Danıştay 10. Daire E.2021/1167 K.2023/8290

Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, ürün sattığı firmanın şikayeti üzerine Türk Standardları Enstitüsü tarafından muayene ve deneye tabi tutulan ürünlerinde standartlara aykırılığın tespit edildiğinden bahisle, TS 4616/Nisan 2010 konulu belgesinin 6 ay süreyle askıya alınmasına ve deney ücretine ait faturanın tahsil edilmesine ilişkin Türk Standardları Enstitüsü'nün ...tarih ve ...sayılı işleminin iptali istenilmektedir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesinin ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararıyla; dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan Yönerge hükümlerine göre belgelendirilmiş ürünlerle ilgili şikayetlere bağlı olarak, belgelendirmeye esas standardın ve/veya belgelendirme kriterinin öngördüğü şartlar göz önünde bulundurularak, üretim yerinden ve/veya piyasadan alınan numuneler üzerinde ara kontroller gerçekleştirildiği, olayda, Türk Standardları Belgelendirme Yönergesi uyarınca idare tarafından davacı firmanın piyasada bulunan mallarından alınan numune örnekleri üzerinde deney ve inceleme yapıldığı,

söz konusu numunelerin depolama şartlarının ürün performansını etkileyebilecek olumsuzluk içermediğinin idarece tespit edildiği, idarece yapılan ara kontrol ile davacı firmanın piyasada bulunan mallarından alınan numuneler üzerinde yapılan deney sonucunda ürünlerin standartlara aykırı olduğunun sabit olması karşısında, firmanın belgesinin 6 aylık süre için askıya alınmasında ve deney ücretinin istenilmesinde mevzuata aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Daire kararının özeti: Davacının temyiz başvurusu üzerine Danıştay Onuncu Dairesince, temyize konu karar usul ve hukuka uygun bulunmuş ve kararın onanmasına karar verilmiştir.

KARAR_DÜZELTME

TALEP_EDENİN_İDDİALARI : Davacı tarafından, üretim yerinden veya piyasadan numune alınmadan sadece şikayetçinin muhafaza koşulları belli olmayan ürünlerinden numune alındığı, Ürün Belgelendirme Yönergesi gereğince şikayet üzerine öncelikle kendisinin inceleme yapması gerektiği, ancak itiraz üzerine TSE tarafından araştırma yapılabileceği, uygulanan yaptırım ile fiilin uyumlu olmadığı, olayda uygulanması gereken Ürün Belgelendirme Yönergesi hükümlerinin farklı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, düzeltilmesi istenen kararın usul ve yasaya uygun olduğu, ileri sürülen nedenlerin 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 54. maddesine uymadığı ve istemin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Karar düzeltme isteminin kabulü ile Daire kararı kaldırılarak Mahkeme kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: Kararın düzeltilmesi dilekçesinde ileri sürülen nedenler, 2577 sayılı Kanun'un Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen 3622 sayılı Kanun ile değişik 54. maddesi hükmüne uygun bulunduğundan, karar düzeltme isteminin kabulü ile Danıştay Onuncu Dairesinin 09/12/2020 tarih ve E:2015/3425, K:2020/6019 sayılı kararı kaldırılarak uyuşmazlık yeniden incelendi:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dava dosyasında mevcut bilgi ve belgelerin incelenmesinden; davacı şirketin büro ve okul mobilyaları üreten bir şirket olduğu, Türk Standardları Enstitüsü ile aralarındaki sözleşme ilişkisi gereği ürünlerinde TSE markası kullandığı, ürün satışı yaptığı başka bir şirketin, satılan bazı ürünlerin TSE standartlarına aykırı olduğundan bahisle Türk Standardları Enstitüsüne başvurduğu, Türk Standardları Enstitüsü tarafından başvurucu firmanın deposunda ve mağazasında inceleme yapıldığı, firmanın depolama şartlarının ürün performansını etkileyecek olumsuz nitelikte olmaması üzerine,

''YILWER'' markalı masa tablaları ürünlerinden numune alınarak Ankara Yapı Malzemeleri Laboratuvarına gönderildiği, 25/11/2013 ile 10/01/2014 tarihleri arasında laboratuvarda yapılan muayene, test ve deneyler neticesinde numunelerin, birim hacim ağırlığı, eğilme mukavemeti, vida tutma kabiliyeti, sertlik, su emme yüksekliği, formaldehit tayini yönlerinden TS 4616/Nisan 2010 Türk Standardına uygun olmadığının tespit edildiği,

söz konusu uygunsuzluklar nedeniyle Ankara Belgelendirme Müdürlüğü Belgelendirme Komisyonunun 11/02/2014 tarih ve 11 nolu toplantısında davacı şirketin TS 4616/Nisan 2010 konulu belgesinin Belgelendirme Yönergesi uyarınca 6 ay süreyle askıya alınmasına karar verildiği, ayrıca davacı şirketten deney raporu ve inceleme ücretine ait faturanın ödenmesinin istenildiği, bunun üzerine davacı şirket tarafından bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

Adı Türk Standardları Enstitüsü Kuruluş Kanunu iken 02/07/2018 tarih ve 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 96. maddesiyle Türk Standardları Enstitüsü İle İlgili Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun olarak değiştirilen 132 sayılı Kanun'un dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan 1. maddesinde, Enstitünün tüzel kişiliği haiz, özel hukuk hükümlerine göre yönetilen bir kamu kurumu olduğu, markasının ''TSE'' olduğu, bu markanın enstitünün izni olmadan hiçbir şekil ve şart altında kullanılamayacağı hükme bağlanmış;

yine dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan 'Görevleri' başlıklı 2. maddesinde, Türk Standardları Enstitüsünün görevleri arasında, standartlara uygun ve kaliteli üretimi teşvik edecek her türlü çalışmaları yapmak ve bunlarla ilgili belgeleri tanzim etmek sayılmış; 'Yönetmelikler' başlıklı 14. maddesinde ise, ''Türk Standardları Enstitüsünün toplanma esas ve usulleri, yönetimi, denetlenmesi, organlarının kuruluş, görev, yetki ve çalışma usulleri ile organ ve üyelerinin görev süreleri, bütçelerinin düzenlenmesi,

gelirlerinin toplanması ve sarf şekilleri ile bu kanunun uygulanmasını ilgilendiren sair konular Türk Standardları Enstitüsü Yönetim Kurulunca kabul edilecek yönetmeliklerde belirtilir.'' düzenlemesine yer verilmiştir.

06/11/2004 tarih ve 25635 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Türk Standardları Enstitüsü Organlar Yönetmeliği'nin 35. maddesinin (b) bendinde, özel komitelerin kuruluşu, çalışmaları, toplanmaları, yetki ve görevleri, uygulayacakları idari usulleri, mali ve teknik sorumlulukları, ödenek, huzur hakları ve yolluklarının bir Talimat veya Yönerge ile tanzim edileceği hüküm altına alınmıştır.

05/05/2014 tarihinde yürürlüğe giren Türk Standardları Enstitüsü Belgelendirme Yönergesinin 4. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde, belge sahibi, TSE belgelendirme sisteminin öngördüğü yükümlülükleri yerine getirerek belge almaya hak kazanan gerçek veya tüzel kişiler olarak tanımlanmış; (j) bendinde ise, sözleşmenin, Yönerge kapsamındaki bir belge ve/veya marka kullanma hakkı verilmek üzere yeterli görülen bir ürün/hizmet/sistem için belge ve/veya marka kullanma hakkının şartlarını düzenleyen başvuru sahibi ile TSE arasında imzalanan sözleşmeyi ifade ettiği düzenlenmiştir.

Aynı Yönergenin 'Sözleşmenin akdi ve belgenin düzenlenmesi' başlıklı 18. maddesinde, ''Belgelendirme kararının olumlu verilmesi halinde, bu karar başvuru sahibine bildirilerek, sözleşme yapılmak üzere başvuru sahibi davet edilir.

Başvuru sahibi veya yetkili temsilcisi ile kullanma hakkı verilen markalar ile ilgili olarak düzenlenen belge kapsamında sözleşme imzalanır. (...) Tüm belgelendirme işlemlerinde, temel hususları içeren tanımlanmış sözleşmeye uyulur.'' düzenlemesi; 'Askıya Alma' başlıklı 28. maddesinde, ''TSE;

gerekli gördüğü takdirde re'sen veya belge sahibinin gerekçeli talebi üzerine talebin uygun bulunması halinde, belge kullanımını TSE tarafından belirlenecek muayyen bir süre için askıya alabilir.'' düzenlemesi yer almakta olup, 'Belge Sahibine Uygulanacak Yaptırımlar' başlıklı yedinci bölümde ise belge sahibinin mevzuat, Yönerge ve belgelendirme usul ve esaslarına ve diğer belgelendirme kurallarına aykırı hareket ettiğinin tespit edilmesi halinde, Yönergenin 34 üncü 35 inci ve 36 ncı maddelerinde belirtilen cezai uygulamaların uygulanabileceği ve bu yaptırımlar arasında 35. maddede düzenlenen askıya almanın da olduğu görülmektedir.

05/05/2014 tarihli Türk Standardları Enstitüsü Ürün Belgelendirme Usul Ve Esaslarının 14. maddesinde ise ''Belgelendirme Yönergesinin 28 ve 35 inci maddelerine ek olarak, (...) BM Başkanlığı tarafından Belge ve/veya Marka kullanma hakkı verilen kuruluşların belgeleri, belge sahibinin yazılı talebi ile üretiminin olmaması veya askı talebinde bulunması ve/veya üründe kritik/üretim yerinde büyük uygunsuzluk tespit edilmesi durumunda Belgelendirme Komitesi kararıyla belirli bir süre için askıya alınabilir.'' düzenlemesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Uyuşmazlık konusu olayda, davacı şirketin ürün satışı yaptığı firmanın başvurusu üzerine Türk Standardları Enstitüsü tarafından inceleme, muayene ve deneyler yapılması sonucu, alınan numunelerin birtakım özellikler yönünden Türk Standardına uygun olmadığının tespit edildiği,

akabinde davacı şirketin TS 4616/Nisan 2010 konulu ürün belgesinin Belgelendirme Yönergesi uyarınca 6 ay süreyle askıya alındığı ve deney ücretinin davacı şirketten tahsiline ilişkin bildirim yapıldığı hususunda duraksama bulunmamakla birlikte, Türk Standardları Enstitüsü tarafından davacı şirkete gönderilen ...tarih ve ...sayılı evrakta, Ürün Belgelendirme Yönergesi'ne göre TS 4616/Nisan 2010 konulu belgenin 6 ay süre ile askıya alınması işleminin ...tarih ve ...nolu Ankara Belgelendirme Müdürlüğü Belgelendirme Komisyonu kararı ile tesis edildiği belirtilmiştir.

İdare Mahkemesince Türk Standardları Enstitüsünün ...tarih ve ...sayılı işlemi esas alınmak suretiyle uyuşmazlık çözümlenmiş ve hüküm kurulmuş ise de yukarıda açıklandığı üzere dava konusu kararın Ankara Belgelendirme Müdürlüğü Belgelendirme Komisyonunun ...tarih ve 11 ...toplantısında alındığı anlaşılmaktadır. Buna karşın İdare Mahkemesince, 11/02/2014 tarihli Komisyon kararı dosya kapsamına alınmadan uyuşmazlık incelenmiş ve hüküm kurulmuştur.

Öte yandan, davacı şirketin Türk Standardları Enstitüsü belgelendirme sisteminin öngördüğü yükümlülükleri yerine getirerek belge almaya hak kazandığı, belgelendirme başvurusunun olumlu olması üzerine Türk Standardları Enstitüsü ile belge kullanma hakkının şartlarını düzenleyen sözleşme imzaladığı ve imzalanan sözleşme gereğince ürünlerinde TSE markası kullandığı anlaşılmaktadır. Mahkemece, belge kullanma hakkının şartlarını düzenleyen davacı şirket ile Türk Standardları Enstitüsü arasında imzalanan sözleşmenin idareden talep edilmediği ve uyuşmazlığın değerlendirilmesinde sözleşmenin unsur ve niteliğinin esas alınmadığı görülmektedir.

Belirtilen açıklamalar çerçevesinde İdare Mahkemesince, yapılacak bir ara kararı ile davacı şirket hakkında Ankara Belgelendirme Müdürlüğü Belgelendirme Komisyonunun … tarih ve … nolu toplantısında alınan TSE ürün belgesinin 6 ay süreyle askıya alınmasına ilişkin kararın ve davacı şirket ile Türk Standardları Enstitüsü arasında imzalanan sözleşmenin davalı idareden istenilmesi ve söz konusu sözleşme hükümlerinin dikkate alınması suretiyle yeniden hüküm kurulması gerekmektedir.

Ayrıca davacı şirket ile Türk Standardları Enstitüsü arasında imzalanan sözleşmenin niteliği ve idarece tesis edilen dava konusu işlemin sözleşmeye dayalı olarak tesis edilip edilmediği hususları irdelenmek suretiyle yapılacak inceleme neticesinde Mahkemece, davanın görüm ve çözümünün idari yargının görevinde olduğunun tespit edilmesi halinde dava konusu işlemin hangi Yönerge esas alınmak suretiyle tesis edildiği hususunun da netleştirilmesi gerektiği açıktır.

Bu itibarla, yukarıda belirtilen hususlar dikkate alınarak yapılacak inceleme ve araştırma sonucunda uyuşmazlık hakkında yeniden karar verilmesi gerektiğinden, davanın reddi yolundaki temyize konu İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.