Danıştay 10. Daire E.2021/3354 K.2021/3628

Davacı ... vekili Av. ... tarafından, Suriye vatandaşı olan müvekkilinin, geri gönderme merkezlerinde yasal sebep olmaksızın özgürlüğünden yoksun bırakıldığı ve idari yükümlülük yüklendiğinden bahisle 10.000,00 TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi istemiyle Hatay Valiliği'ne karşı açılan davada; Hatay ... İdare Mahkemesince verilen uyuşmazlığın görüm ve çözümünde İstanbul İdare Mahkemesinin yetkili olduğuna ilişkin ... tarih ve E:... , K:... sayılı karar ile İstanbul ... İdare Mahkemesinin, uyuşmazlığın görüm ve çözümünde Hatay İdare Mahkemesinin yetkili olduğuna ilişkin ... tarih ve E... , K:... sayılı kararı üzerine ortaya çıkan yetki uyuşmazlığına ilişkin dosya, 2577 sayılı Kanun'un 43. maddesi uyarınca incelenerek gereği görüşüldü:

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 36. maddesinde, "İdari sözleşmelerden doğanlar dışında kalan tam yargı davalarında yetkili mahkeme, sırasıyla: a) Zararı doğuran idari uyuşmazlığı çözümlemeye yetkili, b) Zarar, bayındırlık ve ulaştırma gibi bir hizmetten veya idarenin herhangi bir eyleminden doğmuş ise, hizmetin görüldüğü veya eylemin yapıldığı yer, c) Diğer hallerde davacının ikametgahının bulunduğu yer, İdari mahkemesidir.'' hükmüne yer verilmiştir.

6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun 57. maddesinde, "...(4) (Değişik:6/12/2019-7196/77 md.) İdari gözetimin devamında zaruret olup olmadığı, valilik tarafından her ay düzenli olarak değerlendirilir. Gerek görüldüğünde, otuz günlük süre beklenmez. İdari gözetimin devamında zaruret görülmeyen yabancılar için idari gözetim derhâl sonlandırılır. Bu yabancılara, 57/A maddesi uyarınca idari gözetime alternatif yükümlülükler getirilir.

(5) İdari gözetim kararı, idari gözetim süresinin uzatılması ve her ay düzenli olarak yapılan değerlendirmelerin sonuçları, gerekçesiyle birlikte yabancıya veya yasal temsilcisine ya da avukatına tebliğ edilir. Aynı zamanda, idari gözetim altına alınan kişi bir avukat tarafından temsil edilmiyorsa, kendisi veya yasal temsilcisi kararın sonucu, itiraz usulleri ve süreleri hakkında bilgilendirilir.

(6) İdari gözetim altına alınan kişi veya yasal temsilcisi ya da avukatı, idari gözetim kararına karşı sulh ceza hâkimine başvurabilir. Başvuru idari gözetimi durdurmaz. Dilekçenin idareye verilmesi hâlinde, dilekçe yetkili sulh ceza hâkimine derhâl ulaştırılır. Sulh ceza hâkimi incelemeyi beş gün içinde sonuçlandırır. Sulh ceza hâkiminin kararı kesindir. İdari gözetim altına alınan kişi veya yasal temsilcisi ya da avukatı, idari gözetim şartlarının ortadan kalktığı veya değiştiği iddiasıyla yeniden sulh ceza hâkimine başvurabilir..." hükümlerine yer verilmiştir.

Dava dosyasının incelenmesinden; hakkında İstanbul Valiliği İl Göç İdaresi Müdürlüğü'nün .. tarih ve ... sayılı işlemi ile sınır dışı etme kararı alınan Suriye uyruklu davacının, sınır dışı işlemi sonuçlanıncaya kadar geçecek sürede idari gözetim altında bulunması gerektiği değerlendirilerek 20/09/2019-25/09/2019 tarihleri arasında İstanbul ili Sultangazi Şehit Mustafa Tercan Polis Merkezinde, 25/09/2019-27/09/2019 tarihleri arasında İstanbul ili Çatalca Binkılıç Geri Gönderme Merkezinde ve 27/09/2019-11/10/2019 tarihleri arasında da Hatay ili Geri Gönderme Merkezinde gözetim altında tutulduğu,

sonrasında ... tarih ve ... sayılı Hatay Valiliği İl Göç İdaresi Müdürlüğü'nün işlemi ile idari gözetiminin sonlandırıldığı, bunun ardından davacı tarafından geri gönderme merkezlerinde yasal sebep olmaksızın özgürlüğünden yoksun bırakıldığı ve idari yükümlülük yüklendiğinden bahisle 10.000,00 TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlıkta, davacının ilk olarak İstanbul ilinde idari gözetim altına alındığı anlaşılmakla birlikte; davacının son olarak Hatay ilinde bulunan geri gönderme merkezinde idari gözetim altında kaldığı, yukarıda yer alan mevzuat hükümlerinde ise gözetim altında tutulan süre içerisinde yetkili valiliklerin ilk verilen idari gözetim kararıyla bağlı olmadığı gibi devamında zaruret görülmeyen durumlarda idari gözetimin derhal sonlandırılabileceğinin düzenlendiği dikkate alındığında; olayda davacının idari gözetim altında tutulduğu sürede, bu durumuyla ilgili olarak son kez Hatay Valiliğince değerlendirme yapıldığı ve değerlendirme sonucu verilen kararla idari gözetiminin sonlandırıldığı görülmektedir.

Bu haliyle; doğduğu ileri sürülen zararların, davacının sınırdışı işlemi sonuçlanıncaya kadar geçecek sürede idari gözetim altında bulunması gerektiği değerlendirmesiyle geri gönderme merkezlerinde tutulması sonucunu doğuran işlemlerden kaynaklandığı, bu süreç İstanbul Valiliğince tesis edilen işlemle başlamakta ise de, davacının, son olarak Hatay ili geri gönderme merkezinde idari gözetim altında kaldığı ve burada idari gözetiminin sonlandırıldığı göz önünde bulundurulduğunda; somut uyuşmazlıkta idari gözetim sürecinin yapılacak yargılama bakımından birbirinden ayrı olarak değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından,

idari işlemden kaynaklanan tam yargı davası niteliğindeki iş bu uyuşmazlığın görüm ve çözüm yerinin, ileri sürülen zararı son olarak doğuran idari uyuşmazlığı çözümlemeye yetkili idare mahkemesi olan, Hatay İdare Mahkemesi olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.