Danıştay 10. Daire E.2021/1425 K.2024/3208

Dava konusu istem: Davacı tarafından, 16/09/2017 tarihinde güvenlik güçleri ile bölücü terör örgütü mensupları arasında çıkan çatışma sonrası oluşan yangında Siirt ili, ... ilçesi, ... köyünde bulunan fıstık ve armut ağaçlarının yandığından bahisle uğranıldığı ileri sürülen zararın 5233 sayılı Kanun kapsamında karşılanması istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Siirt Valiliği 1 No'lu Zarar Tespit Komisyonu kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla.

Eruh Kaymakamlığı İlçe Jandarma Komutanlığı personelinin davacı ile yaptığı ve akabinde tutanak altına aldığı telefon konuşmasından; davacının, 16/09/2017 tarihinde Siirt ilinde olduğu, 17/09/2017 tarihinde ... köyüne gittiğinde arazisinin yanmış olduğunu gördüğü, ancak 16/09/2017 tarihinden, zarar tespitinin yapılması için Eruh Kaymakamlığına başvuru yaptığı 25/09/2017 tarihine kadar herhangi bir yetkili makam ve/veya kolluk birimine ihbar/başvuruda bulunmadığını beyan ettiğinin anlaşıldığı, bu suretle zararın oluştuğu tarihin de kesin ve net olarak ortaya konulamadığı,

bakılan davada, davacının ağaçlarının yandığı konusunda ihtilaf bulunmamakla birlikte, zarar ile idarenin eylemi arasındaki illiyet bağının kurulamadığı, olayın terörden veya terörle mücadeleden kaynaklı olduğu hususunun ortaya konulamadığı, her ne kadar, 25/09/2017 tarihinde Eruh Kaymakamlığına yapılan başvuruda, 16/09/2017 tarihinde bölücü terör örgütü mensupları ile askeri personel arasında çıkan çatışmada ağaçlarının ve çiftliğinin yandığı belirtilerek zararının hesaplanarak zarar raporunun kendisine verilmesinin talep edilmesi üzerine,

mahallinde keşif yapılarak ... tarih ve ... sayılı 'zarar tespiti' konulu yazı davacıya gönderilmiş olsa da; bahsi geçen yazının zararın tespitine/belirlenmesine ilişkin olduğu, zararın terör veya terörle mücadeleden kaynaklı bir zarar olduğunu ispat edici nitelikte bulunmadığı, zararın oluşum tarihine ilişkin bir tespit de içermediği, bunun dışında dava dosyasına, zararın terör veya terörle mücadeleden kaynaklı olduğuna ilişkin herhangi bir bilgi/belgenin sunulamadığının anlaşıldığı,

davacının dava konusu olay sebebiyle oluşan zararının 5233 sayılı Kanun kapsamında karşılanması istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu gerekçesiyle davacının istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI: Davacı tarafından, taşınmaz ve meyve ağaçlarının operasyon sonucu yandığının sabit olduğu, ağır mühimmatların da kullanıldığı çatışma yaşandığı, olay yerine gidilemediğinin tutanak altına alındığı, komisyon tarafından keşif yapılmadığı, Kaymakamlık tarafından yapılan tespit uyarınca zararın karşılanması gerektiği iddialarıyla temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI: Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ:...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı tarafından, 25/09/2017 tarihli dilekçe ile ... köyünde bulunan arsa ve çiftliğindeki 600 adede yakın fıstık ağacının ve 50 adede yakın armut ağacının 16/09/2017 tarihinde teröristler ile girilen çatışma sonucu yandığı ileri sürülerek tam olarak ne kadar zararının olduğunun belirlenmesi için İlçe Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğünce tespit yapılması ve rapor hazırlanması talebiyle Eruh Kaymakamlığına başvurulmuştur.

29/09/2017 tarihinde ... köyüne bağlı ... mezrasında davacı ...'e ait bahçede yapılan inceleme sonucu 600 adede yakın fıstık ağacı ve 40 adede yakın armut ağacının yanarak zarar gördüğünün tespit edildiği 2 ziraat mühendisi, 1 ziraat teknikeri ve köy muhtarı tarafından imzalanan tutanağa aktarılmış, yanan ağaçlar fotoğraflanarak CD'ye çekilmiştir. Yapılan bu tespitler ışığında 03/10/2017 tarihli Eruh Kaymakamlığı İlçe Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü yazısı ile yapılan inceleme neticesinde köyde meydana gelen yangında 600 adet fıstık ve 40 adet armut ağacının yangından zarar gördüğü, toplam zararın 1.206.000,00 TL olduğu tablo halinde belirtilerek davacıya iletilmiştir.

Bununla birlikte davacının Kaymakamlığa yapmış olduğu 25/09/2017 tarihli başvuru Eruh Kaymakamlığı İlçe Jandarma Komutanlığına iletilmiş, İlçe Jandarma Komutanlığının Kaymakamlığa yazdığı 12/12/2017 tarihli yazıda,... isimli şahsın ağaçlarının yanması olayı ile ilgili vermiş olduğu dilekçe hakkında tanzim edilen evrakın gönderildiği belirtilmiş, ek kısmında yer alan 03/10/2017 tarihinde tutulan jandarma tutanağı ve olaya şahit olan jandarma personelinin ifadelerinde,

16/09/2017 tarihi saat 11.10 sıralarında ... köyü mevkiinde yapımı devam eden yol şantiyesinin emniyetini alan komanda koluna ... mevkiinden bölücü terör örgütü tarafından silah ve RPG ile taciz atışı yapıldığı, karşılık verilerek 10 dakika kadar çatışma yaşandığı, çıkan çatışmada zayiatın meydana gelmediği, ertesi gün 08.00-09.00 saatleri arasında ateş edilen bölge ve çevresinde arama ve tarama faaliyeti yürütüldüğü, herhangi bir suç unsuru ya da izine rastlanılmadığının belirtildiği, 11/12/2017 tarihli tutanakta ise, ... tarafından yanan ağaçlar için Kaymakamlığa başvuruda bulunulduğu, bahsi geçen yerin teröre müzahir alan olduğu,

olay yerine gidilemediği, konu ile ilgili olarak cumhuriyet savcısına bilgi verildiği belirtilmiş, bunun yanında ek olarak gönderilen krokide bölücü terör örgütü tarafından taciz atışı yapılan yer ile kolluk kuvvetinin taciz atışına karşılık verdiği emniyet altına alınan tepe işaretlenmiştir.

Davacı tarafından, 26/10/2017 tarihinde Siirt Valiliğine başvurularak, 03/10/2017 tarihli Eruh Kaymakamlığı İlçe Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü tespiti uyarınca operasyon sonucu zilyetlik ve tasarrufunda bulunan yanan ağaçlarının değerinin ödenmesi gerektiği, tespitte tamamen yanan ağaçların belirlendiği,

bunun haricinde kısmen yanan ağaçların da bulunduğu belirtilerek 3.000.000,00 TL zararın yasal faizi ile birlikte ödenmesi talep edilmiş, dava konusu 01/02/2018 tarihli Siirt Valiliği 1 No'lu Zarar Tespit Komisyonu kararı ile 03/10/2017 tarihinde tutulan jandarma tutanağında 16/09/2017 tarihi saat 11.10 sıralarında ... köyü mevkiinde yapımı devam eden yol şantiyesinin emniyetini alan komanda koluna... mevkiinden bölücü terör örgütü tarafından silah ve RPG ile taciz atışı yapıldığı, karşılık verilerek 10 dakika kadar çatışma yaşandığı, çıkan çatışmada zayiatın meydana gelmediği,

ertesi gün 08.00-09.00 saatleri arasında ateş edilen bölge ve çevresinde arama ve tarama faaliyeti yürütüldüğü, herhangi bir suç unsuru ya da izine rastlanılmadığının belirtildiği, Orman İşletme Müdürlüğünün 06/12/2017 tarihli yazısında, 16/09/2017 tarihinde kendilerine ulaşmış bir ihbarın ya da yangın suç zaptının bulunmadığının belirtildiği, Cumhuriyet Savcılığınca olay ile ilgili herhangi bir soruşturmanın yürütülmediğinin belirtildiği, davacı tarafından dosyaya sunulan İlçe Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğünün tespitinin yangınla ilgili bilgi içermediği,

zarar doğurucu olayın terör ya da terörle mücadele faaliyetinden meydana gelmediği sabit olduğundan, Kanun kapsamına girmediğinden talebin reddine karar verildiği ifadelerine yer verilmiş, dava konusu işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İdare Mahkemesinin 28/09/2018 tarihli ara kararı üzerine dosyaya sunulan Eruh Kaymakamlığı İlçe Jandarma Komutanlığının cevabı yazısı ekindeki 28/10/2018 tarihli tutanakta, olayla ilgili şahsın kendilerine müracaatı olmadığı, Kaymakamlık makamına verdiği dilekçenin kendilerine iletildiği, bunun üzerine savcıya bilgi verildiği, savcı tarafından olay yerine gidilemediğine dair tutanak düzenlenmesi ve tahkikat evrakının Kaymakamlığa gönderilmesi talimatı verildiği, aynı tarihli başka bir tutanakta, 16/09/2017 tarihi ve 17-18-19/10/2017 tarihlerinde ... köyüne ait yangın ihbarının işlenmediği,

olay günü karakol komutanı olan kişi ile yapılan görüşmede ihbarın gelmediğini, diğer kurumlardan da bilgi gelmediğini beyan ettiği; yine aynı tarihli "telefon görüşme tutanağı"nda ...’in arandığı, Adana'da ikamet ettiğini bildirilmesi üzerine yüz yüze görüşülemediği,

telefondaki beyanında 16/09/2017 tarihinde Siirt ilinde olduğunu, köye 17/09/2017 tarihinde gittiğini, arazisinin yanmış olduğunu gördüğünü, yetkili makam ya da kolluk birimine ihbarda bulunmadığını, tek başvurusunun 25/09/2017 tarihli Kaymakamlık başvurusu olduğunu, Kaymakamlık dilekçesi hariç kolluğa, 156 jandarma, 110 itfaiye, 112 acil yardım, 155 polis imdatta ihbarı olup olmadığı sorulduğunda sadece Kaymakamlığa dilekçe ile başvuruda bulunduğunu beyan ettiği ifade edilmiştir.

İLGİLİ MEVZUAT

Terör eylemleri veya terörle mücadele kapsamında yürütülen faaliyetler nedeniyle maddi zarara uğrayan kişilerin, bu zararlarının karşılanmasına ilişkin esas ve usulleri belirlemek amacıyla yürürlüğe konulan 5233 sayılı Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan Zararların Karşılanması Hakkında Kanun'un 2. maddesinin 1. fıkrasında, bu Kanun'un, 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu'nun 1., 3. ve 4. maddeleri kapsamına giren eylemler veya terörle mücadele kapsamında yürütülen faaliyetler nedeniyle zarar gören gerçek kişiler ile özel hukuk tüzel kişilerinin maddî zararlarının sulhen karşılanması hakkındaki esas ve usullere ilişkin hükümleri kapsadığı.

6. maddesinde zarar gören veya mirasçılarının veya yetkili temsilcilerinin zarar konusu olayın öğrenilmesinden itibaren altmış gün içinde, her halde olayın meydana gelmesinden itibaren bir yıl içinde zararın gerçekleştiği veya zarar konusu olayın meydana geldiği il valiliğine başvurmaları halinde gerekli işlemlere başlanacağı, bu sürelerden sonra yapılacak başvuruların kabul edilmeyeceği aynı Kanunun 7. maddesinde ise; hayvanlara, ağaçlara, ürünlere ve diğer taşınır ve taşınmazlara verilen her türlü zararlar; yaralanma, engelli hale gelme ve ölüm hallerinde uğranılan zararlar ile tedavi ve cenaze giderleri;

terörle mücadele kapsamında yürütülen faaliyetler nedeniyle kişilerin malvarlıklarına ulaşamamalarından kaynaklanan maddi zararların, bu Kanun hükümlerine göre sulh yoluyla karşılanabileceği belirtilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

16/09/2017 tarihinde kolluk kuvvetleri ile bölücü terör örgütü mensupları arasında Bilgili köyü civarlarında çatışma çıktığı, bunun yanında davacının arazisindeki tespit uyarınca fıstık ve armut ağaçlarının 29/09/2017 tarihinden önceki bir tarihte çıkan yangında yandığı dosya kapsamından anlaşılmaktadır. Uyuşmazlık davacının arazisindeki fıstık ve armut ağaçlarının 16/09/2017 tarihindeki çatışma sonucunda yanıp yanmadığı noktasında düğümlenmektedir. Fıstık ve armut ağaçlarının terör veya terörle mücadele faaliyeti kapsamında yandığı ve zarar gördüğü belirlenirse 5233 sayılı Kanun kapsamında davacının zararının tazmin edilmesi gerekecektir.

İdare Mahkemesince zararın terör veya terörle mücadeleden kaynaklı olduğuna ilişkin herhangi bir bilgi/belgenin sunulamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş ise de davacının fıstık ve armut ağaçlarının bulunduğu arazinin konumu tespit edilerek, davacının fıstık ve armut ağaçlarının bulunduğu yer ile dava dosyasında bulunan bölücü terör örgütü tarafından taciz atışının yapıldığı yer ve taciz ateşine karşılık verilen yerin krokisi üzerinde karşılaştırma yapılması, davacının arazisinin bulunduğu yer veya yakınına atış yapılıp yapılmadığının ortaya konulması,

öte yandan, 15/09/2017 tarihi ile davacının arazisinde tespitin yapıldığı 29/09/2017 tarihleri arasındaki hava fotoğrafları ilgili kurumdan istenilerek davacının arazisinde meydana gelen yangının tarihinin tespitine gidilmesi ve ortaya çıkacak bilgi ve belgelere göre yeniden değerlendirme yapılarak karar verilmesi gerekmektedir.

Bu itibarla eksik inceleme ile davanın reddine karar verilmesinde ve karara karşı yapılan istinaf başvurusunun reddedilmesinde hukuki isabet bulunmamaktadır.