Danıştay 10. Daire E.2015/1363 K.2018/1147

İnşaat Petrol Ürünleri İth. İhr. San Tic. Ltd. Şti. Vekili : Av. ...

Karşı Taraf (Davalı) : ... Bakanlığı / ANKARA Vekili : Hukuk Müşaviri ...

İstemin_Özeti : .... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının hukuka uygun olmadığı ileri sürülerek temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. Savunmanın Özeti : Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır. Danıştay Tetkik Hakimi : ... Düşüncesi : İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Hüküm veren Danıştay Onuncu Dairesi'nce gereği görüşüldü:

Dava; davacı şirketin Ukrayna'dan ithal ettiği çeltiğin analiz sonucunda ürünün Türk Gıda Kodeksi Pestisitlerin Maksimum Kalıntı Limitleri Yönetmeliği'ne aykırı olduğunun tespit edilmesi üzerine yapmış olduğu başvurusuyla, ürünün özel işleme tabi tutulması talebinin reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istemiyle açılmıştır.

.... İdare Mahkemesi'nce; Türk Gıda Kodeksi Pestisitlerin Maksimum Kalıntı Limitleri Yönetmeliğinin 6. maddesinin (f) bendinde, MRL'leri karşılamayan pestisit kalıntı değerine sahip ürünün MRL'leri düşürülmek üzere, kendisiyle aynı veya diğer ürünlerle karıştırılarak veya işlenerek piyasaya arz edilemeyeceğinin belirtildiği görülmekte olup, davacı şirketin Yönetmelikte belirlenen MRL'leri karşılamayan pestisit kalıntı değerine sahip ürünün işlenerek ve tekrar analiz yapılmak suretiyle özel işleme tabi tutularak MRL'leri düşürme talebiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Davacı tarafından, davanın reddine yönelik mahkeme kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

13/06/2010 tarih ve 27610 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan, 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu'nun, 34. maddesinin 5. fıkrasında, "Bakanlık, resmî kontrol sonucu ülkeye girişi uygun olmayan canlı hayvan, ürün ve diğer maddeleri alıkoyar.

Bunlara, sahibinin bilgisi dâhilinde, karantina altına alma, geri gönderme, özel işleme tâbi tutma, esas kullanım amacı dışında başka bir amaçla kullanılmasına izin verme veya itlaf ve imha önlemlerinden bir veya birkaçını uygular veya uygulatır. Bu önlemler, insan, bitki ve hayvan sağlığı ile çevre için doğrudan ya da dolaylı herhangi bir olumsuz etkiye sebep olmayacak şekilde uygulanır. Bu iş ve işlemler için yapılacak tüm masraflar sahibi tarafından karşılanır.

İmha ve itlaf hâlinde Bakanlıkça herhangi bir tazminat ödenmez." hükmü yer almaktadır.

17/12/2011 tarih ve 28145 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Bitkisel Gıda ve Yem İthalatının Resmi Kontrollerine Dair Yönetmeliğin, "Özel İşleme Tabi Tutma" başlıklı 8. maddesinde, "(1) İthali söz konusu ürünün Türk gıda ve yem mevzuatına uygun olmaması durumunda ithalatçı talebi doğrultusunda ürün özel işleme tabi tutulabilir. Özel işleme tabi tutulabilecek ürünler ve yapılacak işlemler Bakanlıkça belirlenir. Özel işleme tabi tutma işlemleri, insan, bitki ve hayvan sağlığı ile çevre için doğrudan ya da dolaylı herhangi bir olumsuz etkiye sahip olmayacak şekilde uygulanır.

(2) Özel işleme tabi tutulan üründen yeniden numune alınır, ilk numune analiz sonuçları dikkate alınmaksızın, risk teşkil edebilecek kriterler göz önünde bulundurularak laboratuvarda muayene ve analiz yaptırılır. Analiz sonuçlarına göre değerlendirme yapılır." hükmü yer almaktadır.

29/12/2011 tarih ve 28157 sayılı 3. Mükerrer Resmi Gazete'de yayımlanan, Türk Gıda Kodeksi Pestisitlerin Maksimum Kalıntı Limitleri Yönetmeliği'nin, "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinde, Aktif madde: Hastalıklar, zararlılar ve yabancı otlar ile diğer etmenler üzerine asıl biyolojik etkiyi yapan madde; Maksimum kalıntı limiti (MRL - Maximum Residue Level): İyi tarım uygulamaları ve ADI değerleri temel alınarak belirlenen en yüksek pestisit kalıntı limiti; Pestisit : Zirai mücadele uygulamalarında kullanılan her türlü kimyasal madde olarak tanımlanmıştır.

Aynı Yönetmeliğin, Uygulama Esasları başlıklı 6. maddesinin (f) bendinde, "Bu Yönetmelikte belirtilen MRL'leri karşılamayan pestisit kalıntı değerine sahip taze, işlenmemiş, işlenmiş veya kompozit bir ürün, MRL'leri düşürülmek üzere, kendisiyle aynı veya diğer ürünlerle karıştırılarak veya işlenerek piyasaya arz edilemez." hükmü yer almaktadır.

Dosyanın incelenmesinden, davacı şirket tarafından Ukrayna'dan ithal edilmek istenen 2.670.097-kg çeltik ürününden yediemin depolarından kontrol şube elemanları ve gümrük müdürlüğü elemanlarınca örnek alınarak analize tabii tutulduğu, Tekirdağ Gıda Kontrol Laboratuvarı'nda yapılan analiz sonucunda üründe pestisit kalıntısı değeri Carbendazim 0,02 mg/kg, Primethanil 0,08 mg/kg tespit edildiği,

bu oranın 29/12/2011 tarih ve 28157 sayılı 3. Mükerrer Resmi Gazete'de yayımlanan, Türk Gıda Kodeksi Pestisitlerin Maksimum Kalıntı Limitleri Yönetmeliği'nde çeltik için belirlenen maksimum (0,01-0,05) kalıntı limitinin üzerinde çıktığı ve ürünün ithaline izin verilmediği; davacının 10/12/2013 tarihli başvurusuyla, tespit edilen aktif maddelerin çeltiğin işlenerek ve tekrar analiz yapılmak suretiyle kalıntı miktarının bertaraf edilebileceğini belirterek ve dilekçe ekinde sunduğu başka şirketlerle ilgili olarak uygulanan özel işlem uygulamaları emsal alınarak işlem gerçekleştirilmesi talebiyle davalı idareye başvuruda bulunduğu,

yine söz konusu başvurusuna cevap verilmesinden önce davalı idare kayıtlarına 25/12/2013 tarihinde giren ek başvurusu ile ürünlerin havalandırma yoluyla özel işleme tabi tutulmasını talep ettiği, ürünün özel işleme tabi tutulmasına ilişkin talebin... tarih ve ... sayılı işlemle reddedildiği ve söz konusu işlemin iptali talebiyle dava açıldığı anlaşılmaktadır.

Yine dosyadan, İdare Mahkemesince 08/04/2014 tarihli ara kararı ile davalı idareden pestisit değerlerinin havalandırma yoluyla kabul edilebilir değerler altına düşebileceğine dair bilimsel rapor, araştırma ve bilgi olup olmadığının sorulduğu, bu yönde bir bilgi olmadığına dair verilen cevap üzerine davacının yürütmenin durdurulması talebinin reddine karar verildiği, davacı tarafından bu karara itiraz edildiği, itiraz talebinin ise ... Bölge İdare Mahkemesi ....

Kurulunun... tarihli ve sayılı kararı ile "davacının özel işleme tabi tutma isteğinin, ürünün karıştırılarak yada işlenerek değil sadece havalandırmak suretiyle işlem yapılmasına ilişkin olduğundan" bahisle kabul edildiği ve dava konusu işlemin yürütmesinin durdurulmasına karar verildiği görülmektedir.

Söz konusu yürütmenin durdurulması kararı üzerine davalı idarece ürünlerin havalandırma yoluyla özel işleme tabi tutulma işleminin gerçekleştirildiği ve yapılan analiz sonuçlarına göre pestisit kalıntı oranlarının kabul edilebilir değerlerin altında kaldığı ve bu analiz sonucu üzerine ürünün ithaline izin verildiği de anlaşılmaktadır.

Yukarıda yer alan mevzuat hükmü incelendiğinde, ürünün Türk gıda ve yem mevzuatına uygun olmaması durumunda ithalatçının talebi doğrultusunda özel işleme tabi tutulabileceği, bu iş ve işlemler için yapılacak tüm masrafların sahibi tarafından karşılanacağı, özel işleme tabi tutulan üründen yeniden numune alınarak, ilk numune analiz sonuçları dikkate alınmaksızın, yeniden yapılacak analiz sonuçlarına göre değerlendirme yapılacağı, özel işleme tabi tutulacak ürünün bu işlemler sonucunda yapılacak ikinci bir analiz sonucuna göre yeniden değerlendirileceği ve ürünün ancak bu değerlendirme sonucuna göre piyasaya arz edilebileceği anlaşılmaktadır.

Yukarıda yer verilen 17/12/2011 tarih ve 28145 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Bitkisel Gıda ve Yem İthalatının Resmi Kontrollerine Dair Yönetmeliğin, "Özel İşleme Tabi Tutma" başlıklı 8. Maddesinde ise özel işlem başvurusu üzerine uygulanacak özel işlemin ne olacağına Bakanlığın karar vereceğine dair düzenleme yapıldığı da görülmektedir.

Öte yandan, dava konusu işlem tarihinde yürürlükte bulunan Türk Gıda Kodeksi Pestisitlerin Maksimum Kalıntı Limitleri Yönetmeliğinin 6. maddesinin (f) bendinde, MRL'leri karşılamayan pestisit kalıntı değerine sahip ürünün MRL'leri düşürülmek üzere, kendisiyle aynı veya diğer ürünlerle karıştırılarak veya işlenerek piyasaya arz edilemeyeceğinin belirtildiği görülmekte olup, Yönetmelikte belirlenen MRL'leri karşılamayan pestisit kalıntı değerine sahip ürünün havalandırma yoluyla özel işleme tabi tutularak MRL'leri düşürülmek suretiyle piyasaya arz edilemeyeceğine ilişkin herhangi bir hüküm de bulunmadığı anlaşılmaktadır.

Buna göre, henüz davacının özel işlem yapılmasına dair başvurusu incelenerek sonuçlandırılmadan yaklaşık bir hafta önce ek bir başvuru ile havalandırma yoluyla özel işlem uygulanmasını talep ettiği, ilk başvurusunda da esasen aynı durumda olan ve özel işlem taleplerine izin verilen başka şirketlere yönelik uygulamaların emsal alınarak işlem yapılmasını talep ettiği görülmekte olup, yönetmelik düzenlemesi uyarınca da zaten davalı idarenin bu istekle bağlı olmadığı,

işin özelliğine göre uygulanabilecek özel işlemi kendisinin belirleyerek buna göre işlem yürütmesi gerektiği, bunun için özel işleme yönelik bir talep olmasının yeterli olduğu ve emsal alınabilecek durumlar ile havalandırılma yapılmasına yönelik ek talep dikkate alınmadan, doğrudan ilk talep edilen işlemin uygulanamayacağından bahisle talebin reddedilmesinde hukuka uyarlık bulunmadığı anlaşılmaktadır.