hale getirme veya tazmin suretiyle tamamen giderilmesi,

gerekir.

(7) (Ek fıkra: 06/12/2006 - 5560 S.K.23.md) Açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilen hükümde, mahkûm olunan hapis cezası ertelenemez ve kısa süreli olması halinde seçenek yaptırımlara çevrilemez.

(8) (Ek fıkra: 06/12/2006 - 5560 S.K.23.md) Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararının verilmesi halinde sanık, beş yıl süreyle denetim süresine tâbi tutulur. Bu süre içinde bir yıldan fazla olmamak üzere mahkemenin belirleyeceği süreyle, sanığın denetimli serbestlik tedbiri olarak;

a) Bir meslek veya sanat sahibi olmaması halinde, meslek veya sanat sahibi olmasını sağlamak amacıyla bir eğitim programına devam etmesine,

b) Bir meslek veya sanat sahibi olması halinde, bir kamu kurumunda veya özel olarak aynı meslek veya sanatı icra eden bir başkasının gözetimi altında ücret karşılığında çalıştırılmasına,

c) Belli yerlere gitmekten yasaklanmasına, belli yerlere devam etmek hususunda yükümlü kılınmasına ya da takdir edilecek başka yükümlülüğü yerine getirmesine,

karar verilebilir. Denetim süresi içinde dava zamanaşımı durur.

(9) (Ek fıkra: 06/12/2006 - 5560 S.K.23.md) Altıncı fıkranın (c) bendinde belirtilen koşulu derhal yerine getiremediği takdirde; sanık hakkında mağdura veya kamuya verdiği zararı denetim süresince aylık taksitler halinde ödemek suretiyle tamamen gidermesi koşuluyla da hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilebilir.

(10) (Ek fıkra: 06/12/2006 - 5560 S.K.23.md) Denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işlenmediği ve denetimli serbestlik tedbirine ilişkin yükümlülüklere uygun davranıldığı takdirde, açıklanması geri bırakılan hüküm ortadan kaldırılarak, davanın düşmesi kararı verilir.

(11) (Ek fıkra: 06/12/2006 - 5560 S.K.23.md) Denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işlemesi veya denetimli serbestlik tedbirine ilişkin yükümlülüklere aykırı davranması halinde, mahkeme hükmü açıklar. Ancak mahkeme, kendisine yüklenen yükümlülükleri yerine getiremeyen sanığın durumunu değerlendirerek; cezanın yarısına kadar belirleyeceği bir kısmının infaz edilmemesine ya da koşullarının varlığı halinde hükümdeki hapis cezasının ertelenmesine veya seçenek yaptırımlara çevrilmesine karar vererek yeni bir mahkûmiyet hükmü kurabilir.

(12) (Ek fıkra: 06/12/2006 - 5560 S.K.23.md) Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararına itiraz edilebilir.

(13) (Ek fıkra: 06/12/2006 - 5560 S.K.23.md) Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı, bunlara mahsus bir sisteme kaydedilir. Bu kayıtlar, ancak bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme tarafından istenmesi halinde, bu maddede belirtilen amaç için kullanılabilir.

(14) (Ek fıkra: 06/12/2006 - 5560 S.K.23.md;Değişik fıkra: 23/01/2008-5728 S.K./562.mad) Bu maddenin hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin hükümleri, Anayasanın 174 üncü maddesinde koruma altına alınan inkılâp kanunlarında yer alan suçlarla ilgili olarak uygulanmaz.'

B- Dayanılan ve İlgili Görülen Anayasa Kuralları

Başvuru kararlarında, Anayasa'nın 10. ve 11. maddelerine dayanılmış, 2. maddesi ise ilgili görülmüştür.

IV- İLK İNCELEME

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince, Haşim KILIÇ, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Sacit ADALI, Fulya KANTARCIOĞLU, Ahmet AKYALÇIN, Mehmet ERTEN, A. Necmi ÖZLER, Serdar ÖZGÜLDÜR, Şevket APALAK, Serruh KALELİve Zehra Ayla PERKTAŞ'ın katılımlarıyla 7.5.2009 gününde yapılan ilk inceleme toplantısında, dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine, oybirliğiyle karar verilmiştir.

V- ESASIN İNCELENMESİ

Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itiraz konusu Yasa kuralı, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

Başvuru kararında, iptali istenilen düzenlemelerin de içinde

bulunduğu Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 231. maddesinde, hükmün açıklanmasının

geri bırakılmasına karar verildiği takdirde buna ilişkin kararların itiraza

tabi olduğunun belirtildiği, itiraz üzerine yapılacak incelemenin yalnızca

hükmün açıklanmasının geri bırakılması koşullarının bulunup bulunmadığıyla

ilgili itiraza konu kurallarda belirtilen hükümler çerçevesinde sınırlı bir

inceleme niteliğinde olacağı, ancak denetim süresi içerisinde yeni bir suç

işlenmesi halinde verilen kararın temyize tabi hale gelebileceği, hakkında daha

az cezaya hükmedilen ve cezası ertelenen kimselerin kararları temyize tabi

iken, daha fazla süreli hürriyeti bağlayıcı ceza istenen kimse yönünden verilen

hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararlarının itiraza tabi tutulmasının

suç tipi ve hukuki durumları aynı olan kimselere farklı kuralların

uygulanmasına neden olacağı, bu nedenlerle itiraz konusu kuralların Anayasa'nın

10. ve 11. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 29. maddesine göre, Anayasa Mahkemesi yasaların, kanun hükmünde kararnamelerin ve TBMM İçtüzüğü'nün Anayasa'ya aykırılığı konusunda ilgililer tarafından ileri sürülen gerekçelere dayanmak zorunda değildir. İstemle bağlı kalmak koşuluyla başka gerekçe ile de Anayasa'ya aykırılık incelemesi yapabileceğinden, iptali istenen kuralla ilgisi nedeniyle Anayasa'nın 2. maddesi yönünden de inceleme yapılmıştır.

Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 231. maddesi sanık hakkında yapılan yargılama sonucunda verilecek mahkumiyet kararının açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin kuralları içermekte olup, maddenin itiraz konusu (12) numaralı fıkrasında, hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararına itiraz edilebileceği belirtilmiştir.

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması ile ilgili kurallar kurumun tamamı gözetilerek değerlendirilmelidir. Hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verildikten sonra öngörülen süre, bir deneme süresidir. Kurum yalnızca sanığın menfaat ve çıkarları düşünülerek getirilmiş olmayıp, önemli ölçüde toplum menfaati ve kamu düzeninin korunması amaçlanmıştır. Mukayeseli hukukta suç ve suçlulukla mücadele, suç işlenmesinin önlenmesi ve caydırıcılık açısından bu ve buna benzer kurumlara geniş biçimde yer verildiği görülmektedir.

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması uygulaması için beş yıllık bir sürenin öngörülmesi ve bu sürede uygulanmak üzere denetimli serbestlik tedbiri olarak bir kısım yükümlülükler yüklenmesine olanak sağlanması yasakoyucunun suç ve suçlulukla mücadele, caydırıcılık ve suç işlenmesinin önlenmesi amacıyla takdir yetkisine dayanarak kabul ettiği bir sistemdir.

Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti, eylem ve işlemleri hukuka uygun, insan haklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren, hukuk güvenliğini sağlayan, bütün etkinliklerinde hukuka ve Anayasa'ya uyan, işlem ve eylemleri bağımsız yargı denetimine bağlı olan devlettir.

Ceza hukukunun, toplumun kültür ve uygarlık düzeyi, sosyal ve

ekonomik yaşantısıyla ilgili bulunması nedeniyle suç ve suçlulukla mücadele

amacıyla ceza ve ceza muhakemesi alanında sistem tercihinde bulunulması

Devletin ceza siyaseti ile ilgilidir. Bu bağlamda ceza hukukuna ilişkin

düzenlemeler bakımından yasakoyucu Anayasa'nın temel ilkelerine ve

ceza hukukunun ana kurallarına bağlı kalmak koşuluyla, soruşturma ve

yargılamaya ilişkin olarak hangi yöntemlerin uygulanacağı, toplumda belli

eylemlerin suç sayılıp sayılmaması, suç sayıldıkları takdirde hangi çeşit ve

ölçüde ceza yaptırımlarıyla karşılanmaları gerektiği,hangi hal ve hareketlerin

ağırlaştırıcı ya da hafifletici öğe olarak kabul edileceği gibi konularda

takdir yetkisine sahiptir.

Öte yandan, (12) numaralı fıkrada hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararına itiraz edilebileceği belirtilmekte ise de, bu kuralla temyiz incelemesi yolu kapatılmış değildir. İtiraz yolu, verilen kararın bir üst merci tarafından yeniden gözden geçirilmesini sağlayan ve kararın sağlığı bakımından güvence oluşturan kanun yollarından biridir. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararları sanık hakkında hukuki sonuç doğuran kesin hüküm niteliğinde olmadığından, deneme süresi sonunda verilecek düşme kararı veya geri bırakma koşullarına uyulmaması halinde verilecek karar hakkında esas hükümle birlikte temyiz denetimi olanaklı bulunmaktadır.

Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa'nın 2. maddesine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir.

Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN ile A. Necmi ÖZLER bu görüşe katılmamışlardır.

Yukarıda belirtilen gerekçe karşısında kuralın Anayasa'nın 10. ve 11. maddeleri yönünden ayrıca incelenmesine gerek duyulmamıştır. Anayasa'nın 10. maddesi yönünden yapılan değerlendirmeye Ahmet AKYALÇIN ek gerekçeyle katılmıştır.

KANTARCIOĞLU

Üye

Ahmet AKYALÇIN

Üye

Mehmet ERTEN

Üye

A. Necmi ÖZLER

Üye

Serdar

ÖZGÜLDÜR

Üye

Şevket APALAK

KARŞIOY

GEREKÇESİ

5560 sayılı Yasa ile 5271 sayılı Yasa'nın 231. maddesine fıkralar eklenerek 'hükmün açıklanmasının geri bırakılması' adı altında yeni düzenlemelere yer verilmiştir.

Ceza hukukundaki çağdaş gelişmelere uygun olarak, daha hafif kabul

edilebilecek suçlar yönünden, her suçlunun hemen cezalandırılması yerine

davranışlarının sonuçlarını, topluma karşı sorumluluklarını yeniden

değerlendirebilmesi için bir denetim sürecinden geçirilmesine olanak tanınması,

bu arada suçtan zarar görenin tatmininin de sağlanmasını içeren düzenlemelere

yer verilmesi, insan onurunu öne çıkaran devlet anlayışı içinde önemli bir

yeniliktir. Ancak, belirtilen amaç ve anlayış çerçevesinde getirildiği

anlaşılan ve bu nedenle de kişi ve hak ve özgürlükleri bakımından ileri bir

aşamayı oluşturan dava konusu düzenlemenin, Anayasa ile uyumlu

olabilmesi için, hukuk devletinde vazgeçilemez kabul edilen sav, savunma veadil

yargılanma hakkıgibi, bazı temel hak güvenceleri konusunda duraksamaya yol

açmaması gerekir.

231. maddeye eklenen dava konusu (12) numaralı fıkrada, 'Hükmün

açıklanmasının geri bırakılması kararına itiraz edilebilir' denilmektedir. 5271

sayılı Yasa'nın 267. ve devamındaki maddelerinde itiraz yolu düzenlenmektedir.

Bu kanun yolunda, 288. maddede düzenlenen 'temyiz' yolunda olduğu gibi bir

hukuk kuralının uygulanmaması veya yanlış uygulanması nedenine dayalı inceleme

yapılamayacağından 'itiraz', diğer nedenlerle sınırlı olarak incelenip kabul

veya reddedilecektir. Ancak itirazın reddedilmesi ve daha sonra hükmün,

açıklanmasını gerektiren koşulların oluşması halinde, bu hükme karşı temyiz

yoluna başvurulması sonucu 289. maddedeki hukuka aykırılık hallerinin tespiti

ile hükmünbozulmasına ve sanığın beraatine karar verilebilmesi

olanaklıdır. Bu durumda, 231. maddenin (8) numaralı fıkrası uyarınca, hükmün

açıklanmasının geri bırakılması kararına bağlı olarak hakkında denetimli

serbestlik tedbirlerinden birinin uygulanmasına karar verilmiş olan sanık,

beraat edebileceği bir davada önceden temyize başvurma hakkı olmaması nedeniyle

gereksiz bir yükümlülük altında bırakılmış olacaktır. Bu tür temel hak

ihlâllerine yol açılmaması için hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararına

bağlı olarak herhangi bir yükümlülük getirilmemesi veya bu kararlara karşı

temyiz yolunun açılması gerekmektedir. Anayasa aykırılığın hangi şekilde

giderileceği ise kuşkusuz, yasakoyucunun takdirinde olan bir

husustur.

Açıklanan nedenlerle Yasa'daki düzenleme biçimiyle Anayasa'nın 2 ve 36. maddelerine aykırı olan itiraz konusu (12) numaralı fıkranın, iptali ve yeniden düzenleme yapılması için yasakoyucuya süre verilmesi gerektiği düşüncesiyle çoğunluk görüşüne katılmıyorum.

Üye

Serruh KALELİ

Üye

Zehra Ayla

PERKTAŞ

EK

GEREKÇE

Başvuran Mahkeme itiraz konusu kuralın Anayasa'nın 10. maddesindeki eşitlik ilkesine de aykırı olduğunu ileri sürmesine karşın karar gerekçesinde bu yönden inceleme yapılmasına gerek görülmeyerek, Anayasa ve ceza hukukunun temel ilkelerine bağlı kalmak koşuluyla ceza düzenlemeleri yapmanın yasa koyucunun takdir yetkisi içinde bulunduğu vurgulanmaktadır.

Anayasa'nın 10. maddesinde yer verilen eşitlik ilkesiyle herkese hiçbir ayırım gözetilmeksizin yasalar önünde eşit davranılması güvence altına alınmakta, böylece bireylerin yasalardan eşit yararlanma konusundaki temel haklarına da işaret edilmektedir. Eşitliğin hukuk devletinin de önde gelen temel ilkelerinden biri olduğunda duraksama bulunmamaktadır.

Yasa koyucunun ceza hukuku alanında düzenleme yaparken sahip olduğu takdir yetkisi, sınırsız olmayıp Anayasa ve hukukun genel ilkeleriyle sınırlandırılmıştır. Başvuran mahkeme tarafından yasa koyucunun düzenleme yapma konusundaki takdirini eşitlik ilkesine aykırı olarak kullandığı ileri sürülerek, yalnız Anayasa'nın değil, evrensel hukukun da temel ilkelerinden biri olan eşitlik ilkesine aykırılıktan kaynaklanan bir temel hak ihlâlinden söz edilmektedir.

Ceza hukuku alanında, suç sayılan eylemlerin belirlenmesi ve korunan hukuki yarar, suçu işleyenler ile suçun nitelikleri gözetilerek bunlara verilecek cezanın türü ve miktarının saptanması yasa koyucunun sahip olduğu takdir yetkisi içinde ise debu durum, özellikle eşitlik ilkesine aykırılık gibi temel hak ihlâli savları karşısında Anayasal denetim yapılmasına engel oluşturmaz. Esasen Anayasa yargısının amacı ve işlevi de bu denetimi zorunlu kılmaktadır.

Bu nedenle konunun, başvuran Mahkeme'nin ileri sürdüğü eşitlik ilkesi yönünden de incelenerek itiraz konusu kuralın hangi gerekçe ile bu ilkeye aykırı olmadığının belirtilmesi gerektiği düşüncesiyle çoğunluğun karardaki redde ilişkin görüşüne katılıyorum.

Üye

Fulya

KANTARCIOĞLU

KARŞI

OY

6.12.2006 günlü, 5560 sayılı Çeşitli Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun'un; 23. maddesiyle 4.12.2004 günlü, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 231. maddesine eklenen ve iptali istenen (12) numaralı fıkrasının Anayasaya uygunluk denetimi:

(12) numaralı fıkrada 'Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararına itiraz edilebilir' denilerek, Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 267. ila 271. maddelerindeesas ve usulleri belirtilenitiraz yoluyla hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararının incelenmesinin istenebileceği öngörülmüştür.

Hükmün açıklanması ve hükmün açıklanmasının geri bırakılmasını düzenleyen 231. maddenin;

(5) numaralı fıkrasında, yapılan yargılama sonunda hükmolunan cezanın iki yıl veya daha az süreli hapis veya adli para cezası olması halinde mahkemece, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilebileceği, hükmün açıklanmasının geri bırakılması ilekurulan hükmün hukuki sonuç doğurmayacağı ;

(6) numaralı fıkrasında ise hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilebilmesi için;

a) Sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkum olmamasının,

b) Mahkemece, sanığın kişilik özellikleri ile duruşmadaki tutum ve davranışları göz önünde bulundurularak yeniden suç işlemeyeceği hususunda kanaate varılmasının,

c) Suçun işlenmesiyle mağdurun veya kamunun uğradığı zararın, aynen iade, suçtan önceki hale getirme veya tazmin suretiyle tamamen giderilmesinin,

aranacağı;

(8) numaralı fıkrasında ise hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararının verilmesi halinde sanığın, beş yıl süreyle denetim süresine tabi tutulacağı, bu süre içinde bir yıldan fazla olmamak üzere mahkemenin belirleyeceği süreyle denetimli serbestlik tedbiri olarak;

a) Bir meslek veya sanat sahibi olmaması halinde, meslek veya sanat sahibi olmasını sağlamak amacıyla bir eğitim programına devam etmesine,

b) Bir meslek veya sanat sahibi olması halinde, bir kamu kurumunda veya özel olarak aynı meslek veya sanatı icra eden bir başkasının gözetimi altında ücret karşılığında çalıştırılmasına,

c) Belli yerlere gitmekten yasaklanmasına, belli yerlere devam etmek hususunda yükümlü kılınmasına ya da takdir edilecek başka yükümlülüğü yerine getirmesine,

karar verilebileceği;

(9) numaralı fıkrasında da altıncı fıkranın (c) bendinde belirtilen < Suçun işlenmesiyle mağdurun veya kamunun uğradığı zararın, aynen iade, suçtan önceki hale getirme veya tazmin suretiyle tamamen giderilmesi,'> ne ilişkin koşul derhal yerine getirilemediği takdirde, verilen zarar denetim süresince aylık taksitler halinde ödenerek tamamen giderilmesi şartıyla hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilebileceği;

ifade edilmiştir.

Bu düzenlemelere göre, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına

karar verilebilmesi için öncelikle; Ceza Muhakemesi Kanunu'nda öngörülen

kovuşturmaya ilişkin yargılama usulü uygulanıp iddia, savunma ve deliller değerlendirildikten

sonra, isnat edilen eylemin sanık tarafından gerçekleştirildiğinin, eylemin suç

teşkil ettiğinin ve bu suça göre hükmedilecek cezanın da iki yıl veya daha az

süreli hapis veya adli para cezası olduğunun saptanarak yargılamanın bitirilmesi

gerekmektedir. İkinci olarak (6) numaralı fıkradaki koşulların varlığısaptandıktan

sonra, beş yıllık denetim süresine tabi tutularak, bu süre içinde bir yıldan

fazla olmamak üzere mahkemece takdir edilmek koşulu ile denetimli serbestlik

tedbiri olarak,meslek veya sanat sahibi olmaması halinde, meslek veya sanat

sahibi olmasını sağlamak için eğitim programına devam etmesine, meslek veya

sanat sahibi isekamu kurumunda veyaaynı meslek veya sanatı icra eden bir

başkasının gözetimi altında ücret karşılığında çalıştırılmasına, belli yerlere

gitmekten yasaklanmasına, belli yerlere devam etmek hususunda yükümlü

kılınmasına ya da takdir edilecek başka yükümlülüğü yerine getirmesine,zararın

derhal yerine getirilememesi halinde ise zararın denetim süresince aylık

taksitler halinde ödenerek tamamen giderilmesine de karar verilerek asıl suça

ilişkin mahkumiyet hükmünün açıklanmasının geri bırakılmasına karar

verilebilecektir. Böylece, ortada sabit olduğu kabul edilen suçtan verilmiş,

ancak kesinleşmemiş bir mahkumiyet hükmü bulunmaktadır. Bu hükümle

birlikte, bir yıldan fazla olamamak üzere verilmesi mümkün olan denetimli

serbestlik tedbirlerinin, kişinin davranış özgürlüğüne müdahale eden kurallar

olduğunda kuşku bulunmamaktadır. Denetimli serbestlik tedbirlerinin bu yönü ile

açıklanması geri bırakılan mahkumiyet hükmü birlikte

değerlendirildiğinde, kesinleşmemiş bir mahkumiyet kararına dayanılarakkişinin

davranış özgürlüğüne müdahale edildiği ortaya çıkmaktadır.Böyle bir uygulamaya

neden olan kararın, yasaya uygunluğunun denetiminin, kuralda yalnızca 'itiraz' yoluyla

sağlanabileceği öngörülmektedir.

Ceza Muhakemesi Kanunu'nda öngörülen ve olağan kanun yolu olan

itiraz,istinaf veya temyiz yolunda olduğu gibi kovuşturma sonucu verilen nihai

bir hükmün esasına ilişkin bir inceleme yapmayı sağlayamamakta, daha çok

yargılama yöntemi ve dava şartlarıgibi usul hükümlerine yönelik uygulamaların

denetimine olanak vermektedir. Nitekim, hükmün açıklanmasının geri

bırakılması kararına yapılacak itiraz ile de itiraza bakmayayetkili merci

verilen cezanın süresi, adli para cezası olup olmadığı, aranan diğer koşulların

bulunup bulunmadığı, denetimli serbestliğin yasaya uygun olarak verilip

verilmediği gibi konuları incelemekle yetinecek ancak, hükmün istinaf veya

temyizde olduğu gibi esasıyla ilgili herhangi bir inceleme yapamayacak,

dolayısıyla suçluluğun hükmen sabit olduğu hukuki anlamda ortaya çıkmayacağı

için kesin hüküm olarak kabul edilmesi mümkün olmayacaktır. Bu durumda,

kesinleşmiş bir hükümle suçluluğu sabit olmayan bir kişihakkında, hükmün

açıklanmasının geri bırakılması kararıyla denetimli serbestlik tedbiri

uygulanabilecektir. Denetimli serbestlik tedbirinin bir hükmün sonucu olarak

uygulandığı dikkate alındığında, o hükmün esasının da incelenmesine imkan veren

bir kanun yolununöngörülmesi gerekir. Aksi halde, sübut, suçun niteliği, zaman

aşımı gibihükmün esasını ilgilendiren konularda yapılması muhtemel adli

hatalar, denetimli serbestlik tedbirlerinin uygulanmasından sonra

incelenebilecek, hata yapıldığı saptandığında da denetimli serbestlik

tedbirinin haksız yere uygulandığı ortaya çıkacaktır. Böyle bir adli hatanın

ise hukuki güvenliği zedeleyeceği izahtan varestedir.

Yasa koyucu,suç ve suçlu ile mücadelede ihtiyaç duyduğuyasal düzenlemeleri yapmakta geniş takdir yetkisine sahip ise de bu yetkisini, Anayasa ve ceza hukukunun genel ilkelerine bağlı kalarak yerine getirmesi gerekmemektedir.

Ceza sistemine yeni getirilen ve hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına bağlı olarak uygulanan denetimli serbestlik kurumunun dayanağı olan mahkumiyet hükmünün esasının incelenmesine olanak vermeyen, 'Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararına itiraz edilebilir' biçimindeki (12) numaralı fıkranın Anayasa'nın 38. maddesinde öngörülen 'Suçluluğu hükmen sabit oluncaya kadar, kimse suçlu sayılamaz' kuralına aykırıdır.

İptali gerekir.

Üye

Ahmet AKYALÇIN

KARŞIOY

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 231. maddesinin (12)numaralı fıkrasının reddine ilişkin karara, 12/03/2009 günlü, E:2008/45, K:2009/53sayılı kararında yazdığım karşıoyumu yineliyorum.

Üye

Mehmet ERTEN

Üye

A. Necmi ÖZLER