Danıştay 10. Daire E.2020/2182 K.2024/3210

2- Kendi adlarına asaleten ...adına velayeten ... ve ... 3- ... -...- 9- ... VEKİLİ : Av. ...

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı / ANKARA

VEKİLİ

Hukuk Müşaviri ...

İSTEMLERİN_KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca aleyhlerine olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Davacılar tarafından, askeri karakollara yük ve yolcu taşımacılığı yaptığı gerekçesiyle 11/07/2016 tarihinde bir grup terör örgütü mensubu tarafından evlerinin basıldığı, darp edildikleri, ...'ın taşımacılık yaptığı araca zorla bindirilerek Nenehatun Mezrası'na doğru hareket edildikten sonra silahla bacağından vurulmak suretiyle yaralandığı ve ...'a ait aracın yakıldığı olayda ortaya çıkan zararın sosyal risk ilkesi uyarınca karşılanması gerektiği belirtilerek uğranıldığı ileri sürülen zarara karşılık ... için aracının yakıldığı gerekçesiyle 2.000,00 TL maddi, 10.000,00 TL manevi, ... için 14.000,00 TL maddi,

50.000,00 TL manevi; ... ve...için ayrı ayrı 10.000,00 TL manevi; ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ..., ... ve ...için ayrı ayrı 5.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; olayın terör eylemi neticesinde gerçekleştiği ve eylemle ilgili idarenin herhangi bir kusur sorumluluğunun bulunmadığı, bunun yanında meydana gelen zarar ile idarenin herhangi bir eylemi/eylemsizliği arasında illiyet bağının bulunmaması nedeniyle idarenin kusursuz sorumluluk esaslarına göre sorumlu tutulmasının da mümkün olmadığı,

sonuç olarak olayın sosyal risk kapsamında değerlendirilmesi gerektiği, terör eylemi kapsamında davacı ...'ın yaralandığı ve davacı ...'a ait aracın yakıldığı göz önüne alındığında maddi tazminatın 5233 sayılı Kanun ve ilgili Yönetmelik hükümleri uyarınca idarece tazmin edilmesi gerektiği,

davalı idare tarafından davacı ...'a toplam 19.195,74 TL tazminat teklif edildiği ve davacı tarafından sulhname tasarısının imzalanmadığı göz önüne alındığında idarece belirlenen bu tazminatı alma hakkı saklı kalmak kaydıyla bunun dışında herhangi bir tazminata hükmedilmesine olanak bulunmadığı ve diğer davacının aracın yakılması sebebiyle uğradığı zararın tazmininin de 5233 Kanun uyarınca istenilmesi gerektiği, manevi tazminat talebine ilişkin olarak, davacı ...'ın terör saldırısı sonucunda yaralandığı, tedavi görmek zorunda kaldığı,

geçerlilik süresi iki yıl olan Engelli Sağlık Kurulu Raporu'na göre toplam %54 oranında engelli olduğu ve söz konusu olay nedeniyle yaşadığı elem ve ıstıraptan dolayı takdiren 5.000,00 TL,...'ın eşi davacı ... için 2.000,00 TL,...'ın anne ve babası olan davacılar ... ve ... ile...'ın çocukları olan davacılar ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... için ayrı ayrı 1.000,00 TL (toplam 9.000,00 TL),...'ın kardeşleri olan davacılar ..., ..., ..., ..., ...,

...ve ... için ayrı ayrı 500,00 TL (toplam 3.500,00 TL) manevi tazminatın davalı idarece anılan davacılara ödenmesi gerektiği gerekçesiyle 5233 sayılı Kanun uyarınca idarece belirlenen tazminat hakkı saklı kalmak üzere maddi tazminat talebinin reddine, manevi tazminat talebinin ise 19.500,00 TL'lik kısmının kabulüne, söz konusu tutarın, davalı idare tarafından önbaşvuru tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davacılara ödenmesine, fazlaya ilişkin manevi tazminat talebinin ise reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ...

Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesince; kararın maddi tazminata ve davacılar ..., ..., ..., ..., ..., ...ve... için hükmedilen manevi tazminata yönelik kısmının kaldırılmasını gerektiren bir neden bulunmadığından, kararın bu kısımları yönünden istinaf başvurularının reddedilmesi gerektiği, davacılar ..., eşi... babası ..., annesi ... ve çocukları ..., ..., ..., ..., ...ahar, ..., ... için takdir edilen manevi tazminat yönünden kararın yeniden değerledirilmesi gerektiği, olayda, davacı ...'ın teröristlerce yapılan saldırı sonucunda %54 oranında iş gücü kaybına uğramış olması,

evinin teröristlerce basılıp zorla götürülmüş olması hususları göz önüne alındığında, duyulan elem ve ıstırabın karşılığı olarak davacı... için 50.000,00 TL, eşi ...için 10.000,00 TL, babası ... için 5.000,00 TL, annesi ... için 5.000,00 TL, çocukları ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... için ayrı ayrı 5.000,00 TL olmak üzere toplam 105,000.00 TL manevi tazminatın idare tarafından davacılara ödenmesi gerektiği gerekçesiyle kararın maddi tazminata ve davacılar ..., -...- ... için hükmedilen manevi tazminata yönelik tarafların istinaf istemlerinin reddine, davacılar ..., eşi ..., babası ..., annesi ... ve çocukları ..., ..., ..., ..., ...,

...,... için takdir edilen manevi tazminat yönünden istinaf başvurusunun kabulüne, ... için 50.000,00 TL, eşi ...için 10.000,00 TL, annesi... için 5.000,00 TL, babası ... için 5.000,00 TL ve çocukları için ayrı ayrı 5.000,00 TL olmak üzere toplam 105.000,00 TL manevi tazminat isteminin kabulüne, fazlaya ilişkin manevi tazminat isteminin reddine, kabul edilen 105.000,00 TL'nin idareye başvuru tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı idarece davacılara ödenmesine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENLERİN_İDDİALARI: Davacılar tarafından, maddi zararın genel hükümler kapsamında tespit edilmesi gerektiği, 5233 sayılı Kanun kapsamında zarar hesabı yapılmasının hak arama hürriyeti ile bağdaşmadığı, gerekçeli karar hakkının ihlal edildiği, takdir edilen manevi tazminatın duyulan acı ve eleme kıyasla düşük olduğu iddialarıyla; davalı idare tarafından, olayda idarelerinin kusur ya da kusursuz sorumluluğunun bulunmadığı, uyuşmazlığın terör eyleminden kaynaklandığı, 5233 sayılı Kanun kapsamında değerIendirme yapılması gerektiği, Kanunda manevi tazminatın düzenlenmediği, idarelerinin harçtan muaf olduğu, manevi tazminata faiz işletilemeyeceği iddialarıyla temyize konu kararın aleyhlerine olan kısımlarının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

TARAFLARIN_SAVUNMALARI: Taraflarca karşılıklı olarak temyiz istemlerinin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ: ...

DÜŞÜNCESİ

Davacıların temyiz isteminin kısmen kabulü kısmen reddi, davalı idarenin temyiz isteminin reddi ile temyize konu kararın manevi tazminata yönelik kısmının onanması; maddi tazminata yönelik kısmının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacılardan ...'ın askeri karakollara yük ve yolcu taşımacılığı yaptığı gerekçesiyle 11/07/2016 tarihinde bir grup terör örgütü mensubu tarafından evlerinin basıldığı, darp edildikleri, ...'ın taşımacılık yaptığı araca zorla bindirilerek Nenehatun Mezrası'na doğru hareket edildikten sonra silahla bacağından vurulmak suretiyle yaralandığı ve davacılardan ...'a ait aracın yakıldığı olayda ortaya çıkan maddi ve manevi zararın sosyal risk ilkesi uyarınca karşılanması gerektiği ileri sürülerek İçişleri Bakanlığına yapılan 08/12/2016 tarihli başvurunun, 23/12/2017 tarihli yazı ile incelenmek üzere Van Valiliğine gönderilmesi üzerine, 60 günlük süre içerisinde cevap verilmediği belirtilerek işbu davanın 28/02/2017 tarihinde kayıtlara giren dilekçe ile açıldığı anlaşılmaktadır.

Öte yandan yargılama devem ederken Van Valiliği Zarar Tespit Komisyonunun 24/08/2017 tarihli kararı ile olayla ilgili jandarmadan bilgi alındığı, jandarma tarafından olayın 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamında kaldığının belirtildiği, manevi zararın Kanun kapsamında karşılanamayacağı belirtilerek sakatlanma için 15.816,72 TL, yaralanma için 3.379,02 TL olmak üzere davacılardan ...'a toplam 19.195,74 TL öneride bulunulduğu, öneri kabul edilmeyerek 21/09/2017 tarihinde ...vekili Av. ... ile uyuşmazlık tutanağı imzalandığı,

diğer taraftan, Van Valiliği Zarar Tespit Komisyonunun 03/10/2017 tarihli kararı ile de bilirkişi raporu uyarınca aracın yakılması sonucu oluşan zarar için 55.000,00 TL ödenmesinin uygun olacağı belirtilerek araç için davacılardan ...'a 55.000,00 TL öneride bulunulduğu, ... vekili Av. ... ile önerilen tutar kabul edilerek sulhname imzalandığı görülmektedir.

İLGİLİ MEVZUAT

17/07/2004 tarihinde kabul edilip, 27/07/2004 tarih ve 25535 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 5233 sayılı Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan Zararların Karşılanması Hakkında Kanun'un, 1. maddesinde, ''Bu Kanunun amacı, terör eylemleri veya terörle mücadele kapsamında yürütülen faaliyetler nedeniyle maddî zarara uğrayan kişilerin, bu zararlarının karşılanmasına ilişkin esas ve usulleri belirlemektir.''.

2. maddesinin 1. fıkrasında, ''Bu Kanun, 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun 1 inci, 3 üncü ve 4 üncü maddeleri kapsamına giren eylemler veya terörle mücadele kapsamında yürütülen faaliyetler nedeniyle zarar gören gerçek kişiler ile özel hukuk tüzel kişilerinin maddî zararlarının sulhen karşılanması hakkındaki esas ve usullere ilişkin hükümleri kapsar.''.

12. maddesinde, "Komisyon, doğrudan doğruya veya bilirkişi aracılığı ile yaptığı tespitten sonra 8 inci maddeye göre belirlenen zararı, 9 uncu maddeye göre hesaplanan yaralanma, engelli hâle gelme ve ölüm hâllerindeki nakdî ödeme tutarını, 10 uncu maddeye göre ifa tarzını ve 11 inci maddeye göre mahsup edilecek miktarları dikkate alarak, uğranılan zararı sulh yoluyla karşılayacak safi miktarı belirler.

Komisyonca, bu esaslara göre hazırlanan sulhname tasarısının örneği davet yazısı ile birlikte hak sahibine tebliğ edilir. Davet yazısında hak sahibinin sulhname tasarısını imzalamak üzere otuz gün içinde gelmesi veya yetkili bir temsilcisini göndermesi gerektiği, aksi takdirde sulhname tasarısını kabul etmemiş sayılacağı ve yargı yoluna başvurarak zararının tazmin edilmesini talep etme hakkının saklı olduğu belirtilir.

Davet üzerine gelen hak sahibi veya yetkili temsilcisi sulhname tasarısını kabul ettiği takdirde, bu tasarı kendisi veya yetkili temsilcisi ve komisyon başkanı tarafından imzalanır. Sulhname tasarısının kabul edilmemesi veya ikinci fıkraya göre kabul edilmemiş sayılması hâllerinde bir uyuşmazlık tutanağı düzenlenerek bir örneği ilgiliye gönderilir. Sulh yoluyla çözülemeyen uyuşmazlıklarda ilgililerin yargı yoluna başvurma hakları saklıdır.'' hükümleri bulunmaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

A) Temyize Konu Kararın Davacıların Manevi Tazminat İstemine Yönelik Kısmının İncelenmesi: Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen kararın manevi tazminata yönelik kısmı usul ve hukuka uygun olup, dilekçelerde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın anılan kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

B) Temyize Konu Kararın Davacı...'ın Maddi Tazminat İstemine Yönelik Kısmının İncelenmesi:

Dava konusu olayın terör eylemi olduğu, uyuşmazlığın maddi tazminata yönelik kısmının sosyal riskin yasalaşmış hali olan 5233 sayılı Kanun kapsamında çözümlenmesi gerektiği yönündeki değerlendirmeler Dairemizce yerinde görülmüştür.

Bununla birlikte davacı ... tarafından yaralanma nedeniyle ortaya çıkan maddi zarar için Zarar Tespit Komisyonunca teklif edilen meblağ kabul edilmeyerek uyuşmazlık tutanağı imzalandığı ve bakılan dava dışında anılan tutarın elde edilme olanağının kalmadığı gözetilerek ...'ın maddi zararının karşılanabilmesi için 5233 sayılı Kanun ve ilgili Yönetmelik uyarınca maddi tazminata hükmedilmesi gerekirken anılan kısım yönünden maddi tazminat isteminin reddine karar verilmesinde ve bu kısma yönelik istinaf başvurusunun reddedilmesinde hukuki isabet görülmemiştir.

C) Temyize Konu Kararın Davacı ...'ın Maddi Tazminat İstemine Yönelik Kısmının İncelenmesi:

Davacı ...'ın aracının yakılması nedeniyle uğradığı maddi zarar yönünden Van Valiliği Zarar Tespit Komisyonunun 03/10/2017 tarihli kararı ile bilirkişi raporu uyarınca davacıya ait aracın yakılması sonucu oluşan zarar için 55.000,00 TL ödenmesinin uygun olacağı belirtilerek araç için 55.000,00 TL öneride bulunulduğu,... vekili Av. ... ile önerilen tutar kabul edilerek sulhname imzalandığı dikkate alındığında, dava açıldıktan sonra uyuşmazlığın ortadan kalktığı, davanın bu kısım yönünden konusuz kaldığı anlaşılmaktadır.

Bu durumda ...'ın maddi tazminat istemi yönünden dava konusuz kaldığı için karar verilmesine yer olmadığı yönünde karar verilmesi gerekirken anılan kısım yönünden davanın reddine karar verilmesinde ve bu kısım yönünden istinaf başvurusunun reddedilmesinde hukuki isabet görülmemiştir.