Danıştay 10. Daire E.2020/4038 K.2024/1099

2- ... Bakanlığı / ANKARA

VEKİLİ

Hukuk Müşaviri .... 3- ... Valiliği / KONYA

DAVANIN KONUSU

1-... Sendikasının Konya şubesinde yönetim kurulu üyesi olan davacının sendikal faaliyetlerde bulunabilmesi amacıyla haftada bir gün izinli sayılması istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin Konya Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünün .. tarih ve ... sayılı işleminin,

2- 07/09/2001 tarihli ve 24516 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu Kapsamına Giren Kurum ve Kuruluşların Girdikleri Hizmet Kollarının Belirlenmesine İlişkin Yönetmeliğin, 22/02/2020 tarih ve 31047 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yönetmelik ile değişik eki "Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Girdikleri Hizmet Kollarını Gösteren Liste"de, 07 sıra numaralı "Bayındırlık, İnşaat ve Köy Hizmetleri" hizmet kolunda 01 kurum kodu ile gösterilen "Çevre ve Şehircilik Bakanlığı” ibaresinin iptali istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI

Maliye Bakanlığı Milli Emlak Müdürlüğü bünyesinde "Defterdarlık Uzmanı" olarak görev yapan ve bu görevlerinden dolayı ...

Sendikasının Konya Şubesinde yönetim kurulu üyesi olan davacının, 703 sayılı KHK'nın geçici 1. maddesi ve 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile anılan Genel Müdürlüğün Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'na bağlanması üzerine Konya Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünde "Milli Emlak Uzmanı" kadrosuna atandığı, 22/02/2020 tarihine kadar "Büro, Bankacılık ve Sigortacılık Hizmetleri" hizmet kolunda yer alan Milli Emlak Genel Müdürlüğünün, bağlı Bakanlığının değişmesi nedeniyle dava konusu değişiklik ile "Bayındırlık, İnşaat ve Köy Hizmetleri" hizmet koluna alındığı,

dava konusu düzenleyici işlem ile sendikanın örgütlü olduğu alanın daraltıldığı, sendika izni kullandırılmamakla örgütlenme hakkının ihlal edildiği ileri sürülmektedir.

DAVALILARIN SAVUNMALARI

Davalı Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından.

Cumhurbaşkanlığı hükumet sistemine geçilmesi ile birlikte bazı kamu kurum ve kuruluşlarının mevzuatındaki değişiklikler dikkate alınarak dava konusu Yönetmelikte değişiklik yapıldığı, "Büro ve Bankacılık ve Sigortacılık Hizmetleri” hizmet kolunda yer alan Hazine ve Maliye Bakanlığının bağlı birimi olan Milli Emlak Genel Müdürlüğünün, 1 no’lu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile "Bayındırlık, İnşaat ve Köy Hizmetleri" hizmetleri kolunda yer alan Çevre ve Şehircilik Bakanlığı"nın hizmet birimleri arasında yer aldığı,

4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununa göre, davacının çalıştığı Milli Emlak Genel Müdürlüğünün bağlı olduğu Bakanlığın ve dolayısıyla hizmet kolunun değişmesi nedeniyle ... Sendikası'na (BES) üyeliğinin ve yöneticiliğinin düştüğü, dolayısıyla sendikal izin hakkını da kullanamayacağı savunulmaktadır.

Davalı Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından; sendikaların meslek ve iş yeri esasına göre değil, Kanunda belirtilen hizmet kolu esasına göre kurulması gerektiği, 4688 sayılı Kanunda hizmet kolları için yapılan belirlemede kadro, unvan veya meslek grubuna dayalı bir sınıflandırma değil kurum bazlı sınıflandırma yapılmasının, kamu kurumlarının idari bütünlüğü açısından uygun görüldüğü, Milli Emlak Genel Müdürlüğünün Maliye Bakanlığı ana hizmet birimleri arasında yer almakta iken 10/7/2018 tarihli 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile Çevre ve Şehircilik Bakanlığına bağlandığı,

Çevre ve Şehircilik Bakanlığında yürütülen hizmetin niteliği ile konfederasyonlardan gelen görüşlerin birlikte değerlendirilmesi neticesinde 2012 yılından itibaren "Bayındırlık, İnşaat ve Köy Hizmetleri" hizmet kolunda yer alan Çevre ve Şehircilik Bakanlığının yine aynı hizmet kolunda yer almasının uygun olacağı kanaatine ulaşıldığı,

Çevre ve Şehircilik Bakanlığının taşra teşkilatı olan Konya Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünde görev yapan davacının, Maliye Bakanlığı ile anılan Bakanlığın yer aldığı "Büro, Bankacılık ve Sigortacılık Hizmetleri" hizmet koluyla bağının 09/07/2018 tarihinde 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin geçici 1. maddesi uyarınca Çevre ve Şehircilik Bakanlığı taşra teşkilatına atanmış sayılması ile sona erdiği, bu nedenle anılan tarihten sonra ...

Sendikası yöneticisi olması veya bu sebeple sendikal izin kullanabilmesine imkan bulunmadığı, dava konusu düzenlemede ve işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı savunulmaktadır.

Konya Valiliği tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Davanın reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI : ...

DÜŞÜNCESİ

Dava, davacı sendikanın Konya şubesinde yönetim kurulu üyesi olan davacının sendikal faaliyetlerde bulunabilmesi amacıyla haftada bir gün izinli sayılması istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin Konya Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünün 16/03/2020 tarih ve 11366 sayılı işlemi ile bu işlemin dayanağı olan ve 22/02/2020 tarih ve 31047 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu Kapsamına Giren Kurum ve Kuruluşların Girdikleri Hizmet Kollarının Belirlenmesine İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 3. maddesi gereğince,

ana Yönetmelik'in ekinde yer alan Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Girdikleri Hizmet Kollarını Gösteren Liste'de, 07 sıra numaralı "Bayındırlık, İnşaat ve Köy Hizmetleri" hizmet kolunda 01 kurum kodu ile gösterilen "Çevre ve Şehircilik Bakanlığı” ibaresinin iptali istemiyle açılmıştır.

25/06/2001 tarih ve 24460 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu'nun "Kuruluş" başlıklı 4. maddesinde; "Sendikalar hizmet kolu esasına göre, Türkiye çapında faaliyette bulunmak amacıyla bir hizmet kolundaki kamu işyerlerinde çalışan kamu görevlileri tarafından kurulur. Bir hizmet kolunda birden fazla sendika kurulabilir. Meslek veya işyeri esasına göre sendika kurulamaz.", "Hizmet kolları" başlıklı 5. maddesinde; "Sendikaların kurulabilecekleri hizmet kolları aşağıda belirtilmiştir:

1. Büro, bankacılık ve sigortacılık hizmetleri.

2. Eğitim, öğretim ve bilim hizmetleri.

3. Sağlık ve sosyal hizmetler.

4. Yerel yönetim hizmetleri.

5. Basın, yayın ve iletişim hizmetleri.

6. Kültür ve sanat hizmetleri.

7. Bayındırlık, inşaat ve köy hizmetleri.

8. Ulaştırma hizmetleri.

9. Tarım ve ormancılık hizmetleri.

10. Enerji, sanayi ve madencilik hizmetleri.

11. Diyanet ve vakıf hizmetleri." hükmüne yer verilmiştir.

Anılan kanunun üyeliğin sona ermesi başlıklı 16. Maddesinde, Çekilme, göreve son verilmesi veya sair nedenlerle kamu görevinden ayrılanların üyelikleri, sendika şubesi, sendika veya konfederasyon organlarındaki görevleri, farklı bir hizmet koluna giren kuruma atananlardan sendika üyesi olanların ise üyelikleri, varsa sendika şubesi ve sendika organlarındaki görevleri sona erer, ancak varsa konfederasyon organlarındaki görevleri devam eder. Emekliye ayrılanların sendika şubesi, sendika veya konfederasyon organlarındaki görevleri seçildikleri dönemin sonuna kadar devam eder.

Anılan Kanuna dayanılarak yürürlüğe konulan 07/09/2001 tarih ve 24516 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu Kapsamına Giren Kurum ve Kuruluşların Girdikleri Hizmet Kollarının Belirlenmesine İlişkin Yönetmelik'in "Hizmet Kollarının Belirlenmesi" başlıklı 4. maddesinde. "Kamu kurum ve kuruluşlarının girdikleri hizmet kolları ekli listede gösterildiği şekilde tespit edilmiştir.

Bu kurum ve kuruluşların merkez ve taşra teşkilatına bağlı tüm birimler ile yine bu kuruluşlara bağlı döner sermaye, fonlar ve kefalet sandıkları, bağlı ortaklık ve müesseseler de asıl işyerinden sayılır. (Ek:RG-19/3/2002-24700) Bu Yönetmeliğe ekli listede yer alan kamu kurum ve kuruluşlarının özelleştirme kapsam ve programına alınmaları halinde özelleştirme kapsam ve programına alınmadan önce görevleri itibariyle belirlenmiş hizmet kollarında değerlendirilmeye devam edilir.

Bağlı ortaklıklardan özelleştirme kapsam ve programına alınan kurum ve kuruluşlar da önce bağlı bulundukları teşebbüslerin hizmet kolunda değerlendirilir.", "Uyuşmazlıkların Çözümü" başlıklı 5. maddesinde.

"Kamu kurum ve kuruluşlarının girdikleri hizmet kolunda anlaşmazlık çıkması halinde tarafların başvurusu üzerine hizmet kolu, kurum ve kuruluşta yürütülen görevin niteliğine göre Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Maliye Bakanlığı ve Devlet Personel Başkanlığınca birlikte belirlenir.

Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden sonra kurulacak kamu kurum ve kuruluşlarının dahil edileceği hizmet kolu ile ekli listede yer almayan kurum ve kuruluşlar Maliye Bakanlığı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ve Devlet Personel Başkanlığı tarafından tespit edilir. Değişiklikler Resmi Gazetede yayımlanır." düzenlemesi yer almıştır.

Dosyanın incelenmesinden, Cumhurbaşkanlığı hükumet sistemine geçilmesi ile birlikte bazı kamu kurum ve kuruluşlarının teşkilat, görev, yetki ve sorumluluklarının ilgili mevzuatlarında değişiklik yapılmak suretiyle yeniden belirlendiği; halen Konya Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü bünyesinde Milli Emlak Uzmanı olarak görev yapan davacının çalıştığı Milli Emlak Genel Müdürlüğü 178 sayılı KHK kapsamında Maliye Bakanlığı bünyesinde iken, 703 sayılı KHK nın 13. maddesi ile 178 sayılı KHK'nın yürürlükten kaldırıldığı,

703 sayılı KHK nın geçici 1. maddesi ve 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile Milli Emlak Genel Müdürlüğünün Çevre ve Şehircilik Bakanlığına bağlandığı, bu düzenlemeler uyarınca dava konusu yönetmelik eki listede ilgili konfederasyonlarında görüşleri alınmak suretiyle değişiklikler yapıldığı,

bu çerçevede ... hizmet kolunda çalışırken anılan düzenlemeler gereğince artık Çevre ve Şehircilik Bakanlığına bağlanan anılan kurumda çalışan davacının ( Bayındırlık, inşaat ve köy hizmetleri iş kolunda çalıştığı halde) eski iş kolunda faaliyet gösteren sendikanın yönetim kurulu üyesi olduğundan bahisle sendikal faaliyetlerde bulunabilmek amacıyla tarafına haftada bir gün izin kullandırılması istemiyle yaptığı başvurunun reddi üzerine bu davanın açıldığı anlaşılmıştır.

4688 sayılı Kanun'da sayılan on bir hizmet kolu, Yönetmelik'te yer alan listede aynı sıra numaraları ile başlıklandırılmış, kamu kurum ve kuruluşları bu başlıklar altında sınıflandırılmış olup, dava konusu yönetmeliğin iptale konu madde hükmünde dayanağı mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.

Dava konusu işleme gelince. 4688 sayılı Kanuna göre sendikalar hizmet kolu esasına göre kurulacağından, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı personelinin Kurumun bulunduğu hizmet kolundan ayrı bir hizmet kolunda hizmet gösteren ( ... Sendikasına) sendikaya üye olamayacağı açık olup.

Konya Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü bünyesinde Milli Emlak Uzmanı olarak görev yapan davacının çalıştığı kurumun 703 sayılı KHK ile Çevre ve Şehircilik Bakanlığı olarak belirlenmesi üzerine, iş kolu değişikliği nedeniyle 4688 sayılı yasanın 16. madde hükmü uyarınca kamu emekçileri sendikaları konfederasyonuna bağlı ... sendikası üyeliğinin sona ermiş olması nedeniyle sendika yönetim kurulu üyesi olduğundan bahisle sendikal faaliyetlerde bulunabilmek amacıyla haftada bir gün izinli sayılmasına ilişkin başvurusunun reddine yönelik dava konusu işlemde de hukuka aykırılık görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği, düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ

Milli Emlak Genel Müdürlüğü, "Büro, Bankacılık ve Sigortacılık Hizmetleri" hizmet kolunda yer alan Maliye Bakanlığına bağlı iken, 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 99. maddesi ile "Bayındırlık, İnşaat ve Köy Hizmetleri" hizmet kolunda yer alan Çevre ve Şehircilik Bakanlığına bağlanmıştır.

Aynı nedenle ve 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin geçici 1. maddesi uyarınca Maliye Bakanlığı Milli Emlak Genel Müdürlüğü bünyesinde "Defterdarlık Uzmanı" olarak görev yapan davacı, Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünde "Milli Emlak Uzmanı" unvanlı kadroya atan sayılmıştır.

07/09/2001 tarihli ve 24516 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu Kapsamına Giren Kurum ve Kuruluşların Girdikleri Hizmet Kollarının Belirlenmesine İlişkin Yönetmelikte, 22/02/2020 tarih ve 31047 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yönetmelik ile yapılan değişiklik sonucu Yönetmeliğin eki "Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Girdikleri Hizmet Kollarını Gösteren Liste"de, 07 sıra numaralı "Bayındırlık, İnşaat ve Köy Hizmetleri" hizmet kolunda 01 kurum kodu ile gösterilen "Çevre ve Şehircilik Bakanlığı” ibaresi yer almıştır.

Bilahare, ... Sendikasının Konya şubesinde yönetim kurulu üyesi olan davacı, sendikal faaliyetlerde bulunabilmesi amacıyla haftada bir gün izinli sayılması istemiyle başvurmuş; anılan başvuru, Konya Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünün 16/03/2020 tarih ve 11366 sayılı işlemi ile davacının üye olduğu sendikanın Bakanlıklarının bulunduğu "Bayındırlık, İnşaat ve Köy Hizmetleri" hizmet kolunda yer almaması ve 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu'nun 16. maddesinde, farklı bir hizmet koluna giren kuruma atananlardan sendika üyesi olanların üyelikleri, varsa sendika şubesi ve sendika organlarındaki görevlerinin sona ereceğinin hükme bağlanması nedeniyle davacının sendikal izin kullanması mümkün olmadığı gerekçesiyle reddedilmiştir.

Bunun üzerine, davacı adına "Büro ve Bankacılık ve Sigortacılık Hizmetleri” hizmet kolunda faaliyet gösteren davacı sendika tarafından bakılan dava açılmıştır.

İNCELEME VE GEREKÇE

ESAS YÖNÜNDEN

İlgili Mevzuat:

4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu'nun, dava konusu düzenlemenin yayımlandığı tarihte yürürlükte bulunan haliyle;

"Tanımlar" başlıklı 3. maddesinin 1. fıkrasının (e) bendinde, "kurum"un, kuruluş kanunları veya kuruluşlarına ilişkin mevzuatlarında görev, yetki ve sorumlulukları belirlenen, hizmetin niteliği ve yürütülmesi bakımından idarî bir bütünlüğe sahip işyerlerinden oluşan kuruluşları ifade ettiği belirtilmiş;

"Kuruluş" başlıklı 4. maddesinde, "Sendikalar hizmet kolu esasına göre, Türkiye çapında faaliyette bulunmak amacıyla bir hizmet kolundaki kamu işyerlerinde çalışan kamu görevlileri tarafından kurulur.

Bir hizmet kolunda birden fazla sendika kurulabilir. Meslek veya işyeri esasına göre sendika kurulamaz." hükmüne;

"Hizmet kolları" başlıklı 5. maddesinde,

"Sendikaların kurulabilecekleri hizmet kolları aşağıda belirtilmiştir:

1. Büro, bankacılık ve sigortacılık hizmetleri.

2. Eğitim, öğretim ve bilim hizmetleri.

3. Sağlık ve sosyal hizmetler.

4. Yerel yönetim hizmetleri.

5. Basın, yayın ve iletişim hizmetleri.

6. Kültür ve sanat hizmetleri.

7. Bayındırlık, inşaat ve köy hizmetleri.

8. Ulaştırma hizmetleri.

9. Tarım ve ormancılık hizmetleri.

10. Enerji, sanayi ve madencilik hizmetleri.

11. Diyanet ve vakıf hizmetleri." hükmüne;

"Üyeliğin Sona Ermesi" başlıklı 16. maddesinde,

"Her üye üyelikten serbestçe çekilebilir.

Üyelikten çekilme, çekilmek isteyen kamu görevlisi tarafından, üç nüsha olarak doldurulup imzalanan üyelikten çekilme bildiriminin kurumuna verilmesi ile gerçekleşir. Kurum görevlisi, kayıt numarası ile tarih verilen çekilme bildiriminin bir suretini derhal üyeye vermek zorundadır. Kamu işvereni, bildirimin bir örneğini onbeş gün içinde sendikaya gönderir.

Çekilme, kamu işverenine başvurma tarihinden başlayarak otuz gün sonra geçerli olur. Çekilenin bu süre içinde başka bir sendikaya üye olması halinde yeni sendikaya üyeliği, bu sürenin bitim tarihinde kazanılır.

Üyenin, sendikadan çıkarılma kararı sendika merkez genel kurulunca alınır. Çıkarma kararı, çıkarılana ve işverene yazı ile bildirilir. Çıkarma kararına karşı üye, bildirim tarihinden itibaren onbeş gün içinde görevli iş mahkemesine itiraz edebilir. Mahkeme iki ay içinde kesin karar verir. Üyelik, çıkarılma kararı kesinleşinceye kadar sürer.

Çekilme, göreve son verilmesi veya sair nedenlerle kamu görevinden ayrılanların üyelikleri, sendika şubesi, sendika veya konfederasyon organlarındaki görevleri, farklı bir hizmet koluna giren kuruma atananlardan sendika üyesi olanların ise üyelikleri, varsa sendika şubesi ve sendika organlarındaki görevleri sona erer, ancak varsa konfederasyon organlarındaki görevleri devam eder. Emekliye ayrılanların sendika şubesi, sendika veya konfederasyon organlarındaki görevleri seçildikleri dönemin sonuna kadar devam eder.

Üyeliğin devamı ve askıya alınması hallerinde 2821 sayılı Sendikalar Kanununun 24 üncü maddesinde yer alan hükümler uygulanır." hükmüne;

"Yönetmelikler" başlıklı 41. maddesinin 1. fıkrasında, kurumların girecekleri hizmet kollarının, Kanunun yayımı tarihinden itibaren dört ay içinde, kamu görevlileri sendikaları konfederasyonlarının da görüşleri alınmak suretiyle Maliye Bakanlığı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile Devlet Personel Başkanlığınca birlikte hazırlanacak yönetmeliklerle belirleneceği hükme bağlanmıştır. (08/07/2011 tarihli ve 27988 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Bazı Kuruluşların Bağlı ve İlgili Oldukları Bakanlıkların Değiştirilmesine Dair Tezkere" ile Devlet Personel Başkanlığı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına bağlanmıştır.)

Geçici 15. maddesinde ise, "10/5/2018 tarihli ve 7142 sayılı 6771 Sayılı Kanunla Türkiye Cumhuriyeti Anayasasında Yapılan Değişikliklere Uyum Sağlanması Amacıyla Çeşitli Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Konusunda Yetki Kanununa dayanılarak çıkarılan kanun hükmünde kararnameler ile Cumhurbaşkanlığı kararnameleriyle teşkilatları yeniden düzenlenen kamu kurum ve kuruluşlarının bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte bu Kanun gereğince dahil oldukları hizmet kollarında oluşan değişiklikler, personelin talebiyle sendika üyeliğini değiştirmesi durumu hariç olmak üzere,

a) Bu Kanun ve buna bağlı mevzuatta yer alan sendikal haklar açısından 15/05/2019 tarihine kadar,

b) Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2018 ve 2019 Yıllarını Kapsayan 4. Dönem Toplu Sözleşmeden yararlanma açısından söz konusu Toplu Sözleşmenin yürürlük süresi boyunca, uygulanmaz." hükmü bulunmaktadır.

10/07/2018 tarih ve 30474 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 97. maddesinde, Çevre ve Şehircilik Bakanlığının görevleri sayılmış; 99. maddesinde ise Bakanlığın hizmet birimleri arasında Milli Emlak Genel Müdürlüğüne yer verilmiştir.

07/09/2001 tarih ve 24516 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu Kapsamına Giren Kurum ve Kuruluşların Girdikleri Hizmet Kollarının Belirlenmesine İlişkin Yönetmelik'in;

"Tanımlar" başlıklı 3. maddesinin 1. fıkrasında, "kurum"un, kuruluş kanunları veya kuruluşlarına ilişkin mevzuatlarında görev, yetki ve sorumlulukları belirlenen, hizmetin niteliği ve yürütülmesi bakımından idari bir bütünlüğe sahip işyerlerinden oluşan kuruluşları; işyeri"nin, kamu hizmetinin yürütüldüğü yerleri ifade ettiği belirtilmiş;

"Hizmet Kollarının Belirlenmesi" başlıklı 4. maddesinde,

"Kamu kurum ve kuruluşlarının girdikleri hizmet kolları ekli listede gösterildiği şekilde tespit edilmiştir. Bu kurum ve kuruluşların merkez ve taşra teşkilatına bağlı tüm birimler ile yine bu kuruluşlara bağlı döner sermaye, fonlar ve kefalet sandıkları, bağlı ortaklık ve müesseseler de asıl işyerinden sayılır.

Bu Yönetmeliğe ekli listede yer alan kamu kurum ve kuruluşlarının özelleştirme kapsam ve programına alınmaları halinde özelleştirme kapsam ve programına alınmadan önce görevleri itibariyle belirlenmiş hizmet kollarında değerlendirilmeye devam edilir. Bağlı ortaklıklardan özelleştirme kapsam ve programına alınan kurum ve kuruluşlar da önce bağlı bulundukları teşebbüslerin hizmet kolunda değerlendirilir." kuralı;

"Uyuşmazlıkların Çözümü" başlıklı 5. maddesinde,

"Kamu kurum ve kuruluşlarının girdikleri hizmet kolunda anlaşmazlık çıkması halinde tarafların başvurusu üzerine hizmet kolu, kurum ve kuruluşta yürütülen görevin niteliğine göre Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Maliye Bakanlığı ve Devlet Personel Başkanlığınca birlikte belirlenir.

Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden sonra kurulacak kamu kurum ve kuruluşlarının dahil edileceği hizmet kolu ile ekli listede yer almayan kurum ve kuruluşlar Maliye Bakanlığı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ve Devlet Personel Başkanlığı tarafından tespit edilir. Değişiklikler Resmi Gazetede yayımlanır." düzenlemesi yer almıştır.

4688 sayılı Kanun'da sayılan on bir hizmet kolu, Yönetmeliğin ekinde yer alan "Kamu Kurum ve Kuruluşların Girdikleri Hizmet Kollarını Gösteren Liste"de aynı sıra numaraları ile başlıklandırılmış, kamu kurum ve kuruluşları bu başlıklar altında sınıflandırılmıştır.

Anılan Yönetmeliğin eki "Kamu Kurum ve Kuruluşların Girdikleri Hizmet Kollarını Gösteren Liste"de, Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından müştereken hazırlanan ve 22/02/2020 tarihli, 31047 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Yönetmelik'in 3. maddesi ile 01 kurum koduyla gösterilen Çevre ve Şehircilik Bakanlığına, 07 sıra numaralı "Bayındırlık, İnşaat ve Köy Hizmetleri" hizmet kolunda yer verilmiştir.

Öte yandan.

703 sayılı Anayasada Yapılan Değişikliklere Uyum Sağlanması Amacıyla Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin geçici 1. maddesinin 5. fıkrasında, "Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte bakanlık veya diğer kamu kurum ve kuruluşlarında ilgili Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümlerine göre yeniden yapılandırma sonucunda kapanan veya bünyesinde bulunduğu bakanlık veya diğer kamu kurum ve kuruluşu değişen birimlerde veya bu birimlere ilişkin servislerde,

14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 36 ncı maddesinin “Ortak Hükümler” bölümünün (A) fıkrasının (11) numaralı bendinde belirtilen unvanlı kadrolar ile mesleğe alınmaları, yetiştirilmeleri ve yeterlilikleri aynı veya benzer nitelik arz eden kadro veya pozisyonlarda görev yapanlardan (aylıksız izinde bulunanlar dahil);

bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla görev yapmakta oldukları birimlerin ve/veya bu birimlere verilmiş olan görevlerin ilgili Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümlerine göre bünyesinde düzenlendiği bakanlık veya diğer kamu kurum veya kuruluşunun değişen veya kapanan birimlerinin merkez teşkilatı kadro ve pozisyonlarında bulunanlar, söz konusu birimin bünyesine dahil olduğu veya bünyesinde düzenlendiği bakanlık veya diğer kamu kurum ve kuruluşunun merkez teşkilatı için ilgili Cumhurbaşkanlığı kararnamesinde öngörülen kadro veya pozisyon unvanına,

değişen veya kapanan birimlerin taşra teşkilatı kadro ve pozisyonlarında bulunanlar ise söz konusu birimin bünyesine dahil olduğu veya bünyesinde düzenlendiği bakanlık veya diğer kamu kurum ve kuruluşunun taşra teşkilatı için ilgili Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinde öngörülen kadro veya pozisyon unvanına, ilgili Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla başka bir işleme gerek kalmaksızın halen bulundukları kadro dereceleriyle atanmış sayılır. ...

Bunlardan Defterdarlık Uzmanı ve Defterdarlık Uzman Yardımcısı unvanlı kadrolarda bulunup defterdarlık milli emlak birimleri ile malmüdürlüklerinin milli emlak servislerinde görev yapanlar ile defterdar emrinde denetim ve inceleme yapmak üzere görevlendirilmiş olup 659 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile daha önce Milli Emlak Denetmeni ve Milli Emlak Denetmen Yardımcısı iken Defterdarlık Uzmanı ve Defterdarlık Uzman Yardımcısı kadrosuna atanmış sayılanlar, Çevre ve Şehircilik Bakanlığının taşra teşkilatında Milli Emlak Uzmanı ve Milli Emlak Uzman Yardımcısı unvanlı kadrolara atanmış sayılır." hükmüne yer verilmiştir.

Dava Konusu Yönetmelik Kuralının İncelenmesi :

Sendika hakkı, demokratik toplumun temeli olan örgütlenme özgürlüğünün bir parçasıdır. Örgütlenme özgürlüğü, bireylerin kendi menfaatlerini korumak için kollektif oluşumlar meydana getirerek bir araya gelebilme özgürlüğüdür. Bu özgürlük, bireylere topluluk hâlinde siyasal, kültürel, sosyal ve ekonomik amaçlarını gerçekleştirme imkânı sağlar. Sendika hakkı da çalışanların, bireysel ve ortak çıkarlarını korumak amacıyla bir araya gelerek örgütlenebilme serbestisini içermektedir.

Sendikalar, üyelerinin hak ve menfaatlerini korumak amacıyla, üyelerinin üretimden gelen güçlerine dayanarak faaliyet gösteren örgütlü yapılardır. Bireysel olarak zayıf durumda bulunan çalışanlar, örgütlenmek ve sendikalaşmak suretiyle işveren karşısındaki pazarlık güçlerini artırmakta, gerek hak ve menfaatlerinin korunmasında gerekse sorunlarının çözümünde etkin bir konum elde etmektedirler. Bu bakımdan, ileri demokrasilerde sendikalaşmanın sosyal adaletin tesisine hizmet eden önemli bir araç olduğu söylenebilir.

Genel olarak, sendikalar örgütlenme biçimine göre üçe ayrılmakta olup; bunlar meslek sendikaları, işyeri sendikaları ve hizmet/işkolu esasına göre örgütlenen sendikalardır.

İşyeri sendikaları; aynı işyerinde çalışanları bir araya getiren ve faaliyeti o işyeri ile sınırlı olan sendikalardır. İşyeri sendikalarının kurulmasında, çalışanların büyük işletmelerde yoğunlaşması önemli rol oynamıştır.

Meslek sendikaları; hizmet/işkolu ve işyeri ayrımı yapmaksızın aynı meslekte çalışanları bir araya getiren sendikalar olup sendikal hareketin temelini oluşturmaktadır.

Hizmet/işkolu sendikaları; mesleki farklılıklarını dikkate almaksızın bir işkolunda ya da endüstride çalışanların tümünü örgütleyen sendikalardır. Aynı hizmet/işkolunda çalışanların benzer çalışma koşulları ve ortak çıkarları bulunduğu düşüncesinin ürünü olan bu sendikalar, güçlü bir sendikal hareket oluşturma amacını gütmektedir. Hizmet/işkolu düzeyinde örgütlenmiş sendikalar faaliyetlerini yerel, bölgesel veya ulusal düzeylerde yürütebilmektedir.

Kamu görevlilerinin ortak ekonomik, sosyal ve meslekî hak ve menfaatlerinin korunması ve geliştirilmesi için oluşturdukları sendika ve konfederasyonların kuruluşu, organları, yetkileri ve faaliyetleri ile sendika ve konfederasyonlarda görev alacak kamu görevlilerinin hak ve sorumluluklarını belirlemek ve toplu sözleşme yapılmasına ilişkin usul ve esasları düzenlemek amacıyla ihdas edilen 4688 sayılı Kanun'un yukarıda yer verilen hükümlerinden, örgütlenme biçimi itibarıyla hizmet kolu sendikalarını esas aldığı, meslek ve işyeri esasına göre sendikalaşmayı yasakladığı,

kuruluş kanunları veya kuruluşlarına ilişkin mevzuatlarında görev, yetki ve sorumlulukları belirlenen, hizmetin niteliği ve yürütülmesi bakımından idarî bir bütünlüğe sahip işyerlerinden oluşan kuruluşlar olarak tanımlanan kurumların öngörülen on bir adet hizmet kollarından biri ile ilişkilendirileceği ve bu kurumlarda görev yapan görevlilerin bir bütün olarak -işyeri ve meslek ayrımı gözetilmeksizin- kurumlarının tabi olduğu hizmet kolunda kurulan sendikalara üye olabileceği, kurumların hizmet kollarıyla olan ilişkilendirmesinin ise yönetmelik ile yapılacağı anlaşılmaktadır.

Bu çerçevede, yönetmelikle kurumların tabi oldukları hizmet kolu belirlenirken, kuruluş kanunları veya kuruluşlarına ilişkin mevzuatlarında öngörülen görev, yetki ve sorumluluklarının gözetilmesi ve bu kurumlarla idari bütünlük arz eden tüm işyerlerinin birlikte bir hizmet kolu ile ilişkilendirilmesi gerektiğinde kuşku bulunmamaktadır. Başka bir anlatımla, kurumların kanunla öngörülen hizmet kollarından biri ile ilişkilendirilirken, kuruluş mevzuatlarında üstlendikleri ana görevlerin esas alınması ve idari bütünlük arz eden birimleri (işyerleri) ile birlikte aynı hizmet koluna tabi kılınması gerekmektedir.

Buna göre, 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile Milli Emlak Genel Müdürlüğünün Çevre ve Şehircilik Bakanlığına bağlandığı, 703 sayılı KHK'nın geçici 1. maddesi ile de anılan Genel Müdürlüğün "Defterdarlık Uzmanı" kadrosunda olup taşra teşkilatında görev yapanların Çevre ve Şehircilik Bakanlığı taşra teşkilatında "Milli Emlak Uzmanı" unvanlı kadrolara atanmış sayıldığı, Çevre ve Şehircilik Bakanlığının da faaliyet ve görev alanı ile yürüttüğü hizmetin niteliği göz önüne alındığında "Bayındırlık, İnşaat ve Köy Hizmetleri" hizmet kolunda değerlendirilmesi gerektiği, ayrıca anılan Bakanlığın idari bütünlüğe sahip merkez ve taşra teşkilatının da asıl işyerinden sayılarak aynı hizmet kolunda yer alması gerektiği hususunda şüphe bulunmamaktadır.

Bu itibarla, dava konusu Yönetmelik'in ekinde yer alan "Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Girdikleri Hizmet Kollarını Gösteren Liste"de 01 kurum koduyla gösterilen Çevre ve Şehircilik Bakanlığının 07 sıra numaralı "Bayındırlık, İnşaat ve Köy Hizmetleri" hizmet kolunda yer almasında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Dava Konusu Bireysel İşlemin İncelenmesi:

Dava konusu Yönetmelik ekindeki "Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Girdikleri Hizmet Kollarını Gösteren Liste"de Çevre ve Şehircilik Bakanlığının, "Bayındırlık, İnşaat ve Köy Hizmetleri" hizmet kolunda yer almasında yukarıda yer verilen gerekçeler ile hukuka aykırılık görülmediğinden, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı personelinin, "Büro, Bankacılık ve Sigortacılık Hizmetleri" hizmet kolunda faaliyet gösteren davacı sendikaya üye olamayacağı ve davacının 4688 sayılı Kanun'un 16. maddesi uyarınca bu sendika organlarındaki mevcut görevlerinin sona erdiği göz önüne alındığında; davacının, şube yönetim kurulu üyesi olduğu sendikada faaliyette bulunabilmesi amacıyla haftada bir gün izinli sayılması istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin dava konusu işlemde de hukuka aykırılık bulunmamıştır.