AYM Norm Denetimi E.2016/45 K.2016/41

İş Mahkemesi

İTİRAZIN KONUSU

22.5.2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanunu’nun, 15.5.2008 tarihli ve 5763 sayılı Kanun’un 2. maddesiyle değiştirilen 30. maddesinin birinci fıkrasının birinci cümlesinin “…21/6/1927 tarihli ve 1111 sayılı Askerlik Kanunu veya 16/6/1927 tarihli ve 1076 sayılı Yedek Subaylar ve Yedek Askeri Memurlar Kanunu kapsamına giren ve…” bölümünün, Anayasa’nın 10. maddesine aykırılığı ileri sürülerek iptaline karar verilmesi talebidir.

OLAY

İdarenin işçi alımı kapsamında davacı hakkında tesis ettiği işe alım işlemini daha sonra iptal etmesi nedeniyle açılan davada, itiraz konusu kuralın Anayasa’ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur.

I- İPTALİ İSTENİLEN KANUN HÜKMÜ

Kanun’un itiraz konusu kuralın da yer aldığı 30. maddesinin birinci fıkrası şöyledir:

“İşverenler, elli veya daha fazla işçi çalıştırdıkları özel sektör

işyerlerinde yüzde üç engelli, kamu işyerlerinde ise yüzde dört engelli ve

yüzde iki eski hükümlü işçiyi veya 21/6/1927 tarihli ve 1111 sayılı

Askerlik Kanunu veya 16/6/1927 tarihli ve 1076 sayılı Yedek Subaylar ve Yedek

Askeri Memurlar Kanunu kapsamına giren ve askerlik hizmetini yaparken

12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun 21 inci maddesinde

sayılan terör olaylarının sebep ve tesiri sonucu malul sayılmayacak şekilde

yaralananları meslek, beden ve ruhi durumlarına uygun işlerde çalıştırmakla

yükümlüdürler. Aynı il sınırları içinde birden fazla işyeri bulunan işverenin

bu kapsamda çalıştırmakla yükümlü olduğu işçi sayısı, toplam işçi sayısına göre

hesaplanır.”

II- İLK İNCELEME

1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılan ilk inceleme toplantısında, başvuru kararı ve ekleri, Raportör Osman KODAL tarafından hazırlanan ilk inceleme raporu okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

2. Anayasa’nın 152. ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu

ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 40. maddelerine göre, bir davaya

bakmakta olan mahkeme, o dava sebebiyle uygulanacak bir kanunun veya kanun

hükmünde kararnamenin hükümlerini Anayasa’ya aykırı görmesi hâlinde veya

taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına

varması durumunda, bu hükmün iptali için Anayasa Mahkemesine başvurmaya

yetkilidir. Ancak, bu kurallar uyarınca bir mahkemenin Anayasa Mahkemesine

başvurabilmesi için, elinde yöntemince açılmış ve mahkemenin görevine giren bir

davanın bulunması, iptali istenen kuralın da o davada uygulanacak olması

gerekir. Uygulanacak yasa kuralları ise davanın değişik evrelerinde ortaya

çıkan sorunların çözümünde veya davayı sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz

yönde etki yapacak nitelikteki kurallardır.

3. Yöntemine uygun olarak açılan bir davanın varlığı, öncelikle o davanın kanunla görevli kılınan mahkemede açılmış olması koşuluna bağlı bulunmaktadır. Görevli mahkemenin belirlenmesinde de dava konusu uyuşmazlığın niteliği önem taşımaktadır.

4. İtiraz başvurusunda bulunan Mahkeme’de bakılmakta olan dava,

Jandarma Genel Komutanlığı’nda uzman çavuş olarak görev yaptığı sırada terör

örgütü ile girilen silahlı çatışmada malul sayılmayacak derecede yaralanan ve

sözleşme süresinin sona ermesinden sonra sözleşmesi yenilenmeyen davacının,

terörle mücadelede malul sayılmayacak şekilde yaralananların istihdamı

kapsamında yaptığı başvurusunun Kara Kuvvetleri Komutanlığı tarafından kabul

edilerek yapılan uygulama sınavında da başarılı olduğunun kendisine

bildirilmesinden sonra tesis edilen işe alım işleminin, 3269 veya 6191 sayılı

Kanun’lar kapsamında uzman erbaş ya da sözleşmeli erbaş olarak görev yapmakta

iken terör olaylarının tesiri ile malul sayılmayacak şekilde yaralananların bu

haktan faydalanamayacağı gerekçesiyle Kara Kuvvetleri Komutanlığınca iptal

edilmesi üzerine bu işlemin iptaline ilişkindir.

5. Anayasa’nın 158. maddesinin birinci fıkrasında Uyuşmazlık

Mahkemesinin, adli, idari ve askeri yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm

uyuşmazlıklarını kesin olarak çözmeye yetkili olduğu belirtilmiş, 2247 sayılı

Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un "Olumlu

görev uyuşmazlığı çıkarma" başlıklı 10. maddesinde, görev

uyuşmazlığı çıkarmanın, adli, idari ve askeri bir yargı merciinde açılmış olan

davada ileri sürülen görev itirazının reddi üzerine ilgili başsavcı veya

başkanun sözcüsü tarafından görev konusunun incelenmesinin Uyuşmazlık

Mahkemesinden istenmesi olduğu; yetkili Başsavcı veya Başkanunsözcüsünün

Uyuşmazlık Mahkemesinden istekte bulunabilmesi için, görev itirazının, hukuk

mahkemesinde en geç birinci oturumda, ceza mahkemelerinde delillerin ikamesine

başlamadan önce; idari yargı yerlerinde de dilekçe ve savunma evresi

tamamlanmadan yapılmış olması ve yargı yerlerinin de kendilerinin görevli

olduklarına karar vermiş bulunmaları gerektiği hüküm altına alınmıştır.

6. 2247 sayılı Kanun’un 12. maddesinde de görev itirazında bulunan kişi veya makamın, itirazın reddine ilişkin kararın verildiği tarihten, şayet bu kararın tebliği gerekiyorsa tebliğ tarihinden başlayarak onbeş gün içinde, uyuşmazlık çıkarılmasını istemeye yetkili makama sunulmak üzere iki nüsha dilekçeyi itirazı reddeden yargı merciine vermesi gerektiği belirtilmiştir. Bu bağlamda adli, idari ve askeri bir yargı mercine açılmış davada, görev itirazında bulunulması hâlinde, bu itiraz hakkında bir karar verilmesi, verilen kararın itirazın reddine ilişkin olması durumunda bu kararın itirazda bulanan tarafa tebliğ edilerek görev uyuşmazlığı çıkarma konusunda imkân tanınması gerekmektedir.

7. Bakılmakta olan davada davalı vekili tarafından, davacı ile davalı idare arasında işçi - işveren ilişkisinin bulunmadığı, davacının talebinin idari işlemin iptali istemi olduğundan uyuşmazlığın çözümünde idari yargının görevli olduğu belirtilerek görev itirazında bulunulmuş, ancak Mahkemece davalı vekilinin görev itirazı hakkında herhangi bir karar verilmeden ve bu itirazla ilgili hukuki süreç tamamlanmadan Anayasa Mahkemesine itiraz başvurusunda bulunulmuştur.

8. Açıklanan nedenlerle davalı vekilinin görev itirazı hakkında herhangi bir karar verilmeden ve bu itirazla ile ilgili hukuki süreç tamamlanmadan Ankara 6. İş Mahkemesince yapılan itiraz başvurusunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir.

ÖZGÜLDÜR

Üye

Serruh KALELİ

Üye

Osman Alifeyyaz PAKSÜT

Üye

Alparslan ALTAN

Üye

Celal Mümtaz

AKINCI

Üye

Erdal TERCAN

Üye

Muammer

TOPAL

Üye

M. Emin KUZ

Üye

Hasan Tahsin

GÖKCAN

Üye Kadir ÖZKAYA Üye Rıdvan GÜLEÇ