Danıştay 10. Daire E.2019/9879 K.2022/4843

Dava konusu istem: Davacı şirkete ait … tarih ve … sayılı Dahilde İşleme İzin Belgesinin ihracat taahhüdü hesabı kapatma işleminin iptal edilerek, "iş bu belge kapsamında yapılacak buğday ithalatına ihracat taahhüdünün tamamlanmasını müteakip izin verilecektir" özel şartının ihlal edildiğinden bahisle yeniden kapatılmasına ilişkin İstanbul İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliği'nin … tarih ve … sayılı işleminin iptali istenilmektedir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince Danıştay Onuncu Dairesinin 15/11/2018 tarih ve E:2016/12396, K:2018/3549 sayılı bozma kararına uyulmak suretiyle verilen kararla; davacı şirket adına düzenlenen … tarih ve … sayılı Dahilde İşleme İzin Belgesinin … tarih ve … sayılı işlemle gerçekleştirilen ihracat taahhüdü kapatma işleminin iptal edilerek müeyyideli olarak yeniden tekemmül ettirilmesine ilişkin dava konusu … tarih ve … sayılı işlemin,

davalı Ticaret Bakanlığının 11/05/2016 tarih 15618 sayılı işlemi ile iptal edilerek belge taahhüt işlemlerinin dava konusu işlemden önceki kapatma işlemi olan … tarih ve … sayılı işlemle gerçekleştirilen kapatma işlemi çerçevesinde yeniden tekemmül ettirildiğinin anlaşıldığı gerekçesiyle konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI : Davalı İstanbul İhracatçı Birlikler Genel Sekreterliği tarafından, davanın açılmasına kendilerinin sebep olmadığı, aleyhlerine vekalet ücretine hükmedilmesinin hukuka aykırı olduğu, sorumluluğun diğer davalı Ticaret Bakanlığına ait olduğu, yargılama giderlerinden sorumlu olmasının hakkaniyete aykırı olduğu iddialarıyla temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davacı tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı şirket adına düzenlenen … tarih ve … sayılı dahilde işleme izin belgesi kapsamında 6.000.000 kg tavuk ürünü ihraç edilmesi karşılığında, 2.280.000 USD tutarında 7.600.000 kg buğday, 2.280.000 USD tutarında 4.560.000 kg soya küspesi ithalatı öngörülmüş, anılan belgenin özel şartlar bölümünde ”işbu belge kapsamında yapılacak buğday ithalatına ihracat taahhüdünün tamamlanmasını müteakip izin verilecektir” şartına yer verilmiştir.

İstanbul İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğinin … tarih ve … sayılı işlemi ile davacının dahilde işleme izin belgesi taahhüt hesabı ihraç edilen mamuller bünyesinde kullanılmayan fazladan yapılan buğday ve soya küspesi cinsi eşya muafiyet kapsamından çıkarılarak kapatılmıştır.

10/01/2014 tarihli inceleme raporunda, belgede yer verilen buğdaya ilişkin şartın ihracat taahhüdünün tamamının tamamlanmasından sonra buğday ithal edilebilmesi olarak yorumlanması gerektiği belirtilmiş, dava konusu dahilde işleme izin belgesi kapsamında da ihracat taahhüdünün tamamı gerçekleşmeden buğday ithalatı yapıldığı tespit edilmiştir.

Davalı Ticaret Bakanlığının 03/04/2014 tarihli yazısı ile, davaya konu belge de anılarak, ihracat taahhüdünün tamamı gerçekleşmeden buğday ithalatı yapıldığı tespit edilen belgelere ilişkin daha önce tesis edilen kapatma işlemlerinin iptal edilmesi, ihracat taahhüdü tamamlanmadan ithal edilen buğdayın muafiyet kapsamından çıkarılarak yeniden belge kapatma işlemlerinin tekemmül ettirilmesi davalı İstanbul İhracatçı Birlikler Genel Sekreterliği'nden istenilmiştir.

Bunun üzerine, İstanbul İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğinin dava konusu … tarih ve … tarihli işlemi ile, önceki ihracat taahhüdü hesabı kapatma işleminin iptal edildiği belirtilerek, "iş bu belge kapsamında yapılacak buğday ithalatına ihracat taahhüdünün tamamlanmasını müteakip izin verilecektir" özel şartının ihlal edildiğinden bahisle söz konusu dahilde işleme izin belgesi kapsamında ithali gerçekleştirilen buğdayın tamamı muafiyet kapsamından çıkartılarak taahhüt hesabı yeniden kapatılmıştır.

... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı ile dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş, Danıştay Onuncu Dairesinin 15/11/2018 tarih ve E:2016/12396, K:2018/3549 sayılı kararı ile dava konusu işlemin davalı Ticaret Bakanlığı Marmara Bölge Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı işlemi ile iptal edildiği, belge taahhüt işlemlerinin … tarih ve … sayılı işlemle gerçekleştirilen kapatma işlemi çerçevesinde yeniden tekemmül ettirildiğinin anlaşıldığı,

bu durumda konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle İlk Derece Mahkemesi kararı bozulmuş, anılan Mahkeme tarafından temyize konu karar ile dava konusu işlemin davalı Ticaret Bakanlığı tarafından geri alındığı belirtilerek konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığı kararı verilmiştir.

Dairemizin 25/04/2022 tarihli ara kararı ile dava konusu işlemin, ...

İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı iptal kararı uyarınca mı, yoksa davacının başvurusu üzerine 2006/12 sayılı Dahilde İşleme Rejimi Tebliği'ne eklenen Geçici 27. madde uyarınca mı iptal edildiği sorularak, davalı idarelerden, Ticaret Bakanlığı Marmara Bölge Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı işleminin içeriğinde dava konusu işlemin iptaline dayanak olarak gösterilen Ticaret Bakanlığı İhracat Genel Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı yazısının gönderilmesi istenilmiş, davalılar tarafından dava konusu işlemin ...

İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı uyarınca iptal edildiği belirtilerek, Ticaret Bakanlığı İhracat Genel Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı yazısı gönderilmiş, anılan yazıda da dava konusu işlemin, ...

İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı iptal kararı sonrasında dava konusu işlemin tesisinden önceki hukuki durum geri getirilmek üzere Anayasa'nın 138. ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 28. maddesi uyarınca iptal edilmesinin Ticaret Bakanlığı Marmara Bölge Müdürlüğüne talimatlandırıldığı görülmüştür.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Uyuşmazlıkta, her ne kadar İdare Mahkemesince davalı idarece yeniden tesis edilen işlem gerekçe gösterilerek davanın konusuz kaldığı ifade edilmiş ise de dava konusu idari işlemin geri alınmasının söz konusu olmadığı, mahkeme kararını uygulamak üzere anılan işlemlerin tesis edildiği anlaşıldığından, uyuşmazlığın esası hakkında karar verilmesi gerekmektedir. Bu durumda, dava hakkında karar verilmesine yer olmadığı yolundaki İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.