Danıştay 10. Daire E.2021/834 K.2025/2534

2- ... 3- ... VEKİLLERİ : Av. ...

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı / ANKARA VEKİLİ : Av....

İSTEMLERİN_KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca aleyhlerine olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Davacılar tarafından; yakınları ...'in, Gaziantep ... Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda hükümlü olarak bulunmakta iken 26/09/2012 tarihinde intihar ettiğinden bahisle olayda idarenin hizmet kusuru bulunduğu ileri sürülerek uğradıkları iddia edilen zararlarına karşılık imam nikahlı eş ... için 130.000,00 TL (miktar artırım sonucu 149.424,25 TL) maddi, 60.000,00 TL manevi, çocuklar ... ve ... için ayrı ayrı 30.000,00 TL (miktar artırımı sonucu ayrı ayrı 45.438,29 TL) maddi, 25.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmektedir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararıyla; maddi tazminat istemi yönünden, dava konusu olayın meydana gelmesinde davalı idarenin hizmet kusurunun bulunduğu, uyuşturucu madde kullanan ve intihar eden davacılar yakınının da olayın gerçekleşmesinde müterafik kusuru bulunduğundan (%50) kusur indirimi yapılmasının yerinde olacağı, idare eyleminden ötürü meydana gelen destekten yoksun kalma zararına karşılık, müterafik kusur indirimi ile ölenin imam nikahlı eşi ... için 74.712,12 TL, kızı ... için 22.719,14 TL ve kızı ... için 22.719,14 TL maddi tazminatın davalı idarece davacılara ödenmesi gerektiği,

manevi tazminat istemi yönünden, olayın ağırlığı ve duyulan üzüntü ve ızdırap ile ölenin müterafik kusuru da dikkate alınarak imam nikahlı eşi ...'a 60.000,00 TL, kızı ...'a 25.000,00 TL ve kızı ...'a 25.000,00 TL manevi tazminata hükmedilmesinin uygun görüldüğü gerekçesiyle maddi tazminat istemlerinin kısmen kabulüne, kısmen reddine, manevi tazminat istemlerinin kabulüne karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; taraflarca yapılan istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENLERİN_İDDİALARI : Davacılar tarafından; kusurun tespiti için bilirkişi raporu alınmadığı, müterafik kusur indirimi yapılmasının hatalı olduğu, eksik maddi tazminata hükmedildiği ileri sürülmektedir. Davalı idare tarafından; dava konusu olayın idari eylemden kaynaklanmadığı, dolayısıyla idarelerinin kusurunun bulunmadığı, manevi tazminat isteminin kabul edilmesi için gereken şartların oluşmadığı ileri sürülmektedir.

TARAFLARIN_SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, davacıların temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır. Davacılar tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Bölge İdare Mahkemesi kararının kısmen onanması, kısmen bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dosyanın incelenmesinden; davacıların yakını ...'in hırsızlık suçundan hapis cezasına çarptırıldığı, Gaziantep Açık Ceza İnfaz Kurumunda cezasının infaz edilmeye başlandığı, cezaevinden firar etmesi sebebiyle Açık Ceza İnfaz Kurumunda kalma koşullarını kaybettiğinden Gaziantep ...

Tipi Kapalı İnfaz Ceza İnfaz Kurumuna nakledildiği, koğuş arkadaşları ile uyum sağlayamadığından olumsuz bir olaya sebebiyet verilmemesi için tek kişilik odaya alınmasına karar verildiği, 26/09/2012 tarihinde hükümlü ve tutukluların adliyeye götürüldüğü sırada odasındaki yatağın kenar kısmındaki bezi sökerek ip haline getirdiği,

ipi kaldığı yerdeki demir parmaklıklı kapıya asarak intihar ettiği, davacılar tarafından davalı idareye yapılan 13/09/2013 tarihli başvurunun davalı idarece reddedilmesi üzerine uğradıkları iddia edilen zararlarına karşılık imam nikahlı eş ... için 130.000,00 TL (miktar artırım sonucu 149.424,25 TL) maddi, 60.000,00 TL manevi, çocuklar ... ve ... için ayrı ayrı 30.000,00 TL (miktar artırımı sonucu ayrı ayrı 45.438,29 TL) maddi, 25.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

Anayasanın 125. maddesinde; idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fıkrasında idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmıştır.

İdare, kural olarak, yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar, idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.

İdarenin yürütmekle görevli olduğu bir hizmetin kuruluşunda, düzenlenişinde veya işleyişindeki nesnel nitelikli bozukluk, aksaklık veya boşluk olarak tanımlanabilen hizmet kusuru; hizmetin kötü işlemesi, geç işlemesi veya hiç işlememesi hallerinde gerçekleşmekte ve idarenin tazmin yükümlülüğünün doğmasına yol açmaktadır.

Kamu hizmetlerinin yerine getirilmesi sırasında bu hizmetten doğan nedenlerle kişilerin uğradığı zararların hizmetin sahibi idarece karşılanması esas olmakla birlikte, tazminata hükmedilirken, olayın meydana geliş şekline göre zarara uğrayan kişilerin de kusurlu olup olmadığının, dolayısıyla olayda müterafik kusur bulunup bulunmadığının da ortaya konulması gerekmektedir.

Müterafik kusur (ortak kusur), zarara uğrayanın; zararın doğumuna veya zararın artmasına yardım (etki) etmesidir. Böyle bir durumda, zarara uğrayana veya mirasçılarına ödenecek tazminat miktarları müterafik kusur oranında orantısal olarak azaltılmalıdır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

A) Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının, İdare Mahkemesi kararının manevi tazminat istemlerinin kabulüne ilişkin kısmına karşı davalı idare tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine dair kısmı ile davacı ...'ın maddi tazminat isteminin kısmen reddine ilişkin kısmına karşı davacılar tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine dair kısmının incelenmesi:

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen kararın, anılan kısımları usul ve hukuka uygun olup, dilekçelerde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısımlarının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

B) Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının, İdare Mahkemesi kararının davacı ...'ın maddi tazminat isteminin kısmen kabulüne ilişkin kısmına karşı davalı idare tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine dair kısmının incelenmesi:

Destekten yoksun kalma tazminatının amacı; desteğini yitiren kimsenin, desteğin ölümünden önce içinde bulunduğu sosyal ve ekonomik yaşam düzeyinin devamını sağlayacak yardımın karşılığı olan paranın ödettirilmesidir. Dolayısıyla, destekten yoksun kalma tazminatı ölüm olayı olmasaydı desteğin yapacağı varsayılan yardım tutarının geleceğe yönelik olarak belirlenmesi suretiyle hesaplanmaktadır.

Eşin ölümü durumunda onun desteğinden yoksun kalan diğer eş yararına, kural olarak destekten yoksun kalınan süre ile sınırlı olarak destekten yoksun kalma tazminatına hükmedilmesi gerekmektedir. Sağ kalan eşin yeniden evlenmesi durumunda, ölen eşin desteğine olan ihtiyacı yeni evlilik ile sona ereceğinden, sağ kalan eş yararına sadece yeniden evlenme tarihine kadar olan süre ile sınırlı olarak destekten yoksun kalma tazminatına hükmedilmesi gerekmektedir.

Bununla birlikte Yargıtay kararlarında da belirtildiği üzere dul eşin bakım ihtiyacını sona erdiren ikinci evliliğinin mutlaka resmi nikah kıyılarak yapılmış olması mecburiyeti bulunmamaktadır. Dul eşin bakım ihtiyacını karşılar biçimde fiili olarak birlikte yaşaması halinde bakım ihtiyacının sona erdiği ve yitirilmiş destek ediminin yeni bir destek edimiyle karşılanmış olacağı sonucuna varılmaktadır.

UYAP bilgi sisteminden ulaşılan nüfus kayıt örneğinde davacı imam nikahlı eş ...'ın, bekar olarak göründüğü fakat 01/07/2017 tarihinde baba adı A.S. olan bir erkek çocuğu dünyaya getirdiği görülmektedir.

Bu durumda, imamlı nikahlı olan davacı eş ...'ın her ne kadar bekar olarak görünse de A.S. isimli kişi ile fiilen birlikte yaşamaya başladığı, birlikte yaşamanın en geç müşterek çocuğun ana rahmine düştüğü tarihten itibaren başlayacağının hayatın olağan akışına uygun olduğu, bu tarihin de doğum tarihinden 9 ay 10 gün öncesine tekabül edeceği hususlarında duraksama bulunmamaktadır.

Desteğin ölüm tarihinden davacılardan eş ...'ın başka birisiyle fiilen birlikte yaşamaya başladığı dolayısıyla müteveffanın desteğine olan ihtiyacının sona erdiği tarihe kadar olan dönem için maddi zararının hesaplanması gerekirken muhtemel ömrünün sonuna kadar müteveffanın desteğinden yararlanacağı varsayımıyla destekten yoksun kalma zararının hesaplandığı anlaşıldığından belirtilen açıklamalar doğrultusunda yeniden bilirkişi incelemesi yaptırılması gerekmektedir.

Bu itibarla, temyize konu kararın İdare Mahkemesi kararının davacılardan ...'ın maddi tazminat isteminin kısmen kabulüne ilişkin kısmına yönelik davalı idarenin istinaf isteminin reddine dair kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır.

C) Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının, İdare Mahkemesi kararının davacılar ... ve ...'ın maddi tazminat isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine ilişkin kısmına karşı taraflarca yapılan istinaf başvurularının reddine dair kısmının incelenmesi:

İdare mahkemesince, davacıların maddi zararlarının tespiti için bilirkişi incelemesi yaptırıldığı, düzenlenen 11/08/2016 tarihli ek bilirkişi raporunda; müteveffanın ve davacıların bakiye ömürlerinin ve istifade sürelerinin belirlenmesinde 1931 yılında hazırlanmış PMF Yaşam Tablosu kullanılarak davacı çocuklar ... için 45.438,29 TL ve ... için 45.438,29 TL maddi tazminat hesaplandığı, söz konusu rapor doğrultusunda müterafik kusur indirimi de yapılarak maddi tazminatlara hükmedildiği,

Bölge İdare Mahkemesince, davacıların destekten yoksun kalma zararlarının TRH 2010 Tablosu esas alınmak suretiyle hesaplanması için ek rapor istenilmesine karar verildiği, bunun üzerine dosyaya sunulan 15/05/2020 tarihli bilirkişi raporunda ülkemize özgü ve güncel verileri içeren TRH 2010 Yaşam Tablosu esas alınmak suretiyle yapılan hesapta yine ... için 45.438,29 TL, ... için 45.438,29 TL maddi tazminatın hesaplandığı, Bölge İdare Mahkemesince bilirkişi incelemesi yaptırılmasına ve yeniden tazminat miktarı belirlenmiş olmasına rağmen herhangi bir açıklama yapılmadan taraflarca yapılan istinaf başvurunun reddine karar verildiği anlaşılmıştır.

Bu durumda her ne kadar maddi tazminat hesabı yapılırken TRH 2010 Ulusal Mortalite Tablosuna göre muhtemel ömrün belirlendiği bilirkişi raporunun hükme esas alınması gerekmekte ise de PMF Yaşam Tablosuna göre çocuklar için hesaplanan maddi tazminat miktarı ile TRH 2010 Yaşam Tablosuna göre hesaplanan maddi tazminat miktarı aynı olduğundan bu husus kararın bu yönden bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.