Danıştay 10. Daire E.2021/7160 K.2025/2073

Davanın_konusu

22/05/2014 tarih ve 29007 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Sağlık Meslek Mensupları ile Sağlık Hizmetlerinde Çalışan Diğer Meslek Mensuplarının İş ve Görev Tanımlarına Dair Yönetmeliğin Ek-1/B'sinde yer alan "Anestezi teknisyeni/teknikeri" başlıklı bölümüne 20/11/2021 tarih ve 31665 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Sağlık Meslek Mensupları ile Sağlık Hizmetlerinde Çalışan Diğer Meslek Mensuplarının İş ve Görev Tanımlarına Dair Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 1. maddesi ile eklenen (h) ve (ı) bentlerinin iptali istenilmektedir.

DAVACININ_İDDİALARI : Dava konusu düzenlemenin, üniversiteler tarafından sunulan bilimsel görüşlere aykırı, hastaların gerekli tedaviye erişimini engelleyecek ve hastalarda geri dönülemez hasarlara yol açabilecek uygulamaları destekleyen, fiili gerçeklikten uzak nitelikte olduğu, soluk borusuna tüp yerleştirme işlemi olan entübasyonun ameliyatlardaki rutin bir girişim olduğu, yoğun bakım bölümlerinde hastanın soluk alabilmesi için hayat kurtarıcı bir şart haline gelebildiği, entübasyon işleminin kritik olduğu kadar yapılması da zor bir girişim olduğu, entübasyonun başarısız olmasının hasta açısından hayati risk taşıdığı,

anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanlarının uzun bir eğitim döneminden sonra entübasyon yapmak için temel seviyeye ulaştıkları, teknik okullarda ise anestezi teknisyeni/teknikerlerine, aldıkları eğitim süresince entübasyon yapmalarının değil uzman hekim entübasyon yaparken asiste etmelerinin öğretildiği, teknisyenlerin eğitim müfredatının kapsamında, entübasyonu yapacak uzmanın belirlediği hastaya özel araç-gereci hazırlama, hekim entübasyonu yaparken ilaç, malzeme vs. gereksinimini karşılamanın bulunduğu, hangi hastaya ne zaman, nasıl, neden entübasyon yapılacağının birkaç yılda öğretilebilecek kadar basit olmadığı,

alınan görüşlerde entübasyonun ve parenteral girişimlerin anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanları tarafından yapılması gerektiği belirtilmiş ise de tamamen kanuna, uzman görüşlerine aykırı bir düzenlemenin yapıldığı, bu düzenlemenin pratikte hasta sağlığını tehlikeye atacak ve hastanın ölümüne sebep olabilecek uygulamaların önünü açacağı, özellikle özel hastaneler, tıp merkezleri, poliklinikler ve muayenehanelerde de anesteziyoloji ve reanimasyon uzman hekimleri olmadan, anestezi teknikerlerinin sadece bir tabip sorumluluğunda bu işlemleri yapmaya başlayacağı ve ciddi anlamda kaotik,

hasta sağlığı ve güvenliği açısından geri dönülemez bir sürecin yaşanacağı ileri sürülmektedir.

DAVALININ_SAVUNMASI : Dava konusu düzenleme ile gerek entübasyon gerek parenteral girişimlerle ilaç uygulama yetkisi gibi iş ve işlemlerin tabibin inisiyatifine bırakıldığı, tabipten bağımsız olarak anestezi teknisyeni/teknikerlerine doğrudan entübasyon ve parenteral girişimlerle ilaç uygulama yetkisinin verilmediği, anestezi teknisyeni/teknikerlerine verilen görev ve yetkilerin, tabibin sorumluluğu ve/veya gözetimi doğrultusunda, tabibin kendi insiyatifi ile alandaki iş yükünü azaltmak amacı ile verildiği,

bu bağlamda sağlık hizmet sunumunda geliştirici ve iyileştirici düzenlemelerle kesintisizlik, süreklilik ve ulaşılabilirliğin sağlanmasının amaçlandığı, genel uygulamada söz konusu işlemlerin anestezi teknisyeni/teknikerleri tarafından yapılmasına ihtiyaç duyulduğu, incelenen eğitim programında parenteral ilaç uygulamalarının tamamı ile entübasyon uygulamasına yönelik teorik ve pratik müfredat içeriğinin bulunduğunun tespit edildiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Dava konusu Sağlık Meslek Mensupları ile Sağlık Hizmetlerinde Çalışan Diğer Meslek Mensuplarının İş ve Görev Tanımlarına Dair Yönetmeliğin Ek-1/B'sinde yer alan "Anestezi teknisyeni/teknikeri" başlıklı bölümünün (h) ve (ı) bentlerinin iptali gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI : ...

DÜŞÜNCESİ

Dava; Sağlık Meslek Mensupları ile Sağlık Hizmetlerinde Çalışan Diğer Meslek Mensuplarının İş ve Görev Tanımlarına Dair Yönetmeliğin Ek-1/B'sinde yer alan "Anestezi teknisyeni/teknikeri" başlıklı bölümüne 20/11/2021 tarihli, 31665 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Sağlık Meslek Mensupları ile Sağlık Hizmetlerinde Çalışan Diğer Meslek Mensuplarının İş ve Görev Tanımlarına Dair Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 1. maddesi ile eklenen (h) ve (ı) bentlerinin iptali istemiyle açılmıştır.

Dava dilekçesinde; entübasyon işleminin kritik olduğu kadar yapılması da zor bir girişim olduğu, entübasyonun başarısız olmasının hasta açısından hayati risk taşıdığı, anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanlarının uzun bir eğitim döneminden sonra entübasyon yapmak için temel seviyeye ulaştıkları, teknik okullarda ise anestezi teknisyeni/teknikerlerine, aldıkları eğitim süresince entübasyon yapmalarının değil uzman hekim entübasyon yaparken asiste etmelerinin öğretildiği,

teknisyenlerin eğitim müfredatının kapsamında, entübasyonu yapacak uzmanın belirlediği hastaya özel araç-gereci hazırlama, hekim entübasyonu yaparken ilaç, malzeme vs. gereksinimini karşılamanın bulunduğu, hangi hastaya ne zaman, nasıl, neden entübasyon yapılacağının birkaç yılda öğretilebilecek kadar basit olmadığı, alınan görüşlerde entübasyonun ve parenteral girişimlerin anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanları tarafından yapılması gerektiği, yasaya ve Yönetmeliğin hazırlık aşamasında Tıp Fakültelerince sunulan olumsuz görüşlere aykırı bir düzenlemenin yapıldığı,

bu düzenlemenin pratikte hasta sağlığını tehlikeye atacak ve hastanın ölümüne sebep olabilecek uygulamaların önünü açacağı, özellikle özel hastaneler, tıp merkezleri, poliklinikler ve muayenehanelerde de anesteziyoloji ve reanimasyon uzman hekimleri olmadan, anestezi teknikerlerinin sadece bir tabip sorumluluğunda bu işlemleri yapmaya başlayacağı ve ciddi anlamda kaotik, hasta sağlığı ve güvenliği açısından, telafisi imkansız, geri dönülemez bir sürecin yaşanacağı ileri sürülerek dava konusu düzenlemelerin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

Davalı idare cevap dilekçesinde; entübasyon gerek parenteral girişimlerle ilaç uygulama yetkisi gibi iş ve işlemlerin tabibin inisiyatifine bırakıldığı, tabipten bağımsız olarak anestezi teknisyeni/teknikerlerine doğrudan entübasyon ve parenteral girişimlerle ilaç uygulama yetkisinin verilmediği, tabibin kendi insiyatifi ile alandaki iş yükünü azaltmak amacı ile verildiği, bu bağlamda sağlık hizmet sunumunda geliştirici ve iyileştirici düzenlemelerle kesintisizlik, süreklilik ve ulaşılabilirliğin sağlanmasının amaçlandığı, anestezi teknisyeni/teknikerlerinin incelenen eğitim programında parenteral ilaç uygulamalarının tamamı ile entübasyon uygulamasına yönelik teorik ve pratik müfredat içeriğinin bulunduğunun tespit edildiği, düzenlemenin hukuka uygun olduğu savunulmaktadır.

1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San'atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanuna 6225 sayılı Kanun'un 9. maddesiyle eklenen Ek 13. maddesinin (g) bendinde anestezi teknisyeni/teknikeri mesleğine ilişkin tanım getirilmiştir; buna göre: "sağlık meslek liselerinin ve ön lisans seviyesindeki anestezi programlarından mezun; anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanı tabibin sorumluluğunda ve yönlendirmesi doğrultusunda anestezi işlemlerinin güvenli bir şekilde başlatılması, sürdürülmesi ve sonlandırılması için gerekenleri yapan sağlık teknisyeni/teknikeridir."

1219 sayılı Kanun'un Ek:13. maddesine dayanılarak sağlık meslek mensupları ile sağlık hizmetlerinde çalışan diğer meslek mensuplarının iş ve görev tanımlarını düzenlemek amacıyla 22/05/2014 tarihli, 29007 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sağlık Meslek Mensupları ile Sağlık Hizmetlerinde Çalışan Diğer Meslek Mensuplarının İş ve Görev Tanımlarına Dair Yönetmeliği çıkarılmış.

4. maddesinde, sağlık meslek mensupları kavramının; tabip, diş tabibi, eczacı, hemşire, ebe ve optisyen ile 1219 sayılı Kanun'un ek 13. maddesinde tanımlanan diğer meslek mensuplarını ifade ettiği.

"Temel ilkeler" başlıklı 5. maddesinde ise, söz konusu meslek mensuplarının; görevlerini, almış oldukları eğitim ve kazanmış oldukları bilgi ve beceriler doğrultusunda, verimlilik ve kalite gereklerine uygun, diğer çalışanlar ile birlikte ekip anlayışı içerisinde, multidisipliner yaklaşımla ve sağlık hizmeti sunumunun devamlılığı esasına bağlı olarak yapacakları belirtilmiştir.

Dava konusu Yönetmelik değişiklik ile Yönetmeliğin Ek-1/B'sinde yer alan "Anestezi teknisyeni/teknikeri" başlıklı bölümüne: "h) Anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanı sorumluluğunda ameliyata girecek hastayı entübe eder. Acil durumlarda da tabip sorumluluğunda hastayı entübe edebilir. ı) Tabip sorumluluğunda parenteral girişimleri yapar, hastaya gerekli ilaç ve sıvıları uygun parenteral girişim ile uygular." şeklinde bentler eklenmiştir:

Danıştay Onuncu Dairesinin 26/05/2022 tarihli, E:20217160 sayılı ara kararı ile, Milli Eğitim Bakanlığı ve Yükseköğretim Kurulu Başkanlığından, söz konusu sağlık meslek mensuplarının aldıkları eğitimin içeriğinin, entübasyon ve parenteral girişimleri gerçekleştirmeye elverişli ve yeterli olup olmadığı sorulmuş.

Milli Eğitim Bakanlığı tarafından, "Bakanlığa bağlı mülga sağlık meslek liselerinde öğretimi yapılan Anestezi ve Reanimasyon Alanı 2012 yılında uygulamaya konulan Çerçeve Öğretim Programı Anestezi Teknisyenliği dalında; hasta entübasyonuna yönelik dal derslerinden Anestezi II dersinde endotrakeal entübasyon yapmaya yönelik yeterliliklerin, ayrıca Anestezi Özel Bakım ve Uygulama I dersinde hastaya ilaç uygulamak, intravenöz sıvı infüzyonu yapmak, kan almaya yönelik yeterliliklerin yer aldığı, ayrıca söz konusu çerçeve öğretim programının yazı ekinde gönderildiği” şeklinde cevap verilirken Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı tarafından ise.

"Konunun 26/12/2022 tarihli Yükseköğretim Yürütme Kurulu toplantısında görüşüldüğü ve 2547 sayılı Kanun’un 2880 sayılı Kanun’la değişik 43. maddesinin (b) bendi uyarınca Üniversitelerarası Kurulun görüşü de dikkate alınarak, anestezi teknisyeni/teknikerlerinin aldıkları eğitimin süresinin yetersizliği, içeriğinin uygulamadan uzak olması, anesteziyoloji ve yapılacak uygulamaların anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanı dışındaki bir tabip sorumluluğunda tanımlanması nedenleriyle, entübasyon ve parenteral girişimleri gerçekleştirmeye elverişli ve yeterli olmadığına karar verildiği" yolunda cevaplandırılmıştır.

1219 sayılı Kanun'un Ek 13. maddesinin (g) bendine göre, anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanı tabibin sorumluluğunda ve yönlendirmesi doğrultusunda anestezi işlemlerinin güvenli bir şekilde başlatılması, sürdürülmesi ve sonlandırılması için gerekenleri yapan sağlık teknisyeni/teknikeri olarak tanımlanan anestezi teknisyeni/teknikerlerinin, dava konusu edilen Yönetmeliğin hazırlık aşamasında Tıp Fakültelerince verilen olumsuz görüşlerin yanı sıra Yükseköğretim Yürütme Kurulu tarafından anestezi teknisyeni/teknikerlerinin aldıkları eğitimin süresinin yetersizliği,

içeriğinin uygulamadan uzak olmasından hareketle entübasyon ve parenteral girişimleri gerçekleştirmeye elverişli ve yeterli olmadığı yolundaki görüşleri göz önünde tutulduğunda, dava konusu düzenlemeyle anestezi teknisyeni/teknikerlerine tanımlanan iş ve görevleri gerçekleştirmeye yönelik yeterlilikleri bulunmadığı, anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanı tabibin sorumluluğunda ve yönlendirmesi doğrultusunda anestezi işlemlerinin güvenli bir şekilde başlatılması, sürdürülmesi ve sonlandırılması için gerekenleri yapmakla sınırlı iş ve görevi olan sağlık teknisyeni/teknikeri olduğu,

çerçevesi çizilen hukuki ve tıbbi gereklilikleri aşacak şekilde düzenleme yapıldığı sonucuna ulaşılmaktadır.

Bu durumda, Sağlık Meslek Mensupları ile Sağlık Hizmetlerinde Çalışan Diğer Meslek Mensuplarının İş ve Görev Tanımlarına Dair Yönetmeliğin Ek-1/B'sinde yer alan "Anestezi teknisyeni/teknikeri" başlıklı bölümün (h) ve (ı) bentlerinde hukuka uyarlık görülmemiştir. Açıklanan nedenlerle, dava konusu düzenlemelerin iptaline karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince duruşma için taraflara önceden bildirilen 17/04/2025 tarihinde, davacı vekili Av. ...'ın ve davalı idare vekili Hukuk Müşaviri...'in geldiği, Danıştay Savcısının hazır olduğu görülmekle, açık duruşmaya başlandı. Taraflara usulüne uygun olarak söz verilerek dinlendikten ve Danıştay Savcısının düşüncesi alındıktan sonra taraflara son kez söz verilip, duruşma tamamlandı. Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ

Dava, 22/05/2014 tarih ve 29007 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Sağlık Meslek Mensupları ile Sağlık Hizmetlerinde Çalışan Diğer Meslek Mensuplarının İş ve Görev Tanımlarına Dair Yönetmeliğin Ek-1/B'sinde yer alan "Anestezi teknisyeni/teknikeri" başlıklı bölümüne 20/11/2021 tarih ve 31665 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Sağlık Meslek Mensupları ile Sağlık Hizmetlerinde Çalışan Diğer Meslek Mensuplarının İş ve Görev Tanımlarına Dair Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 1. maddesi ile eklenen (h) ve (ı) bentlerinin iptali istemiyle açılmıştır.

İNCELEME VE GEREKÇE

ESAS YÖNÜNDEN

İlgili Mevzuat:

1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San'atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun’un ek 13. maddesinin (g) bendinde, "Anestezi teknisyeni/teknikeri; sağlık meslek liselerinin ve ön lisans seviyesindeki anestezi programlarından mezun; anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanı tabibin sorumluluğunda ve yönlendirmesi doğrultusunda anestezi işlemlerinin güvenli bir şekilde başlatılması, sürdürülmesi ve sonlandırılması için gerekenleri yapan sağlık teknisyeni/teknikeridir." şeklinde tanımlanmıştır.

1219 sayılı Kanun'un ek 13. maddesi ile 11/10/2011 tarih ve 663 sayılı -dava konusu asıl Yönetmeliğin yayımı tarihi olan 22/05/2014 tarihindeki adıyla- Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşlarının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin -yine aynı tarihte yürülükte olan- 40. maddesi hükümlerine dayanılarak çıkarılan "Sağlık Meslek Mensupları ile Sağlık Hizmetlerinde Çalışan Diğer Meslek Mensuplarının İş ve Görev Tanımlarına Dair Yönetmelik" 22/05/2014 tarih ve 29007 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.

Anılan Yönetmeliğin 1. maddesinde, Yönetmeliğin amacının, sağlık meslek mensupları ile sağlık hizmetlerinde çalışan diğer meslek mensuplarının iş ve görev tanımlarını düzenlemek olduğu; 4. maddesinde, sağlık meslek mensupları kavramının; tabip, diş tabibi, eczacı, hemşire, ebe ve optisyen ile 1219 sayılı Kanun'un ek 13. maddesinde tanımlanan diğer meslek mensuplarını ifade ettiği; "Temel ilkeler" başlıklı 5. maddesinde ise, söz konusu meslek mensuplarının; görevlerini, almış oldukları eğitim ve kazanmış oldukları bilgi ve beceriler doğrultusunda, verimlilik ve kalite gereklerine uygun, diğer çalışanlar ile birlikte ekip anlayışı içerisinde, multidisipliner yaklaşımla ve sağlık hizmeti sunumunun devamlılığı esasına bağlı olarak yapacakları belirtilmiştir.

Dava konusu değişiklik ile Yönetmeliğin Ek-1/B'sinde yer alan "Anestezi teknisyeni/teknikeri" başlıklı bölümüne aşağıdaki bentler eklenmiştir:

"h) Anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanı sorumluluğunda ameliyata girecek hastayı entübe eder. Acil durumlarda da tabip sorumluluğunda hastayı entübe edebilir.

ı) Tabip sorumluluğunda parenteral girişimleri yapar, hastaya gerekli ilaç ve sıvıları uygun parenteral girişim ile uygular."

Dava Konusu Yönetmeliğin İncelenmesi:

Davacı tarafından, anestezi teknisyeni/teknikerlerinin dava konusu düzenlemede yer alan işlemleri gerçekleştirebilecek tıbbi eğitimi almadıkları, bu uygulamaların bilimsel görüşlere aykırı olarak söz konusu sağlık meslek mensuplarının iş ve görev tanımlarına dahil edilmesinin hasta sağlığı açısından olumsuz sonuçlar doğurabileceği belirtilerek hukuka aykırı olduğu ileri sürülen düzenlemelerin iptali istenilmiştir.

Dava konusu Yönetmeliğin yukarıda yer verilen amacı, sağlık meslek mensuplarına yönelik olarak kabul edilen temel ilkeler, anestezi teknisyeni ve teknikerlerinin 1219 sayılı Kanun'da yer alan iş ve görev tanımı ile davacının iddiaları bir bütün halinde değerlendirildiğinde; uyuşmazlığın çözümü için gerekli görüldüğünden Dairemizin 26/05/2022 tarihli ara kararı ile, Milli Eğitim Bakanlığı ve Yükseköğretim Kurulu Başkanlığından, söz konusu sağlık meslek mensuplarının aldıkları eğitimin içeriğinin, entübasyon ve parenteral girişimleri gerçekleştirmeye elverişli ve yeterli olup olmadığı sorulmuştur.

Milli Eğitim Bakanlığı ara kararına cevabında, "Bakanlığa bağlı mülga sağlık meslek liselerinde öğretimi yapılan Anestezi ve Reanimasyon Alanı 2012 yılında uygulamaya konulan Çerçeve Öğretim Programı Anestezi Teknisyenliği dalında; hasta entübasyonuna yönelik dal derslerinden Anestezi II dersinde endotrakeal entübasyon yapmaya yönelik yeterliliklerin, ayrıca Anestezi Özel Bakım ve Uygulama I dersinde hastaya ilaç uygulamak, intravenöz sıvı infüzyonu yapmak, kan almaya yönelik yeterliliklerin yer aldığı, ayrıca söz konusu çerçeve öğretim programının yazı ekinde gönderildiği” şeklinde açıklamada bulunmuştur.

Bunun yanı sıra, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının ara kararı cevabında ise; konunun 26/12/2022 tarihli Yükseköğretim Yürütme Kurulu toplantısında görüşüldüğü ve 2547 sayılı Kanun’un 2880 sayılı Kanun’la değişik 43. maddesinin (b) bendi uyarınca Üniversitelerarası Kurulun görüşü de dikkate alınarak, anestezi teknisyeni/teknikerlerinin aldıkları eğitimin süresinin yetersizliği, içeriğinin uygulamadan uzak olması, anesteziyoloji ve yapılacak uygulamaların anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanı dışındaki bir tabip sorumluluğunda tanımlanması nedenleriyle, entübasyon ve parenteral girişimleri gerçekleştirmeye elverişli ve yeterli olmadığına karar verildiği bildirilmiştir.

Öte yandan davalı idarece dosyaya sunulan bilgi ve belgelerden, dava konusu Yönetmelik değişikliğinin hazırlık aşamasında Tıp Fakültelerinden görüş sorulduğu ve entübasyon ile ilaç ve sıvı uygulamalarını anestezi teknisyeni/teknikerinin yapmasına imkan tanınmasının, telafi edilmez zararlar ve ölümcül sonuçlar doğurabileceği yönünde görüşler bildirildiği anlaşılmaktadır.

Bu haliyle, 1219 sayılı Kanun'un ek 13. maddesinin (g) bendine göre, anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanı tabibin sorumluluğunda ve yönlendirmesi doğrultusunda anestezi işlemlerinin güvenli bir şekilde başlatılması, sürdürülmesi ve sonlandırılması için gerekenleri yapan sağlık teknisyeni/teknikeri olarak tanımlanan anestezi teknisyeni/teknikerlerinin, -dava konusu Yönetmeliğin hazırlık aşamasında Tıp Fakültelerince sunulan olumsuz görüşler ile Yükseköğretim Kurulu Başkanlığınca verilen ara kararı cevabı da dikkate alındığında- dava konusu düzenlemeyle tanımlanan iş ve görevleri gerçekleştirmeye yönelik yeterlilikleri bulunmadığı,

bu iş ve görevlerin yerine getirilmesi esnasında telafi edilemez zararlar oluşabileceği anlaşıldığından, dava konusu düzenlemelerde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.