Danıştay 10. Daire E.2021/362 K.2025/2733

2- ... Kaymakamlığı / ... VEKİLİ : Av. ...

DAVANIN KONUSU

Davacı tarafından, ... İlçe Müftülüğü ile imzalanan Protokol kapsamında (B) grubu Kur'an kursu olarak kullanılmak üzere ... İlçe Müftülüğüne tahsis edilen taşınmazda faaliyet gösteren ve iaşesi ile ibatesi davacı Dernek tarafından karşılanan ...

Merkez Kız Kur'an Kursunun, (B) grubundan (C) grubuna dönüştürülmesine ilişkin ... tarih ve E.... sayılı işleminin, bu işlemin dayanağı olan Diyanet İşleri Başkanlığı Kur'an Eğitim ve Öğretimine Yönelik Kurslar ile Öğrenci Yurt ve Pansiyonları Yönergesi'nin 5. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde yer alan "en az bir sınıfı hafızlık eğitimi olmak üzere" ibaresinin.

37. maddesinin 7. fıkrasında yer alan "hafızlığa çalışanlar için 5'in altına" ibaresinin ve anılan Yönerge'nin dayanağı olan 07/04/2012 tarih ve 28257 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Diyanet İşleri Başkanlığı Kur'an Eğitim ve Öğretimine Yönelik Kurslar ile Öğrenci Yurt ve Pansiyonları Yönetmeliği'nin 17. maddesinin iptalleri istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI

Davacı tarafından, dava konusu Yönergenin 5/b maddesinde “en az bir sınıfı hafızlık eğitimi olmak üzere”, 37/7. maddesinde yer alan “hafızlığa çalışanlar için 5’in altına” ibaresinin ve dayanak DİB Kur’an Eğitim Ve Öğretimine Yönelik Kurslar ile Öğrenci Yurt ve Pansiyonları Yönetmeliği “sınıf mevcudu” başlıklı 17. maddesinin iptaline karar verilmesi gerektiği, yönerge ve yönetmeliğin hafızlık eğitimini şart koşarak Kur’an Kursu açmayı zorlaştırdığı, İslam dinini öğrenmek Kur’an kursuna gitmek isteyen vatandaşların mağduriyetine sebep olduğu, Kanun ve yönetmelikte bulunmayan hafızlık şartının yönerge ile düzenlendiği,

hafızlık eğitiminin herkesin yapabileceği bir eğitim olmadığı ve bu şart ile Kur’an kursunun işlevsiz hale geldiği, davacı Dernek mülkiyetindeki taşınmazda inşa edilen binanın Dernek Yönetim Kurulu'nun 15/08/2012 tarihli kararı ile Diyanet İşleri Başkanlığı nezdinde Kur’an kursu olarak açılmak üzere ...

İlçe Müftülüğüne tahsis edilmek için ilçe müftülüğü ile protokol imzalandığı, Diyanet İşleri Başkanlığı 31/10/2012 tarihli kararı ile söz konusu binada Kur’an kursu açıldığı, dernek tüzüğüne göre söz konusu binada Kur’an eğitimi gören öğrencilerin barınma, beslenme ve diğer ihtiyaçlarının karşılanması için (B) grubu yatılı Kur’an kursu olarak açıldığı, iptali istenen işlemle B grubu yatalı Kur’an kursunun C grubu gündüzlü kursa dönüştürüldüğü,

kişilerin ve toplumun huzur, refah ve mutluluğunu sağlamaya temel hak ve hürriyetleri sosyal hukuk devleti, adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak şekilde sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddi manevi varlığının gelişimini sağlamaya, gerekli şartları hazırlamaya çalışmanın devletin görevi olduğu, kişilere sağlanan güvencelerin yaşama geçirilmesi için devletin gerekli önlemleri almaya yükümlü olduğu, herkesin maddi manevi varlığını korunmasının Anayasal hak olduğu, eğitim hakkının da Anayasal hak olduğu,

dava konusu yönerge ve yönetmeliğin dayanak mevzuatı olan 633 sayılı Diyanet İşleri Başkanlığı Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanuna göre Kur’an Kurusu için hafızlık şartının bulunmadığı, yönetmelikte de hafızlık eğitiminin diğer eğitimler yanında sayıldığı, Kur’anı okumak anlamak şeklinde tanımlanan faaliyetin daha geniş ve hafızılık eğitimine göre daha kolay ulaşılabilir eğitimler olduğu, yönetmeliğe göre Kur’an kurslarının müftülüğün teklifi Başkanlığın onayı ile açıldığı, A,B,C,D grupları halinde tasnif edildiği,

tasnife ilişkin usul ve esaslar ile kurs binalarına ilişkin teknik şartların Başkanlık internet sitesinde yayınlanacak yönerge ile belirleneceği, belirlemenin kurs öğrenci sayısı, eğitim niteliği, kullanılacak binanın fiziki şartlarını kapsayacağı, yönetmelikte hafızlık şartının bulunmadığı, tasnif olarak yönerge ile eklenmesinin kursu işlevsiz hale getirdiği, hafızlık sınıfı olmayan kursların A ve B grubu olması ve yatılı olarak açılması engellendiği,

dava konusu yönetmeliğin 17. maddesiyle yüzünden okuyan sayısının 10’un altına hafızlık yapan sayısının 5’in altına düşmesi halinde müftünün teklifi mülki amirin onayı ile söz konusu dönemde eğitim ve öğretime devam edilmesinin daha az sayıda öğrenci olduğu zaman en yakın ilçe kurslarına yönlendirilmesine yol açtığı hafızlık öğrencisi olmasa bile diğer öğrencilerin eğitim hakkının engellendiği, DİB başkanlığı kanun ve mevzuatlarındaki görevlerinden sadece birinin hafızlık eğitimi vermek olduğu ve diğer hizmetlerin bu şarta bağlanması ile aksadığı,

Kur’an kurslarının açılış ve kapanış işlemlerinin Başkanlık onayı ile olması gerekirken ilçe müftülüğünün teklifi ve kaymakamlık onayı ile yapılmasının yetki yönünden hukuka aykırı olduğu, statü değişikliği yani B grubundan C grubuna dönüştürmenin aslında B grubu kursun kapanması anlamına geldiği ve Başkanlık onayı ile yapılması gerekirken bu hususa uyulmadığı gibi dönüştürme işlemine dayanak gösterilen olguların gerçekleşmediği; hafızlık sınıfının oluşturulduğu öğrenci kayıtlarının yapıldığı müftülük tarafından internet üzerinden onaylarının yapılmasının beklendiği, işleme dayanak teftiş raporunun tebliğ edilmediği,

teknik eksikliklerin haricen öğrenilerek derhal yerine getirildiği, yatılı öğrenci sayısı bakımından 24 ve üzeri öğrenci şartının bulunduğu bu şartlarda tesis edilen işlemin sebep yönünden de hukuka aykırı olduğu, Cami dernekleri tarafından kurslarda okuyan kalan öğrencilerin iaşe ibate ve diğer hizmetlerinin karşılanırken sıkı şekil şartlarına bağlanarak kursların açılmasının engellendiği ileri sürülmüştür.

DAVALININ SAVUNMASI

Davacı dernek tarafından tahsis edilen taşınmazda açılan Kur’an kursunun 2008 yılında Başkanlık Oluru ile ... Erkek Kur’an Kursu ismiyle açıldığı, 2018-2019 eğitim öğretim döneminden itibaren ...

Merkez Kız Kur’an kursu olarak eğitim öğretime devam ettiği, 2020-2021 dönemi için hafızlık sınıfı açılmadığı ve öğrenci kaydının yapılmadığı, Diyanet İşleri Başkanlığı Yönergesine göre öğrenci sayısı 24 ve üzeri olmak ve en az bir sınıfı hafızlık sınıfı olmak şartını sağlamadığı, mezkur kursun hiçbir dönem hafızlık eğitimi vermediği, yetiştirip mezun etmediği, şartları sağlamadığı için ...

İlçe Müftülüğünün teklifi Eğitim Hizmetleri Genel Müdürlüğü 13/10/2020 tarih ve 722569 sayılı oluru ile C grubu gündüzlü Kur’an kursuna dönüştürüldüğü, 633 sayılı kanuna göre Kur’anı Kerimi okumak ve anlamını öğrenmek, hafızlık yapmak, din eğitimi almak isteyenler için kurslar düzenlemek ve Kur’an kursları açmak görevinin Başkanlık Eğitim Hizmetleri Genel Müdürlüğü görevinde olduğu, buna ilişkin çıkarılan Yönetmelikte kursların A,B,C,D olarak sınıflandırıldığı, tasnife ilişkin usul ve esaslar ile kurs binalarına ilişkin teknik şartların Başkanlığın internet sitesinde yayınlanacak Yönerge ile belirleneceğinin belirtildiği,

Yönerge gereği belirlenen şartların davacı dernek tarafından sağlanmadığı, ayrıca davacı ile yapılan protokolde eğitim ve öğretimin Başkanlık eğitim anlayışında ve dayanak mevzuatına göre yapılması gerektiği bu şartlara ve diğer fiziki ve teknik şartlara uyulmaması halinde Başkanlık tarafından süre şartına bağlı kalmaksızın protokolün feshedilebileceğinin belirlendiği, dava konusu işlemin ve dayanak yönergenin iptali istenen ibareleri ile iptali istenen dayanak yönetmeliğin 17. maddesinin hukuka uygun olduğu savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ: ...

DÜŞÜNCESİ

Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI: ...

DÜŞÜNCESİ

Davacı Dernek tarafından, ... İlçe Müftülüğü ile imzalanan Protokol kapsamında (B) grubu Kur'an Kursu olarak kullanılmak üzere ... İlçe Müftülüğüne tahsis edilen taşınmazda faaliyet gösteren ve iaşesi ile ibatesi davacı Dernek tarafından karşılanan ...

Merkez Kız Kur'an Kursunun, (B) grubundan (C) grubuna dönüştürülmesine ilişkin ... tarih ve E.... sayılı işlemin, bu işlemin dayanağı olan Diyanet İşleri Başkanlığı Kur'an Eğitim ve Öğretimine Yönelik Kurslar ile Öğrenci Yurt ve Pansiyonları Yönergesi'nin 5. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde yer alan "en az bir sınıfı hafızlık eğitimi olmak üzere" ibaresinin.

37. maddesinin 7. fıkrasında yer alan "hafızlığa çalışanlar için 5'in altına" ibaresinin ve anılan Yönerge'nin dayanağı olan 07/04/2012 tarih ve 28257 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Diyanet İşleri Başkanlığı Kur'an Eğitim ve Öğretimine Yönelik Kurslar ile Öğrenci Yurt ve Pansiyonları Yönetmeliği'nin 17. maddesinin iptali istenilmektedir.

Davalı idarelerin usule ilişkin iddialarına itibar edilmemiştir.

633 sayılı Diyanet İşleri Başkanlığı Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanunun '' Başkanlığın hizmet birimleri, görevleri ve yetkileri'' başlıklı 7/1- b maddesinde (dava tarihi itibarıyla yürürlükte olan haliyle) ''1) Kur’an-ı Kerim okumak, anlamını öğrenmek, hafızlık yapmak, din eğitimi almak isteyenler için kurslar düzenlemek ve Kur’an kursları açmak.'' Eğitim Hizmetleri Genel Müdürlüğünün görevleri arasında sayılmış; ''Taşra teşkilatı:'' başlıklı 8/3. maddesinde Kur’an kursları ile yurt ve pansiyonların çalışma usul ve esaslarının yönetmelikle düzenleneceği hükme bağlanmıştır.

07/04/2012 tarih ve 28257 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Diyanet İşleri Başkanlığı Kur'an Eğitim ve Öğretimine Yönelik Kurslar ile Öğrenci Yurt ve Pansiyonları Yönetmeliği'nin ''Kur’an kursunun açılışı'' başlıklı 12. maddesinde; '' (1) Kur’an kursları, il, ilçe, belde ve köylerde ilgili il müftülüğünün teklifi ve Başkanlığın onayıyla eğitim-öğretime açılırlar.

(2) Kur’an kursları öğrenci sayısı, verilecek eğitimin ve öğretimin niteliği ile kullanılacak binanın fiziki koşulları gibi ölçütler dikkate alınarak A grubu, B grubu, C grubu ve D grubu olarak tasnif edilirler. Tasnife ilişkin usul ve esaslar ile kurs binalarına ilişkin teknik şartlar Başkanlığın internet adresinde yayımlanacak yönerge ile belirlenir.

(3) Çeşitli nedenlerle Kur’an kurslarına gelemeyen veya bu hizmetlerden yararlanamayan vatandaşlarımız için uygun görülen yerlerde müftülüğün teklifi, mülki amirin onayı ile Kur’an eğitim ve öğretim kursu düzenlenebilir.'' hükmüne; ''Sınıf mevcudu'' başlıklı 17. maddesinde; ''(1) Kurslarda sınıf mevcudunun; yüzünden okuyanlar için 12, hafızlığa çalışanlar için ise 8 öğrenci olması esastır. Ancak kurslarda öğrenci sayısının yüzünden okuyanlar için 10’un, hafızlığa çalışanlar için 5’in altına düşmesi halinde müftünün teklifi ve mülki amirin onayı ile ilgili dönemde eğitim-öğretime devam edilir. Bu durumda görev yapan öğreticiler, aylık karşılığı derse girerler ve kendilerine ek ders ücreti tahakkuk ettirilmez.

(2) Ayrı bir eğitim metodu uygulanmak durumunda olunan engellilere yönelik oluşturulacak sınıflarda sınıf mevcudu için aranan öğrenci sayıları dikkate alınmaz.'' hükmüne yer verilmiştir.

Diyanet İşleri Başkanlığı Kur'an Eğitim ve Öğretimine Yönelik Kurslar ile Öğrenci Yurt ve Pansiyonları Yönergesi'nin ''Kur’an kurslarının gruplandırılması'' başlıklı 5. maddesinde; ''(1) Kur’an kursları; öğrenci kapasitesi, mevcut öğrenci sayısı, derslik sayısı ve uygulanan eğitim programı göz önünde bulundurularak, hizmetin özelliğine göre Genel Müdürlükçe aşağıdaki esaslar dâhilinde gruplandırılır:

a) A grubu Kur’an kursları: Yatılı öğrenci sayısı 80 ve üzeri olan, en az üç sınıfta hafızlık

eğitimi verilen kurslardır.

b) B grubu Kur’an kursları: Yatılı öğrenci sayısı 24 ve üzeri olan, en az bir sınıfı hafızlık eğitimi olmak üzere asgari iki sınıf olarak eğitim verilen kurslardır.

c) C grubu Kur’an kursları: Gündüzlü kurslardır.

ç) D grubu Kur’an kursları: Başkanlığımızca kamu kurum ve kuruluşları öncelikli olmak üzere eğitim-öğretim yılı içerisinde en fazla bir yıl süreli açılacak olan gündüzlü kurslardır.

İhtiyaç olması halinde gerekli şartları taşımak kaydıyla D grubu gündüzlü veya yatılı Yaz Kur’an Kursları açılabilir.'' hükmü; ''A, B, ve C grubu Kur’an kurslarının açılışı ve aranan şartlar'' başlıklı 6. maddesinde '' (1) A, B ve C grubu Kur’an kursları açılış ve kapanış işlemleri ilgili il müftülüğünün teklifi ve Başkanlığın onayı ile gerçekleştirilir.

(2) A ve B grubu Kur’an Kurslarının açılış şartlarını taşıyıp taşımadıkları, Başkanlık müfettişlerince bizzat yerinde görülerek tespit edilir.

(3) C grubu Kur’an Kurslarının açılış ve kapanışa uygunlukları ise İl müftüsü, müftü yardımcısı veya ilçe müftüsü tarafından bizzat yerinde görülerek tespit edilir.

(4) Kur’an Kurslarının grup değişiklik işlemlerinde, hangi kurs grubuna dönüştürülmek isteniyor ise o grup için açılışta aranan şartlara riayet edilir.

(5) Kur’an kursu açılış teklifleri ile ilgili bilgiler elektronik sisteme girilir. Aşağıda belirtilen

belgeler, asıl nüshaları il müftülüklerinde muhafaza edilmek kaydıyla, il müftülüğünce elektronik sistem üzerinden Başkanlığa gönderilir.'' hükmü; ''Sınıf mevcudu ve sınıfların oluşturulması'' başlıklı 37. maddesinin 7. fıkrasında ise; ''Kurslarda sınıf mevcudu oluşturulmasında esas olan öğrenci sayıları, yüzünden okuyanlar için 10’un, hafızlığa çalışanlar için 5’in altına düşmesi halinde, söz konusu dönemde eğitim-öğretime devam edilebilmesi için müftünün teklifi ve mülki amirin onayı gerekir....'' hükmü yeralmıştır.

633 sayılı Kanunun Kuran kursları ile yurt ve pansiyonların çalışma usul ve esaslarını belirleme konusunda verdiği yetkiye dayanılarak çıkarılan dava konusu Yönetmeliğin 17. maddesinde ve bu Yönetmeliğin 12.maddesinin Kuran kurslarının tasnifine ilişkin hususları düzenleme konusunda tanıdığı yetkiye dayanılarak düzenlenen dava konusu Yönerge hükümlerinde hukuka aykırılık görülmemiştir.

... ... Merkez Kız Kuran Kursunda yapılan denetimlerde her dönem hafızlık öğrencilerinin değiştiği, hafızlık için bir gayretin olmadığı, sadece evrak üzerinde öğrencilerin olduğunun görüldüğü; 2020-2021 eğitim öğretim döneminde hafızlık sınıfı açılmadığı ve öğrenci kayıtlarının girilmediğinin tespiti üzerine Eğitim Hizmetleri Genel Müdürlüğünün 13/10/2020 günlü, 722569 sayılı Onayı ile anılan kursun yurt ve pansiyon kısmının kapatılmasına karar verildiği anlaşıldığından dava konusu işlemde de hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği, düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ

Bakılan dava, ... İlçe Müftülüğü ile imzalanan Protokol kapsamında (B) grubu Kur'an Kursu olarak kullanılmak üzere ... İlçe Müftülüğüne tahsis edilen taşınmazda faaliyet gösteren ve iaşesi ile ibatesi davacı Dernek tarafından karşılanan ...

Merkez Kız Kur'an Kursunun, (B) grubundan (C) grubuna dönüştürülmesine ilişkin ... tarih ve E.... sayılı işlemin, bu işlemin dayanağı olan Diyanet İşleri Başkanlığı Kur'an Eğitim ve Öğretimine Yönelik Kurslar ile Öğrenci Yurt ve Pansiyonları Yönergesi'nin 5. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde yer alan "en az bir sınıfı hafızlık eğitimi olmak üzere" ibaresinin.

37. maddesinin 7. fıkrasında yer alan "hafızlığa çalışanlar için 5'in altına" ibaresinin ve anılan Yönerge'nin dayanağı olan 07/04/2012 tarih ve 28257 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Diyanet İşleri Başkanlığı Kur'an Eğitim ve Öğretimine Yönelik Kurslar ile Öğrenci Yurt ve Pansiyonları Yönetmeliği'nin 17. maddesinin aykırı olduğu iddialarıyla açılmıştır.

İNCELEME VE GEREKÇE

USUL YÖNÜNDEN

Davalı idarelerin usule ilişkin iddialarına itibar edilmemiştir.

ESAS YÖNÜNDEN

İlgili Mevzuat:

633 sayılı Diyanet İşleri Başkanlığı Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanunun '' Başkanlığın hizmet birimleri, görevleri ve yetkileri'' başlıklı 7/1- b maddesinde (dava tarihi itibarıyla yürürlükte olan haliyle) ''1) Kur’an-ı Kerim okumak, anlamını öğrenmek, hafızlık yapmak, din eğitimi almak isteyenler için kurslar düzenlemek ve Kur’an kursları açmak.'' Eğitim Hizmetleri Genel Müdürlüğünün görevleri arasında sayılmış; ''Taşra teşkilatı:'' başlıklı 8/3. maddesinde Kur’an kursları ile yurt ve pansiyonların çalışma usul ve esaslarının yönetmelikle düzenleneceği hükme bağlanmıştır.

07/04/2012 tarih ve 28257 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Diyanet İşleri Başkanlığı Kur'an Eğitim ve Öğretimine Yönelik Kurslar ile Öğrenci Yurt ve Pansiyonları Yönetmeliği'nin ''Kur’an kursunun açılışı'' başlıklı 12. maddesinde; '' (1) Kur’an kursları, il, ilçe, belde ve köylerde ilgili il müftülüğünün teklifi ve Başkanlığın onayıyla eğitim-öğretime açılırlar.

(2) Kur’an kursları öğrenci sayısı, verilecek eğitimin ve öğretimin niteliği ile kullanılacak binanın fiziki koşulları gibi ölçütler dikkate alınarak A grubu, B grubu, C grubu ve D grubu olarak tasnif edilirler. Tasnife ilişkin usul ve esaslar ile kurs binalarına ilişkin teknik şartlar Başkanlığın internet adresinde yayımlanacak yönerge ile belirlenir.

(3) Çeşitli nedenlerle Kur’an kurslarına gelemeyen veya bu hizmetlerden yararlanamayan vatandaşlarımız için uygun görülen yerlerde müftülüğün teklifi, mülki amirin onayı ile Kur’an eğitim ve öğretim kursu düzenlenebilir.'' hükmüne; ''Sınıf mevcudu'' başlıklı 17. maddesinde; ''(1) Kurslarda sınıf mevcudunun; yüzünden okuyanlar için 12, hafızlığa çalışanlar için ise 8 öğrenci olması esastır. Ancak kurslarda öğrenci sayısının yüzünden okuyanlar için 10’un, hafızlığa çalışanlar için 5’in altına düşmesi halinde müftünün teklifi ve mülki amirin onayı ile ilgili dönemde eğitim-öğretime devam edilir. Bu durumda görev yapan öğreticiler, aylık karşılığı derse girerler ve kendilerine ek ders ücreti tahakkuk ettirilmez.

(2) Ayrı bir eğitim metodu uygulanmak durumunda olunan engellilere yönelik oluşturulacak sınıflarda sınıf mevcudu için aranan öğrenci sayıları dikkate alınmaz.'' hükmüne yer verilmiştir.

Diyanet İşleri Başkanlığı Kur'an Eğitim ve Öğretimine Yönelik Kurslar ile Öğrenci Yurt ve Pansiyonları Yönergesi'nin ''Kur’an kurslarının gruplandırılması'' başlıklı 5. maddesinde; ''(1) Kur’an kursları; öğrenci kapasitesi, mevcut öğrenci sayısı, derslik sayısı ve uygulanan eğitim programı göz önünde bulundurularak, hizmetin özelliğine göre Genel Müdürlükçe aşağıdaki esaslar dâhilinde gruplandırılır:

a) A grubu Kur’an kursları: Yatılı öğrenci sayısı 80 ve üzeri olan, en az üç sınıfta hafızlık eğitimi verilen kurslardır.

b) B grubu Kur’an kursları: Yatılı öğrenci sayısı 24 ve üzeri olan, en az bir sınıfı hafızlık eğitimi olmak üzere asgari iki sınıf olarak eğitim verilen kurslardır.

c) C grubu Kur’an kursları: Gündüzlü kurslardır.

ç) D grubu Kur’an kursları: Başkanlığımızca kamu kurum ve kuruluşları öncelikli olmak üzere eğitim-öğretim yılı içerisinde en fazla bir yıl süreli açılacak olan gündüzlü kurslardır.

İhtiyaç olması halinde gerekli şartları taşımak kaydıyla D grubu gündüzlü veya yatılı Yaz Kur’an Kursları açılabilir.'' hükmü; ''A, B, ve C grubu Kur’an kurslarının açılışı ve aranan şartlar'' başlıklı 6. maddesinde '' (1) A, B ve C grubu Kur’an kursları açılış ve kapanış işlemleri ilgili il müftülüğünün teklifi ve Başkanlığın onayı ile gerçekleştirilir.

(2) A ve B grubu Kur’an Kurslarının açılış şartlarını taşıyıp taşımadıkları, Başkanlık müfettişlerince bizzat yerinde görülerek tespit edilir.

(3) C grubu Kur’an Kurslarının açılış ve kapanışa uygunlukları ise İl müftüsü, müftü yardımcısı veya ilçe müftüsü tarafından bizzat yerinde görülerek tespit edilir.

(4) Kur’an Kurslarının grup değişiklik işlemlerinde, hangi kurs grubuna dönüştürülmek isteniyor ise o grup için açılışta aranan şartlara riayet edilir.

(5) Kur’an kursu açılış teklifleri ile ilgili bilgiler elektronik sisteme girilir. Aşağıda belirtilen belgeler, asıl nüshaları il müftülüklerinde muhafaza edilmek kaydıyla, il müftülüğünce elektronik sistem üzerinden Başkanlığa gönderilir.'' hükmü; ''Sınıf mevcudu ve sınıfların oluşturulması'' başlıklı 37. maddesinin 7. fıkrasında ise; ''Kurslarda sınıf mevcudu oluşturulmasında esas olan öğrenci sayıları, yüzünden okuyanlar için 10’un, hafızlığa çalışanlar için 5’in altına düşmesi halinde, söz konusu dönemde eğitim-öğretime devam edilebilmesi için müftünün teklifi ve mülki amirin onayı gerekir....'' hükmü yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Davacı tarafından, Diyanet İşleri Başkanlığı Kur'an Eğitim ve Öğretimine Yönelik Kurslar ile Öğrenci Yurt ve Pansiyonları Yönergesi'nin 5. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde yer alan "en az bir sınıfı hafızlık eğitimi olmak üzere" ibaresinin.

37. maddesinin 7. fıkrasında yer alan "hafızlığa çalışanlar için 5'in altına" ibaresinin ve anılan Yönergenin dayanağı olan 07/04/2012 tarih ve 28257 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Diyanet İşleri Başkanlığı Kur'an Eğitim ve Öğretimine Yönelik Kurslar ile Öğrenci Yurt ve Pansiyonları Yönetmeliği'nin 17. maddesinin iptali istenilmiş ise de anılan maddenin tamamı yönünden hafızlık eğitim şartı dışında somut bir hukuka aykırılık iddiasında bulunulmadığından,

iptal istemine konu bu madde yönünden hukuka uygunluk denetimi, dava dilekçesinde belirtilen cümle ve ibarelere, davacı hakkında uygulanan dava konusu uygulama işleminin hafızlık eğitimi ile ilgili şartları ve hafız yetiştirme şartını sağlamadığı gerekçesi ile tesis edilmiş olması ve davacının hafızlık eğitimi ve hafız yetiştirme şartlarını içeren ibarelerin iptaline yönelik olması nedeniyle hasren ve davacının iddiaları ile sınırlı olarak yapılmıştır.

Türk Hukuk Sistemi'nde hukuk düzenini sağlayabilmek adına bir normlar hiyerarşisi oluşturulmuştur. Bu hiyerarşide en üstte Anayasa yer almakta, onu sırasıyla kanun, yönetmelik ve adsız düzenleyici işlemler takip etmektedir. Normlar birbirleriyle altlık üstlük ilişkisi içerisindedir. Bu ilişki ''Normlar hiyerarşisi'' veya ''hukuk düzeni piramidi'' olarak adlandırılmaktadır. Söz konusun piramitte alt kademede yer almakta olan norm, geçerliliğini üst kademede yer alan normdan almaktadır. Bu sebeple üst kademedeki norma aykırı olamaz ve her birinin denetimi bir üstündeki norm çerçevesinde gerçekleştirilir.

Anayasa 124. maddesine göre, Yönetmelikler Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerinin, kendi görev alanlarına dair konularda kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak için çıkardıkları yazılı hukuk kurallarıdır.

Kanunlar genel hukuk ilkelerini ve kurallarını özetleyen daha geniş bir mevzuat parçası iken, yönetmelik bir devlet kurumu tarafından kanunun hükümlerini uygulamaya koymak için oluşturulmuş daha özel bir dizi kural ve gereklilik içermektedir.

Bu çercevede, dava konusu Yönetmeliğin incelenmesi:

07/04/2012 tarih ve 28257 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Diyanet İşleri Başkanlığı Kur'an Eğitim ve Öğretimine Yönelik Kurslar ile Öğrenci Yurt ve Pansiyonları Yönetmeliği'nin ''Sınıf mevcudu'' başlıklı 17. maddesi; ''(1) Kurslarda sınıf mevcudunun; yüzünden okuyanlar için 12, hafızlığa çalışanlar için ise 8 öğrenci olması esastır. Ancak kurslarda öğrenci sayısının yüzünden okuyanlar için 10’un, hafızlığa çalışanlar için 5’in altına düşmesi halinde müftünün teklifi ve mülki amirin onayı ile ilgili dönemde eğitim-öğretime devam edilir. Bu durumda görev yapan öğreticiler, aylık karşılığı derse girerler ve kendilerine ek ders ücreti tahakkuk ettirilmez." şeklinde olup;

633 sayılı Diyanet İşleri Başkanlığı Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanunun (dava tarihi itibarıyla yürürlükte olan haliyle) 7/1-b maddesinde Başkanlığın hizmet birimlerinden Eğitim Hizmetleri Genel Müdürlüğünün görevleri ve yetkileri; Kur’an-ı Kerim okumak, anlamını öğrenmek, hafızlık yapmak, din eğitimi almak isteyenler için kurslar düzenlemek ve Kur’an kursları açmak şeklinde sayılarak 8/3. maddesinde Kur’an kursları ile yurt ve pansiyonların çalışma usul ve esaslarının yönetmelikle düzenleneceği hükme bağlanmıştır.

Bu durumda, davaya konu Yönetmeliğin 12/2. maddesinde Kur’an kursları öğrenci sayısı, verilecek eğitimin ve öğretimin niteliği ile kullanılacak binanın fiziki koşulları gibi ölçütler dikkate alınarak A grubu, B grubu, C grubu ve D grubu olarak tasnif edileceği düzenlenirken 17. maddesinde ise Kurslarda sınıf mevcudunun; yüzünden okuyanlar için 12, hafızlığa çalışanlar için ise 8 öğrenci olacağı, kurslarda öğrenci sayısının yüzünden okuyanlar için 10’un, hafızlığa çalışanlar için 5’in altına düşmesi halinde müftünün teklifi ve mülki amirin onayı ile ilgili dönemde eğitim-öğretime devam edileceği, bu durumda görev yapan öğreticilerin, aylık karşılığı derse girerek kendilerine ek ders ücreti tahakkuk ettirilmeyeceği belirlenmiştir.

Davacının iptal talebinin hafızlık eğitimi ve hafız yetiştirme şartlarına hasredilerek yapılan değerlendirme neticesinde, üst norm olan 633 sayılı Diyanet İşleri Başkanlığı Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanunu'nda yer verilen hususları genişletici ve aykırılık teşkil eden düzenlemeye yer verilmediği, Kur'an kurslarının hafızlık eğitimi de dikkate alınarak gruplandırıldığı, hafızlık eğitimi şartını yerine getirmeyen kursların yine anılan yönetmeliğin 12. maddesinde belirtilen gruplardan bir kapsamında eğitime devam edeceği yönünde yapılan düzenlemede hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Dava konusu Yönergenin iptali istenen ibareleri bakımından incelenmesi:

Diyanet İşleri Başkanlığı Kur'an Eğitim ve Öğretimine Yönelik Kurslar ile Öğrenci Yurt ve Pansiyonları Yönergesi'nin

''Kur’an kurslarının gruplandırılması'' başlıklı 5. maddesinde;

b) B grubu Kur’an kursları: Yatılı öğrenci sayısı 24 ve üzeri olan, en az bir sınıfı hafızlık eğitimi olmak üzere asgari iki sınıf olarak eğitim verilen kurslardır.

''Sınıf mevcudu ve sınıfların oluşturulması'' başlıklı 37. maddesinin 7. fıkrasında ise; ''Kurslarda sınıf mevcudu oluşturulmasında esas olan öğrenci sayıları, yüzünden okuyanlar için 10’un, hafızlığa çalışanlar için 5’in altına düşmesi halinde, söz konusu dönemde eğitim-öğretime devam edilebilmesi için müftünün teklifi ve mülki amirin onayı gerekir....''

633 sayılı Diyanet İşleri Başkanlığı Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanunun (dava tarihi itibarıyla yürürlükte olan haliyle) 8/3.

Maddesinde Kur’an kursları ile yurt ve pansiyonların çalışma usul ve esaslarının yönetmelikle düzenleneceği, 07/04/2012 tarih ve 28257 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Diyanet İşleri Başkanlığı Kur'an Eğitim ve Öğretimine Yönelik Kurslar ile Öğrenci Yurt ve Pansiyonları Yönetmeliği'nin 12/2. maddesinde Kur’an kursları öğrenci sayısı, verilecek eğitimin ve öğretimin niteliği ile kullanılacak binanın fiziki koşulları gibi ölçütler dikkate alınarak A grubu, B grubu, C grubu ve D grubu olarak tasnif edilecekleri,

tasnife ilişkin usul ve esaslar ile kurs binalarına ilişkin teknik şartlar Başkanlığın internet adresinde yayımlanacak yönerge ile belirleneceği düzenlenmiştir. Yönergede iptali istenen "en az bir sınıfı hafızlık eğitimi olmak üzere" ve "hafızlığa çalışanlar için 5'in altına düşmesi halinde" ibarelerinin, normlar hiyerarşisinde piramidal yapıya uygun olduğu,

633 sayılı Kanunla Diyanet İşleri Başkanlığı'na verilen hafızlık eğitimi almak isteyenler için kurslar düzenlemek ve Kur'an Kursları açmak görevinin ifası için Başkanlık Eğitim Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından çıkarılan Kur'an Eğitim ve Öğretimine Yönelik Kurslar ile Öğrenci Yurt ve Pansiyonları Yönetmeliği'nin "...Tasnife ilişkin usul ve esaslar ile kurs binalarına ilişkin teknik şartlar Başkanlığın internet adresinde yayımlanacak yönerge ile belirleneceği" düzenlemesini genişletici ve ayrıksı bir belirleme içermediği tespit edilerek hukuka aykırı olmadığı sonucuna varılmıştır.

Dava konusu ... İlçe Müftülüğü ile imzalanan Protokol kapsamında (B) grubu Kur'an kursu olarak kullanılmak üzere ... İlçe Müftüğüne tahsis edilen taşınmazda faaliyet gösteren ve iaşesi ile ibatesi davacı Dernek tarafından karşılanan ... Merkez Kız Kur'an Kursunun, (B) grubundan (C) grubuna dönüştürülmesine ilişkin ... tarih ve E:... sayılı işleminin iptali isteminin incelenmesi:

Davacı Dernek tarafından ... İlçe müftülüğüne tahsis edilen taşınmazda (B) grubu Kur'an kursu olarak faaliyet gösteren ve iaşesi ile ibatesi davacı dernek tarafından karşılanan ... Merkez Kız Kur'an Kursunda yapılan denetimlerde mevzuat düzenlemelerinde yer verilen şartlarda hafızlık öğrenci sayısının bulunmadığı ve hafız yetiştirmediği anlaşılmaktadır.

Dolayısıyla, Diyanet İşleri Başkanlığı ile davacı dernek arasında imzalanan Kur'an Kursu açılmasına ilişkin protokol şartları bakımından davacı derneğe ait kursta başkanlığın belirlediği eğitim modeli ve mevzuat düzenlemelerine uygun eğitim verilmediği ve yine protokole bu durumda Başkanlığın fesih yetkisinin bulunduğu da göz önünde bulundurulduğunda, 2020-2021 eğitim öğretim döneminde hafızlık sınıfı açılmadığı ve öğrenci kayıtlarının girilmediğinin tespit edilmesi üzerine, Eğitim Hizmetleri Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı onayı ile kursun yurt ve pansiyon kısmının kapatılarak (c) grubu gündüzlü Kur'an Kursuna dönüştürülmesi işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.