Danıştay 10. Daire E.2021/5066 K.2023/6184

ve ...adına velayeten ...ve ... VEKİLİ : Av. ...

TEMYİZ EDEN (DAVALILAR) : 1- ...Bakanlığı / ANKARA

VEKİLİ

1. Huk. Müş. Yrd. V. ...

2- ...Valiliği / ... VEKİLİ : Av. ...

İSTEMLERİN_KONUSU : ...Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararının taraflarca aleyhlerine olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Davacılar tarafından, yakınları ...'ın Gaziantep ili, Şahinbey ilçesi, ... Mahallesinde 20/08/2016 tarihinde düğün merasimi esnasında terör örgütünce gerçekleştirilen canlı bomba saldırısı sonucu vefat etmesi nedeniyle uğranıldığı ileri sürülen zarara karşılık müteveffanın annesi ... için 100,00 TL (miktar artırımı ile 79.541,27 TL) maddi ve 100.000,00 TL manevi, babası ... için 100,00 TL (miktar artırımı ile 21.008,35 TL) maddi ve 100.000,00 TL manevi, diğer davacılar olan kardeşleri için ayrı ayrı 25.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmektedir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararıyla, davacı anne ve baba için talep edilen toplam 100.549,62 TL maddi tazminatın 99.325,30 TL kısmının kabulüne, fazlaya ilişkin talep edilen 1.224,32 TL maddi tazminat talebi yönünden ise davanın reddine, hükmedilen toplam 99.325,30 TL maddi tazminatın 200,00 TL'lik kısmına davalı idareye başvuru tarihi olan 13/03/2017 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle, geriye kalan 99.125,30 TL'lik kısmının ise miktar artırım dilekçesinin davalı idareye tebliğ edildiği 22/06/2020 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı idareden alınarak davacılara ödenmesine,

daha önceki döneme ilişkin yasal faiz işletilme talebinin reddine, davacıların toplam 250.000,00 TL manevi tazminat talebinin ... için 10.000,00 TL, ... için 10.000,00 TL, ... için 5.000,00 TL, ... için 5.000,00 TL olmak üzere toplam 30.000,00 TL'lik kısmının idareye başvuru tarihi olan 13/03/2017 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle kabulüne, fazlaya ilişkin manevi tazminat talebinin reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; davalı idarelerin manevi tazminata yönelik istinaf başvurularının reddine, kararın manevi tazminata ilişkin kısmına davacılar tarafından yapılan istinaf başvurularının kısmen kabulü ile kararın manevi tazminat istemlerinin reddine yönelik kısmının kaldırılmasına, ... için 25.000,00 TL, ...

25.000,00 TL, ... için 15.000,00 TL ve ... için 15.000,00 TL olmak üzere toplam 80.000,00 TL manevi tazminatın idareye başvuru tarihi olan 13/03/2017 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine, fazlaya dair kısımlarının ise reddine, davalı idarelerin maddi tazminatın kabulüne yönelik istinaf başvurularının kabulü ile kararın maddi tazminat isteminin kabulüne ilişkin kısmının kaldırılmasına, maddi tazminat istemi yönünden davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENLERİN_İDDİALARI : Davacılar tarafından, sulhnamenin ihtirazı kayıt konularak imzalandığı, genel hükümlere göre maddi tazminata hükmedilmesi gerektiği, olayın özel koşulları dikkate alındığında manevi tazminatın düşük belirlendiği, reddolunan tazminat için davalı idareler lehine hükmedilen vekalet ücretinin hatalı olduğu, hükmedilen tazminata işleyecek faizin başlangıç tarihinin olay tarihi olması gerektiği iddialarıyla; davalı İçişleri Bakanlığı tarafından, 5233 sayılı Kanuna göre gerekli işlemlerin yapıldığı, idarelerinin harçtan muaf olduğu, reddolunan kısım için nispi vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiği iddialarıyla;

davalı Gaziantep Valiliği tarafından ise, 5233 sayılı Kanuna göre gerekli işlemlerin yapıldığı, idarelerinin harçtan muaf olduğu, reddolunan kısım için nispi vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiği iddialarıyla temyize konu kararın aleyhlerine olan kısımlarının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

TARAFLARIN SAVUNMALARI

Davalı İçişleri Bakanlığı tarafından davacıların temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmakta olup davacılar ve diğer davalı Gaziantep Valiliği tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Davacıların temyiz isteminin kısmen kabulü, kısmen reddi, davalı idarelerin temyiz istemlerinin reddi ile temyize konu kararın davacıların maddi tazminat istemine yönelik kısmının onanması, manevi tazminat istemine yönelik kısmının bozulması gerektiği düşünülmektedir

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dava, davacılar tarafından, yakınları ...'ın Gaziantep ili, Şahinbey ilçesi, ... Mahallesinde 20/08/2016 tarihinde düğün merasimi esnasında terör örgütünce gerçekleştirilen canlı bomba saldırısı sonucu vefat etmesi nedeniyle uğranıldığı ileri sürülen zarara karşılık müteveffanın annesi ... için 100,00 TL (miktar artırımı ile 79.541,27 TL) maddi ve 100.000,00 TL manevi, babası ... için 100,00 TL (miktar artırımı ile 21.008,35 TL) maddi ve 100.000,00 TL manevi, diğer davacılar olan kardeşleri için ayrı ayrı 25.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Anayasanın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmıştır.

Yine, Anayasa'nın 2. maddesinde, Devletin nitelikleri sayılmış ve sosyal bir hukuk devleti olduğu vurgulanmış; 5. maddesinde, kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak, kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmak Devletin temel amaç ve görevleri arasında sayılmış olup, "Kişinin dokunulmazlığı, maddi ve manevi varlığı" başlıklı 17. maddesinde, herkesin yaşama, maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahip olduğu vurgulanmıştır.

Bu düzenlemelerden, tüm vatandaşların yaşama haklarının, devlet güvencesi ve onun pozitif yükümlülüğü kapsamı içinde koruma altında olduğu anlaşılmaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

A) Temyize Konu Kararın Davacıların Maddi Tazminat İstemine Yönelik Kısmının İncelenmesi: Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen kararın bu kısmı usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

B) Temyize Konu Kararın Davacıların Manevi Tazminat İstemine Yönelik Kısmının İncelenmesi:

Manevi tazminat, kişinin malvarlığında meydana gelen eksilmeyi gidermeye yönelik bir tazmin aracı değil, manevi değerlerinde bir eksilme meydana gelen ve yaşama sevinci ve zevki azalan kişinin manen tatminini sağlamaya yönelik bir tazmin aracıdır. Manevi zararın başka türlü giderim yollarının bulunmayışı veya yetersiz kalışı manevi tazminatın parasal olarak belirlenmesini zorunlu kılmaktadır.

Manevi tazminat, olay nedeniyle duyulan elem ve ızdırabı kısmen de olsa hafifletmeyi amaçlar.

Belirtilen niteliği gereği manevi tazminatın, zenginleşmeye yol açmayacak şekilde belirlenmesi gerekmekte ise de, tam yargı davalarının niteliği gereği takdir edilecek manevi tazminat miktarının, olayın ağırlığını ortaya koyacak, hukuka aykırılığı özendirmeyecek, bir başka ifade ile benzeri olayların bir daha yaşanmaması için caydırıcı ve aynı zamanda cezalandırıcı bir miktarda olması gerekmektedir.

Temyize konu karar ile müteveffanın babası ... için 25.000,00 TL, annesi ... 25.000,00 TL, kardeşleri ... için 15.000,00 TL ve ... için 15.000,00 TL olmak üzere toplam 80.000,00 TL manevi tazminatın kabulüne karar verilmişse de manevi tazminatın, ilgililerin duyduğu elem ve üzüntünün kısmen giderilmesini sağlayan manevi bir tatmin aracı olduğu gözetildiğinde, dava konusu olay nedeniyle yakınlarını kaybetmeleri dikkate alındığında davacıların manevi varlığında meydana gelen zararın giderilebilmesi için hükmedilen manevi tazminat tutarının yetersiz kaldığı kanaatine varıldığından, temyize konu kararın belirtilen kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır.

Nitekim, aynı olayda yakınları vefat eden kişiler tarafından açılan başka bir tazminat davasında, Bölge İdare Mahkemesince, müteveffanın babası ve annesi için ayrı ayrı 50.000,00 TL, kardeşleri için de ayrı ayrı 25.000,00 TL manevi tazminata hükmedildiği, tarafların temyiz istemi neticesinde Danıştay Onuncu Dairesinin 31/10/2023 tarih ve E:2019/11577, K:2023/6139 tarihli kararı ile hükmedilen manevi tazminatın onanarak kesinleştiği görülmektedir.