Danıştay 10. Daire E.2021/3648 K.2025/2748

Dava konusu istem: Davacı tarafından, Şırnak ili, Cizre ilçesinde, sokağa çıkma yasağı sürecinde 09/09/2015 tarihinde davacının, komşusu ...'i hastaneye götürmek amacıyla kullanmış olduğu ... plakalı araca silahla ateş açılması sonucu gözünden ve parmaklarından yararlanması nedeniyle uğranıldığı ileri sürülen zararlara karşılık şimdilik 5.000,00 TL maddi, 300.000,00 TL manevi tazminatın 09/09/2015 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararıyla; şüpheli olduğu belli olan bir araca binmek suretiyle kendi kusurlu davranışıyla zararın doğmasına sebep olan davacının uğradığını ileri sürdüğü zararlarının tazmini yönünden davalı idarenin hem kusurlu hem de kusursuz sorumluluğunu ortadan kaldıracak şekilde nedensellik bağının kesildiği sonucuna varılarak davalı idarenin tazmin sorumluluğunu doğuran bir eyleminin bulunmaması karşısında davacının tazminat talebinin hukuken kabul edilmesi mümkün olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi...

İdari Dava Dairesince; davacının maddi tazminat istemine ilişkin uyuşmazlığın sosyal riskin terör olayları için yasalaşmış hali kabul edilen 5233 sayılı Kanun kapsamında yapılan tanım ve sınırlandırılmalar çerçevesinde ve manevi tazminat istemine ilişkin uyuşmazlığın ise genel hükümler kapsamında sosyal risk ilkesi gereğince karara bağlanması gerektiği gerekçesiyle manevi tazminat isteminin kısmen kabulü ile 20.000,00 TL manevi tazminatın idareye başvuru tarihi olan 05/02/2016 tarihi itibariyle işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı idarece davacıya ödenmesine,

fazlaya ilişkin taleplerinin reddine, maddi tazminat isteminin kısmen kabulü ile davacının 9.947,50 TL maddi tazminatın, 5.000,00 TL'lik kısmının idareye başvuru tarihi olan 05/02/2016 tarihinden itibaren geriye kalan 4.947,50 TL'lik kısmının miktar arttırım dilekçesinin davalı idareye tebliğ tarihi olan 24/08/2020 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı idarece davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin taleplerinin reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENLERİN_İDDİALARI : Davacı tarafından, olayın 5233 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilmemesi gerektiği, olayda herhangi bir kusurunun bulunmadığı ve idare tarafından yasal sınırlar aşılarak olaya müdahale edilmek suretiyle yaralanmasına sebep olunduğu, bu açıdan kusur sorumluluğu kapsamında değerlendirme yapılarak tazminat miktarlarının buna göre belirlenmesinin hukuka uygun olacağı ileri sürülmektedir. Davalı idare tarafından ise, davacının içerisinde el bombasının bulunduğu bir araca bilerek ve isteyerek bindiği, dava konusu yaralanma olayın güvenlik güçleriyle bölücü terör örgütü mensupları arasında yaşanan bir çatışmadan kaynaklandığı, idareye atfedilebilecek kusurlu ya da kusursuz sorumluluk halinin olmadığı ileri sürülmektedir.

TARAFLARIN_SAVUNMALARI : Taraflarca temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesi, 2. fıkrası uyarınca davacının duruşma istemi yerinde görülmeyerek işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacının Şırnak ili, Cizre ilçesinde sokağa çıkma yasağının sürdüğü, 09/09/2015 tarihinde, ikamet ettiği konutta silah seslerinin geldiği bir sırada komşusu ...'in yaralandığını ve yakınlarının yardım istemesi üzerine anılan şahsı bahçeye indirip battaniyeye sararak ... tarafından kullanılan, oğlu ... adına kayıtlı ... plaka numaralı araca bindirdiği, kendisinin sürücü koltuğuna geçtiği, arabayla zırhlı polis araçları arasında 15-20 metre mesafe bulunduğu, davacının araç içerisindekilerin sivil ve yaralı olduğunu belirtmek için iç lambaları yaktığı, daha sonra diğer komşusu ...'ın da arabanın yanına geldiği,

tam o sırada aracın ve etrafının silahla tarandığı, ...'ın yere düştüğü, davacının sol eline ateşli silah mermisi ve sol gözüne mermilerin araba camına gelmesi sonucu kırılan cam parçalarının isabet ettiği, ateş nedeniyle araçtan inerek evine girdiği, olay nedeniyle sol gözünün görme yetisini kaybettiği ve sol elinin iki parmağının işlevini yitirdiği,

çalışma gücünü yitirmesi ve yaşadığı derin travma nedeniyle uğranıldığı ileri sürülen zararların tazmini şimdilik 5.000,00 TL maddi, 300.000,00 TL manevi tazminatın 09/09/2015 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

Anayasa'nın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmıştır.

Yine, Anayasa'nın 2. maddesinde, Devletin nitelikleri sayılmış ve sosyal bir hukuk devleti olduğu vurgulanmış; 5. maddesinde, kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak, kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmak Devletin temel amaç ve görevleri arasında sayılmış olup, "Kişinin dokunulmazlığı, maddi ve manevi varlığı" başlıklı 17. maddesinde, herkesin yaşama, maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahip olduğu vurgulanmıştır.

Bu düzenlemelerden, tüm vatandaşların yaşama haklarının, devlet güvencesi ve onun pozitif yükümlülüğü kapsamı içinde koruma altında olduğu anlaşılmaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dava dosyasının incelenmesinden; olaya ilişkin olarak Cizre Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülen ... sayılı soruşturma dosyasında mevcut soruşturma evraklarının bir örneğinin ilk derece mahkemesince gönderilmesinin istenilmesi üzerine, anılan Savcılıkça gönderilen belgelerin incelenmesinden.

09/09/2015 tarihli olay tutanağında özetle; polis ekiplerinin bulunduğu noktaya farklı yerlerden uzun namlulu silahlarla yoğun bir şekilde ateş açıldığı bir ortamda plakası ve marka-modeli olay sebebiyle sonradan öğrenilen ... plaka sayılı ... marka 2014 model beyaz renkli araca şüpheli şahısların gizli bir şekilde binmeye çalıştığı, o bölgeden uzun namlulu silahlarla güvenlik güçlerine ateş açıldığı, kanuni sınırlar içerisinde saldırıya karşılık verildiği, aracın ısrarla polislerin bulunduğu yere doğru gelmeye devam ettiği, açılan karşı ateş neticesinde aracın hareketsiz kalmasının sağlandığı,

şahısların bulunduğu araca yaklaşılmak istenildiği, ancak bu sırada aracın çevresinde kalabalık bir grubun bulunduğu ve koşarak farklı yönlere doğru gelip gittikleri, daha sonra araca kontrollü bir şekilde yaklaşıldığı, kapıları açık arabanın koltuğu üzerinde şüpheli bir cisim olduğu, içeride bir erkek şahsın, üzerinde örgüt mensuplarının giyindiği kıyafet bulunan bir başka erkek şahsın ise aracın dışında hareketsiz vaziyette yattığının görüldüğü, olay yerine gelen Bomba İmha Ekiplerince şüpheli cismin bir adet el bombası olduğunun tespit edildiği, bunun dışında başka bir bomba, patlayıcı madde ya da silaha rastlanılmadığı;

olay yeri inceleme raporu formunda, bahsi geçen el bombasının aracın ön kısmından görülebilecek bir konumda bulunduğu ifadesinin yer aldığı.

Cizre İlçe Emniyet Müdürlüğü Terörle Mücadele Büro Amirliği'nce düzenlenen fezlekede; olayın olduğu bölgenin terör örgütü mensupları ile güvenlik güçleri arasında yoğun çatışmaların yaşandığı bir yer olduğu, bu ortamda yakınları tarafından ... isimli şahsın Cizre Devlet Hastanesine 112 ve 155 ihbar hattına herhangi bir ihbar yapılmaksızın, resmi kurum ve kuruluşlara herhangi bir müracaatta bulunmaksızın götürülmek istendiğinin iddia edildiği,

ölü şahısların sol el avuç içi, sol el üstü, sağ el avuç içi, sağ el üstü ve boyun bölgelerinden alınan svap numunelerinde atış artıklarında bulunan Antimon elementi tespit edildiği ifadelerine yer verildiği görülmektedir.

Olayda, davacının komşusu ...'e yardım etme iradesiyle, adı geçen şahsı aracın arka koltuğuna yatırdığı, bu sırada daha sonra araçta yer aldığı polis ekiplerince tespit edilmiş el bombasını görmemiş olmasının düşünülemeyeceği, kaldı ki söz konusu bombanın olay yeri inceleme tutanağına göre dışarıdan da görülebilecek bir konumda bulunduğu, davacının, bombaya ve aracın sahibinin kim olduğunu bilmesine rağmen yardım etme halini sürdürdüğü, aracın ısrarla polis araçlarına doğru gelmeye devam etmesi üzerine ateş açılarak hareketsiz kalmasının sağlanması neticesinde davacının yaralandığı,

bu itibarla şüpheli olduğu belli olan bir araca binmek suretiyle kendi kusurlu davranışıyla zararın doğmasına sebep olan davacının uğradığını ileri sürdüğü zararlarının tazmini yönünden davalı idarenin hem kusurlu hem de kusursuz sorumluluğunu ortadan kaldıracak şekilde nedensellik bağının kesildiği sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, davanın reddi yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine ilişkin temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.