Danıştay 10. Daire E.2021/4350 K.2023/8210

Dava konusu istem: Türkmenistan vatandaşı olan davacı tarafından, Türk soylu kütüğüne kayıt olmak için yapılan başvurunun reddine ilişkin İçişleri Bakanlığı Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:.

İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı ile İçişleri Bakanlığının 2006/19 sayılı Genelgesi'nde, Türk soylu kütüğüne kayıt olabilmek için ilgili yabancıdan "Vatandaşı olduğu Devletin Konsolosluğundan, Türk soylu olduğuna dair aldığı belgenin aslı veya noterden tasdikli olması"na ilişkin belge istendiği ve bu belgenin temin edilmesi hâlinde ancak Türk soylu kütüğüne kayıt yapılmasının mümkün olduğu göz önünde bulundurulduğunda; davacının, vatandaşı olduğu Türkmenistan Konsolosluğundan alınan Türk soylu olduğuna ilişkin herhangi bir belge sunamadığı, dolayısıyla Türk soylu olduğunu kanıtlayamadığı,

öte yandan, davacının vatandaşı olduğu ülkenin konsolosluğundan, Türk soylu olduğuna dair belgeyi temin etmesi veya Türk soylu olduğunu geçerli resmi bir belge ile ispat etmesi hâlinde idareye yeniden başvuruda bulunabileceği de açık olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Daire kararının özeti: Davacının temyiz başvurusu üzerine Danıştay Onuncu Dairesince, temyize konu karar hukuk ve usûle uygun bulunmuş ve kararın onanmasına karar verilmiştir.

KARAR DÜZELTME TALEP_EDENİN_İDDİALARI : Davacı tarafından, 2527 sayılı Türk Soylu Yabancıların Türkiye'de Meslek ve Sanatlarını Serbestçe Yapabilmelerine, Kamu, Özel Kuruluş veya İşyerlerinde Çalıştırılabilmelerine İlişkin Kanun ve bu Kanun'un uygulanmasına ilişkin Yönetmelik'te Türk soyluluğun ispatı yönünden herhangi bir şekil şartı aranmadığı, ayrıca pasaportunda Özbek soylu (Türk soylu) olduğunun yazdığı, kaldı ki Türkmenistan konsolosluğuna başvurduğunda, konsolosluk yetkilileri tarafından pasaportunda milletinin açıkça yazdığı ve bu belgenin Türk soylu belge yerine kullanılabileceğinin şifahen kendisine söylendiği belirtilerek dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı, karar düzeltme isteminin kabul edilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Düzeltilmesi istenen kararın usûl ve yasaya uygun olduğu, ileri sürülen nedenlerin 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 54. maddesine uymadığı, bu nedenle istemin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Kararın düzeltmesi isteminin kabulü ile onama kararı kaldırılarak İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: Kararın düzeltilmesi dilekçesinde ileri sürülen nedenler, 2577 sayılı Kanun'un geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen 3622 sayılı Kanun ile değişik 54. maddesi hükmüne uygun bulunduğundan, karar düzeltme isteminin kabulü ile Danıştay Onuncu Dairesinin 25/11/2020 tarih ve E:2016/12022, K:2020/5401 sayılı kararı kaldırılarak davacının temyiz istemi yeniden incelendi:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dava, Türkmenistan vatandaşı olan davacı tarafından, Türk soylu kütüğüne kayıt olmak için yapılan başvurunun reddine ilişkin İçişleri Bakanlığı Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünün 25/06/2014 tarih ve 57735 sayılı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2527 sayılı Türk Soylu Yabancıların Türkiye'de Meslek ve Sanatlarını Serbestçe Yapabilmelerine, Kamu, Özel Kuruluş veya İşyerlerinde Çalıştırılabilmelerine İlişkin Kanun'un 1. maddesinde, "Bu Kanun'un amacı.

Türkiye'de ikamet eden Türk soylu yabancıların ihtiyaç duyulan meslek ve sanatları serbestçe yapabilmelerine, Türk Silahlı Kuvvetleri ve Güvenlik Teşkilatı hariç olmak üzere kamu, özel kuruluş veya işyerlerinde bu meslek veya sanat dallarında çalıştırılabilmelerine olanak sağlamaktır." hükmüne, 3. maddesinde, "Türk soylu yabancıların, kanunlarda Türk vatandaşlarının yapabileceği belirtilen meslek, sanat ve işlerde çalışabilme ve çalıştırılabilmesi için, özel kanunlarda aranan nitelikleri taşımak ve yükümlülükleri yerine getirmek şartıyla, bu Kanun ve Yabancıların Çalışma İzinleri Hakkında Kanun'a göre,

İçişleri ve Dışişleri Bakanlıkları ile diğer ilgili bakanlık ve kuruluşların görüşleri alınarak Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nca izin verilir" hükmüne yer verilmiştir.

Türk Soylu Yabancıların Türkiye'de Meslek ve Sanatlarını Serbestçe Yapabilmelerine, Kamu, Özel Kuruluş veya İşyerlerinde Çalıştırılabilmelerine İlişkin Kanun'un Uygulanması Hakkında Yönetmelik'in 3. maddesinde "Bu Yönetmelik uyarınca kanunlarda Türk vatandaşlarının yapabileceği belirtilen veya Türk vatandaşı olma şartı aranan meslek, sanat ve işlerde Türk soylu yabancıların çalışma veya çalıştırılabilmelerine izin verilebilmesi için: 1) İçişleri Bakanlığınca kendilerine ikamet izni verilmiş olmak, 2) Belirli meslek ve sanatlar için, özel kanunlarda aranan nitelikleri taşıdığını yetkili Türk makamlarından alacağı belgelerle kanıtlamış olmak,

3) Eğitim durumunu gösteren yabancı okul veya fakültelerden verilmiş diplomalarının denkliğini Milli Eğitim Bakanlığına onaylatmış bulunmak, 4) O mesleği yapmasında güvenlik açısından herhangi bir sakınca bulunmamak ve durumu Bakanlar Kurulunca tesbit edilmiş esaslara uygun olmak, 5) Yabancılar için açılacak özel kütüklerde nüfus kayıtlarını tesis ettirdiğini belgelendirmek, 6) Mesleki kuruluşlara kayıtlı olmanın zorunlu bulunması halinde üyeliğini belgelendirmek, 7) Yabancı ülkelerden alınmış kalfalık, ustalık veya dengi belgelerin Çıraklık Kurulunun görüşü alınarak denkliğine Milli Eğitim Bakanlığınca karar verilmiş olmak,

Şarttır." hükmüne, 4. maddesinde, "Bu yönetmelik uyarınca, kamu veya özel kurum, kuruluş ve işyerlerinde çalışmasına veya meslek ve sanatını serbestçe yapmasına izin verilmesi için, oturulan yer mülki idare amirliğine bir dilekçe ile başvurulması ve bu dilekçeye üçüncü maddede gösterilen belgelerden gerekli olanların eklenmiş olması şarttır. Dilekçede yapılacak iş açıkça belirtilir." hükmüne yer verilmiştir.

İçişleri Bakanlığı Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünün 01/12/2006 tarih ve 2006/19 numaralı Genelgesi'nde, 2527 sayılı Kanun kapsamında "Yabancılara Mahsus Kimlik Belgesi" almak istemiyle yapılan başvurularda istenilen belgeler düzenlenmekte olup Genelge'nin "İstenilen Belgeler" başlıklı kısmının 1 no'lu sırasında ise başvuran kişinin vatandaşı olduğu devletin konsolosluğundan, Türk soylu olduğuna dair aldığı belgenin aslı veya noterden tasdikli olması şartına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

İçişleri Bakanlığının 2006/19 sayılı Genelgesi'nde, Türk soylu kütüğüne kayıt olabilmek için ilgili yabancıdan "Vatandaşı olduğu Devletin Konsolosluğundan, Türk soylu olduğuna dair aldığı belgenin aslı veya noterden tasdikli olması"na ilişkin belge istendiği ve bu belgenin temin edilmesi hâlinde ancak Türk soylu kütüğüne kayıt yapılmasının mümkün olduğundan bahisle davacının başvurusu reddedilmiş, İdare Mahkemesince de anılan Genelge uyarınca davanın reddine karar verilmiştir.

İçişleri Bakanlığı Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünün 01/12/2006 tarih ve 2006/19 numaralı Genelge'sinin "İstenilen Belgeler" başlıklı kısmının 1 nolu sırasında yer alan "Vatandaşı olduğu Devletin Konsolosluğundan, Türk soylu olduğuna dair aldığı belgenin aslı veya noterden tasdikli olması" ibaresinin iptali istemiyle açılan dava sonucunda Danıştay Onuncu Dairesinin 31/03/2022 tarih ve E:2019/347, K:2022/1747 sayılı kararı ile anılan ibarenin iptaline karar verilmiştir.

Söz konusu Genelge'deki düzenleme Dairemizce iptal edildiğinden, dava konusu işlemin ve İdare Mahkemesi kararının gerekçesinin dayanağı kalmamıştır. Oluşan bu yeni hukuki duruma göre yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.