Danıştay 10. Daire E.2021/2546 K.2021/2466

Davacı … vekili Av. … tarafından, müvekkilinin. Piyade Alay Komutanlığı'nda askerlik vazifesini yapmakta iken geçirdiği kaza nedeniyle iki böbreğini kaybettiğinden bahisle uğradığı ileri sürülen zararlara karşılık 1111 sayılı Kanun'un Ek 8. maddesi gereğince 6.000,00 TL maddi tazminatın yasal faizi ile birlikte ve 30.000,00 TL manevi tazminatın ödenmesine karar verilmesi istemiyle.

Bakanlığı'na karşı açılan davada, Isparta İdare Mahkemesince verilen, uyuşmazlığın görüm ve çözümünde Ankara İdare Mahkemesinin yetkili olduğuna ilişkin … tarih ve E:…, K:… sayılı karar ile Ankara. İdare Mahkemesinin uyuşmazlığın görüm ve çözümünde Isparta İdare Mahkemesinin yetkili olduğuna ilişkin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı üzerine ortaya çıkan yetki uyuşmazlığına ilişkin dosya, 2577 sayılı Kanun'un 43. maddesi uyarınca incelenerek gereği görüşüldü:

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 32. maddesi, 1. fıkrasında, göreve ilişkin hükümler saklı kalmak şartıyla bu Kanunda veya özel kanunlarda yetkili idare mahkemesinin gösterilmemiş olması halinde, yetkili idare mahkemesinin, dava konusu idari işlemi veya idari sözleşmeyi yapan idari merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesi olduğu; 36. maddesinde, "İdari sözleşmelerden doğanlar dışında kalan tam yargı davalarında yetkili mahkeme, sırasıyla: a) Zararı doğuran idari uyuşmazlığı çözümlemeye yetkili, b) Zarar, bayındırlık ve ulaştırma gibi bir hizmetten veya idarenin herhangi bir eyleminden doğmuş ise, hizmetin görüldüğü veya eylemin yapıldığı yer, c) Diğer hallerde davacının ikametgahının bulunduğu yer, İdari mahkemesidir.'' hükümlerine yer verilmiştir.

26/06/2019 tarih ve 30813 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Askeralma Kanunu ile yürürlükten kaldırılan 1111 sayılı Askerlik Kanunu Ek Madde 8'de, "Bu Kanun kapsamında askerlik yükümlülüğünü yerine getirenlere; askerliğe sevk edildiği tarihten, askerlik hizmet süresinin bitiş tarihine kadar ölenler ile sakatlanma sebebiyle süresinden önce terhis edilenlerden veya süresinde terhis edilmiş olsa bile yapılan tedaviye rağmen askerliğe elverişsiz hâle gelecek şekilde sakatlanmış olanlardan,

5434 sayılı Kanun veya 5510 sayılı Kanun kapsamında aylık bağlanmaması veya 3/11/1980 tarihli ve 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun gereğince tazminat ödenmemesi kaydıyla; ölenlerin dul ve yetimlerine (400.000) gösterge rakamının, sakatlananlara ise Vazife Malullüklerinin Nevileri ile Dereceleri Hakkında Nizamname hükümlerine göre tespit edilecek sakatlık derecelerine göre aşağıda belirlenen gösterge rakamlarının memur maaş katsayısı ile çarpımı sonucunda bulunacak miktar kadar, bir defaya mahsus olmak üzere tazminat ödenir.

Ancak, söz konusu olayların gerçekleştiği tarihte bakaya, firar, izin tecavüzü, hava değişimi tecavüzünde bulunanlar ile kendini askerliğe yaramayacak hâle getirmek ve askerlikten kurtulmak için hile kullanmak suçundan hüküm giyenlerin, suça konu eylemleri sonucu ölüm ve sakatlanma nedeniyle ve intihar sonucu meydana gelen ölüm ve sakatlanma olaylarında bu ödeme yapılmaz. Bu tazminattan damga vergisi dışında herhangi bir vergi ve kesinti yapılmaz ve bu tazminat haczedilemez. Tazminatın ödenmesine ilişkin usul ve esaslar İçişleri ve Millî Savunma bakanlıkları tarafından müştereken hazırlanan yönetmelikle düzenlenir." hükmü yer almıştır.

23/05/2015 tarih ve 29364 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan, Askerlik Yükümlülüğünü Yerine Getirirken Ölen veya Engelli Hale Gelenlere Tazminat Ödenmesi Hakkında Yönetmeliğin "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde, "Bu Yönetmelik, 1076 sayılı Kanuna veya 1111 sayılı Kanuna tabi olarak askerlik yükümlülüğünü yerine getirirken, 5434 sayılı Kanun veya 5510 sayılı Kanun kapsamında aylık bağlanmaması veya 2330 sayılı Kanun kapsamında tazminat ödenmemesi kaydıyla, ölenlerin dul ve yetimleri ile askerliğe elverişsiz olacak şekilde engelli hale gelenleri kapsar." hükmüne.

"Tazminat komisyonu teşkili ve onay makamı" başlıklı 10. maddesinde, "Bu Yönetmeliğe göre tazminat ödenmesi kararı Millî Savunma Bakanlığında, Jandarma Genel Komutanlığında ve Sahil Güvenlik Komutanlığında kurulacak bir komisyon tarafından verilir..." hükmüne yer verilmiştir.

Dava dosyasının incelenmesinden; davacı tarafından Isparta 40. Piyade Alay Komutanlığı'nda askerlik vazifesini yapmakta iken geçirdiği kaza nedeniyle iki böbreğini kaybettiğinden bahisle "Askerlik Yükümlülüğünü Yerine Getirirken Ölen veya Engelli Hale Gelenlere Tazminat Ödenmesi Hakkında Yönetmelik" uyarınca tarafına tazminat ödenmesi istemiyle ilk olarak 20/09/2019 tarihinde davalı idareye başvuruda bulunulduğu, daha sonra bu başvuruya ilişkin herhangi bir işlem yapılmadığından bahisle 08/09/2020 tarihinde tekrar bahsi geçen Yönetmelik kapsamında tarafına tazminat ödenmesi istemiyle başvuruda bulunulduğu,

bu başvuru üzerine de davalı idare tarafından herhangi bir işlem tesis edilmemesi üzerine uğranıldığı ileri sürülen zararlara karşılık 1111 sayılı Kanun'un Ek 8. maddesi gereğince 6.000,00 TL maddi tazminatın yasal faizi ile birlikte ve 30.000,00 TL manevi tazminatın ödenmesine karar verilmesi istemiyle Milli Savunma Bakanlığı hasım gösterilmek suretiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Bu durumda, yukarıda aktarılan mevzuat hükümlerinden, davacının söz konusu Yönetmelik kapsamında kendisine tazminat ödenmesi istemiyle yaptığı başvurunun Milli Savunma Bakanlığı'nda kurulacak bir komisyon tarafından değerlendirilerek karara bağlanması gerektiği anlaşıldığından, davacının tazminat ödenmesi istemiyle yaptığı başvurunun zımnen reddi üzerine açılan tam yargı davasının görüm ve çözümünde; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 36. maddesi, (a) bendi uyarınca zararı doğuran idari uyuşmazlığı çözümlemeye yetkili olan Ankara İdare Mahkemesinin yetkili olduğu sonucuna varılmıştır.