Danıştay 10. Daire E.2020/5467 K.2024/3255

Dava konusu istem: Davacı tarafından, ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi, ... adresinde "... Eczanesi" adıyla eczane açmak için yapmış olduğu başvurunun eczanenin muvazaalı işletileceğinin tespit edildiğinden bahisle reddine ilişkin ... Valiliği İl Sağlık Müdürlüğünün... tarih ve E... sayılı işlemin ve bu işlemin dayanağı olan Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu Muvazaa Değerlendirme Komisyonunun... tarihli kararının iptali istenilmektedir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararıyla; davacının Eczacılık Fakültesinde mezun olduktan sonra uzun süre Devlet Hastanesi ve Sağlık Müdürlüğü nezdinde çalıştığı, 2017 yılında evlendiği ve 2017 yılı sonunda memurluktan istifa ederek ... ilçesine taşındığı, açmak istediği eczane ile ilgili olarak eşinin tanıdığı olan ve ... ilçesinde uzun süre eczacı kalfalığı yapan M.Ö.'den yardım talebinde bulunduğu, eczane açıldığında kalfa olarak çalışması hususunda da görüşmeler yaptığı, eczane açmak amacıyla kiralamış olduğu yer için kira sözleşmesi imzaladığı,

kira sözleşmesi ile birlikte işyeri sahibi lehine aylık senetler imzaladığı, açmak istediği eczanenin tadilatı ve tefrişatı ile ilgili anlaşmalar yaptığı, bu anlaşmalar ile alım bedellerini ödediği ve adına faturalar düzenlendiği, muvazaa ile ilgili olarak M.Ö. isimli şahsın daha önce yanında çalıştığı eczacının beyanı dışında somut olarak ortaya konulabilecek bir iddia bulunmadığı, lehine muvazaa yapıldığı öne sürülen M.Ö. isimli şahsın sigorta kayıtlarına göre davacının eczane açma talebinde bulunduğu tarihten üç gün sonra daha önce çalıştığı eczanede yeniden çalışmaya başladığı, ayrı kaldığı sürenin kış sezonu olduğu,

sigorta dökümünden daha önce de kış sezonunda eczaneden çıkış aldığının görüldüğü, olayda somut bilgi, belge ve tespitlere dayalı bir işlem tesisi gerektiği, davacı hakkında tesis edilen eczane açma isteminin muvazaa sebebiyle reddi işlemi ve bu işleme dayanak komisyon kararının, objektif bilgi ve belgelere dayandırılmadığı, muvazaa iddiasının somut bilgi ve tespitlerle ortaya konulmadığı, dava konusu işlemlerde hukuka uyarlılık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; davalı konumunda "... Valiliği" gösterilmek suretiyle bakılmakta olan davanın açıldığı, İdare Mahkemesince dosyanın ...Valiliği husumetiyle tekemmül ettirildiği, idare vekilince dosyaya sunulan "savunma" ve "cevaba cevap" lahiyalarının da ... Valiliği adına yapıldığı, buna karşın İdare Mahkemesince "...

Valiliği ve Sağlık Bakanlığı" husumetiyle işin esası hakkında istinaf başvurusuna konu kararın verildiği, bu kararın dahi ...Valiliğine tebliğ edildiği, dava dosyasının istinaf incelemesine konu kararın verildiği tarihten önce doğru hasım olan Sağlık Bakanlığı husumetiyle tekemmül ettirilmediği, Mahkemece "hasım düzeltme" yönünde alınan bir ara kararının da bulunmadığı, görüşme tutanağında sadece işin esası hakkında verilen kararın yer aldığı ve buna bağlı olarak UYAP kayıtlarında ...

Valiliğinin hasım mevkiinde görülmeye devam ettiği ve hasım düzeltmeye ilişkin bir kararın görüşme tutanağında bulunmadığı, İdare Mahkemesince toplantı tutanağı ile karar metnindeki hususların aynı olması gerekliliğinin de dikkate alınmadığı gerekçesiyle davalı ...Valiliğinin istinaf başvurusunun kabulüne, ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının kaldırılmasına, dosyanın gerçek hasımla ilgili usul prosedürü tamamlandıktan sonra yeniden karar verilmek üzere Mahkemesine iadesine, kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren 30 gün içinde Danıştaya temyiz yolu açık olmak üzere karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI: Davalı ... Valiliği tarafından, davanın ... Valiliği yanında Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu husumetiyle görülmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI: Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ: ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dava; davacı tarafından, ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi, ...adresinde "... Eczanesi" adıyla eczane açmak için yapmış olduğu başvurunun eczanenin muvazaalı işletileceğinin tespit edildiğinden bahisle reddine ilişkin ... Valiliği İl Sağlık Müdürlüğünün... tarih ve E... sayılı işlemin ve bu işlemin dayanağı olan Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu Muvazaa Değerlendirme Komisyonunun ...8 tarihli kararının iptali istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İstinaf" başlıklı 45. maddesinin 1. fıkrasında, idare ve vergi mahkemelerinin kararlarına karşı, başka kanunlarda farklı bir kanun yolu öngörülmüş olsa dahi, mahkemenin bulunduğu yargı çevresindeki bölge idare mahkemesine, kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde istinaf yoluna başvurulabileceği belirtilmiş.

3. fıkrasında, "Bölge idare mahkemesi, yaptığı inceleme sonunda ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulursa istinaf başvurusunun reddine karar verir. Karardaki maddi yanlışlıkların düzeltilmesi mümkün ise gerekli düzeltmeyi yaparak aynı kararı verir.". 4. fıkrasında, "Bölge idare mahkemesi, ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulmadığı takdirde istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verir.

Bu hâlde bölge idare mahkemesi işin esası hakkında yeniden bir karar verir. İnceleme sırasında ihtiyaç duyulması hâlinde kararı veren mahkeme veya başka bir yer idare ya da vergi mahkemesi istinabe olunabilir. İstinabe olunan mahkeme gerekli işlemleri öncelikle ve ivedilikle yerine getirir.".

5. fıkrasında, "Bölge idare mahkemesi, ilk inceleme üzerine verilen kararlara karşı yapılan istinaf başvurusunu haklı bulduğu, davaya görevsiz veya yetkisiz mahkeme yahut reddedilmiş veya yasaklanmış hâkim tarafından bakılmış olması hâllerinde, istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar vererek dosyayı ilgili mahkemeye gönderir. Bölge idare mahkemesinin bu fıkra uyarınca verilen kararları kesindir." hükümlerine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinde; bölge idare mahkemesinin, ilk derece mahkemesi kararlarına karşı yapılan istinaf başvurusu üzerine yaptığı incelemede, kararı hukuka uygun bulmadığı takdirde istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararını kaldıracağı ve işin esası hakkında yeniden bir karar vereceği kuralına yer verilmiştir.

İlk derece mahkemesi kararının kaldırılarak yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın mahkemesine gönderilmesini gerektiren sebepler ise anılan maddenin 5. fıkrasında, ilk inceleme üzerine verilen kararlara karşı yapılan istinaf başvurusunun haklı bulunması, davaya görevsiz veya yetkisiz mahkeme yahut reddedilmiş veya yasaklanmış hâkim tarafından bakılmış olması şeklinde tahdidi olarak sayılmış olup bu hallere yorum yoluyla ilave yapılması mümkün değildir.

Bölge İdare Mahkemesince; dava konusu işlemin iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı davalı idare tarafından yapılan istinaf başvurusun kabulü ile dosyanın gerçek hasımla ilgili usul prosedürü tamamlandıktan sonra yeniden karar verilmek üzere... İdare Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiş ise de; bu gerekçe 2577 sayılı Kanun'un 45. maddesinin 5. fıkrasında sayılan sebeplerden birine ilişkin olmadığından, Bölge İdare Mahkemesince gerekli usul prosedürü tamamlandıktan sonra işin esası hakkında bir karar verilmesi gerekmekte olup, İdare Mahkemesince ilk inceleme üzerine değil, işin esasına girilerek verilen kararın kaldırılmasına ve dosyanın yeniden bir karar verilmek üzere Mahkemesine gönderilmesine karar verilmesinde hukuki isabet bulunmamaktadır.

Öte yandan, davacı tarafından iptali istenen dava konusu işlemlerden birinin ayrı bir kamu tüzel kişiliği olan Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu tarafından tesis ediliği görüldüğünden, davanın ... Valiliği yanında ... Bakanlığı husumetiyle değil Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu husumetiyle görülmesi gerekmektedir.