Danıştay 10. Daire E.2019/11386 K.2023/4808

İstemin_konusu

Davacı tarafından, (A) grubu seyahat acentası işletme belgesinin iptaline ilişkin Kültür ve Turizm Bakanlığı İşletmeler Genel Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı işleminin iptali istemiyle açılan dava sonucunda, ... İdare Mahkemesince Danıştay Onuncu Dairesinin 13/10/2015 tarih ve E:2012/5436 K:2015/4295 sayılı bozma kararına uyulmak suretiyle dava konusu işlemin iptali yolunda verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI : Davalı idare tarafından, işletme belgesinin izinsiz devredildiği, belge sahibinin ticareti terk ettiği, adresinde faaliyet göstermediği dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davacı tarafından temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

İdare ve vergi mahkemeleri tarafından verilen kararların temyiz yolu ile incelenip bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinin 1. fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.

Anılan Kanun'un 50. maddesinin 4. fıkrasında, "Danıştayın bozma kararına uyulduğu takdirde, bu kararın temyiz incelemesi, bozma kararına uygunlukla sınırlı olarak yapılır." hükmü bulunmaktadır.

Bu durumda, mahkeme kararlarının Danıştay tarafından bozulması halinde, mahkemelerce bozmaya ilişkin kararlar üzerine yeniden verilen kararlara karşı yapılan temyiz başvuruları, bozma kararındaki esaslara uyulup uyulmadığı yönünden incelenebilecektir.

Temyiz istemine konu kararın Danıştay Onuncu Dairesi'nin 13/10/2015 tarih ve E:2012/5436 K:2015/4295 sayılı bozma kararına uyularak verildiği anlaşıldığından, davalı idarenin temyiz dilekçesinde ileri sürdüğü temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

(X)-KARŞI OY

Dava; (A) grubu seyahat acentası işletme belgesinin iptaline ilişkin Kültür ve Turizm Bakanlığı İşletmeler Genel Müdürlüğünün … tarih ve ... sayılı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.

1618 sayılı Seyahat Acentaları ve Seyahat Acentaları Birliği Kanunu’nun, (dava konusu işlemin tesis edildiği tarihteki haliyle) "İşletme Belgeleri" başlıklı 4. maddesinin 1. fıkrasında, "Türkiye’de seyahat acentalığı faaliyeti göstermek için Bakanlıktan işletme belgesi almak zorunludur."; 3. fıkrasında, "İşletme belgeleri bir işletmeye mahsus olmak üzere tüzel kişilere verilir. İşletme belgeleri devredilemez."; hükmüne,

“Seyahat acentalarının yükümlülükleri" başlıklı 10. maddesinde, "Seyahat acentaları aşağıdaki hususlara uymak zorundadır:

...

d) Şubeleri de dahil olmak üzere adres değişikliklerini değişiklik yapılmadan en az on gün önce Bakanlığa bildirmek." hükmüne;

“İdarî para cezaları ve belge iptali" başlıklı 27. maddesinde, "Bu Kanun ile ilgili mevzuatta belirlenen esaslara uymayan seyahat acentalarına, fiilleri başkaca bir suç oluştursa bile bu suça ilişkin ilgili makamca verilecek cezadan ayrı olarak, Bakanlıkça aşağıda belirtilen cezalar uygulanır.

a) İdarî para cezaları ve bu cezaların uygulanacağı durumlar aşağıda belirtilmiştir:

...

2- Bu Kanunun 7, 17, 19 veya 21 inci maddelerinden birinin veya 10 uncu maddesinin (c), (ç) veya (d) bentlerinden birinin ihlalinin tespiti halinde bin Yeni Türk Lirası

...

b) Seyahat acentası işletmesi belgesi aşağıdaki hallerde iptal edilir:

3- Seyahat acentasının belge almaya esas niteliklerini kaybettiğinin veya bu Kanunda yer almayan faaliyetlerde bulunduğunun tespiti.

...

Bu madde uyarınca işletme belgesi iptal olunan seyahat acentalarının isimleri veya iltibasa yol açacak bir isim hiçbir seyahat acentasına yeniden verilemez.

İşletme belgesi iptal olunan seyahat acentaları ve bunların şubelerine ve bunların iptale neden olan işlemi sırasındaki ortakları ile bunların eşleri ve birinci dereceye kadar kan ve kayın hısımlarına beş yıl, bu maddenin (b) bendinin (1) ve (4) numaralı alt bentlerinin ihlali halinde ise on yıl süreyle yeniden belge verilmez.

Birlikçe geçici ve uzun süreli üyelikten çıkarma cezası verilen seyahat acentalarının belgeleri, fiilleri bu maddenin (b) bendi uyarınca bir cezayı gerektirmiyorsa, geçici men süresince iptal edilir." hükmüne. “Seyahat acentaları" başlıklı Geçici 3. maddede, "Gerçek kişilere ait seyahat acentalarının işletme belgeleri bir defaya mahsus olmak üzere, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki yıl içerisinde tüzel kişiliğe devredilebilir." hükmüne yer verilmiştir.

Anılan kanuna dayanılarak çıkarılan 05/10/2007 tarihli ve 26664 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Seyahat Acentaları Yönetmeliğinin 21. maddesinde, acenta unvanı, ticaret unvanı, adres, grup, nevi, ortaklık veya yönetim kurulunda meydana gelecek değişikliklere ilişkin başvurularda Türkiye Seyahat Acentaları Birliğine (TÜRSAB) yapılan yazılı bildirimin Bakanlığa yapılmış sayılacağı.

24. maddesinde, seyahat acentasının, şubeleri de dâhil olmak üzere adres değişiklikleri talebiyle TÜRSAB’a başvuracağı düzenlenmiş. 29. maddesi ve devamında kuruluş teminatına ilişkin kurallara yer verilmiş. 36. maddesinde de, “Seyahat acentası, belge almaya esas niteliklerini sürekli korumak zorundadır.

Seyahat acentasının, şubeleri de dâhil olmak üzere belgedeki adresinde veya adres değişikliği talebinde bulunması halinde yeni adresinde faaliyet göstermediğinin Bakanlık veya TÜRSAB’ca tespiti, belge almaya esas niteliklerini kaybettiğini gösterir.” düzenlemesi yer almıştır.

Aktarılan mevzuat hükümlerinden, seyahat acentası işletme belgesinin tüzel kişiler adına düzenlenebileceği, hali hazırda gerçek kişi adına düzenlenmiş işletme belgelerinin kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki yıl içinde tüzel kişiliğe devredebileceği; öte yandan acentanın adres değişikliğini bildirmemesinin idari para cezası yaptırımına tabi olduğu, bununla birlikte seyahat acentasının, şubeleri de dâhil olmak üzere belgedeki adresinde veya adres değişikliği talebinde bulunması halinde yeni adresinde faaliyet göstermediğinin Bakanlık veya TÜRSAB’ca tespiti halinde, acentanın belge almaya esas niteliklerini kaybettiği ve işletme belgesinin iptal edilmesi sonucunu doğurduğu anlaşılmaktadır.

Dava dosyasının incelenmesinden, davalı idare tarafından "..." adına düzenlenen 2965 sayılı A grubu seyahat acentesı işletme belgesinin ... tarafından ortağı olduğu ... Turizm Seyahat Enş. Oto Kir. San. Tic. Ltd. Şti.'ne sermaye olarak getirildiği, şirketin 01/03/2010 tarih ve 7511 sayılı Ticaret Sicil Gazetesinde kuruluşunun ilan edildiği, ...'nun ise 17/03/2010 tarih ve 7523 sayılı Ticaret Sicil Gazetesinde ticareti terk ettiğinin ilan edildiği anlaşılmaktadır.

Bu durumda, kanunun tanıdığı süre içinde işletme belgesini tüzel kişiliğe devretmeyen ...'nun, ortağı olduğu davacı limited şirkete işletme belgesini sermaye olarak getirmek suretiyle kanunu dolanarak işletme belgesini tüzel kişiliğe devrettiği, bu durumun hakkın kötüye kullanılması niteliğinde olduğu, bu nedenle hukuka uygun bir devir işleminden söz edilemeyeceği bununla birlikte; ...'nun ticareti terk etmesi ile birlikte belge almaya esas niteliklerini kaybettiği de anlaşıldığından, işletme belgesinin iptaline ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmaktadır.

Öte yandan, ... Turizm tarafından yeni adres olarak bildirilen "… Mahallesi, … Sokak No:… Osmangazi / Bursa" adresinde 06/04/2010 tarihinde yapılan denetimde, belirtilen adreste acentanın faaliyet göstermediği, 2 yıldır adreste faaliyette bulunmadığının tespit edildiği, aynı adreste ... Turizm Acentasının tabelasının bulunduğu yönünde tespite de yer verildiği, bu durumun acentanın belge almaya esas niteliklerini kaybettiğini gösterdiği ve işletme belgesinin iptal edilmesini gerektirdiği anlaşıldığından, dava konusu işlemde bu yönüyle de hukuka aykırılık görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle, davanın reddine karar verilmesi gerekirken işlemin iptali yolunda verilen kararda hukuka uyarlılık bulunmadığından, Mahkeme kararının bozulması gerektiği oyuyla aksi yönde oluşan Dairemiz kararına katılmıyoruz.