Danıştay 10. Daire E.2022/1270 K.2023/1713

Dava konusu istem: Davacı tarafından; davalı idare ile aralarında imzalanan yatırım programı sözleşmesinin ihlal edildiği gerekçesiyle 903.026,55 TL asıl borç ve 482,21 TL gecikme zammı olmak üzere toplam 903.508,76 TL'nin davacıdan geri alınması amacıyla 6183 sayılı Kanun'a göre düzenlenen … tarih ve … sayılı ödeme emrinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:.

İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; dava konusu ödeme emrinin dayanağının IPARD programı kapsamında davacı ile davalı idare arasında imzalanan sözleşme kapsamında davacıya ödenen hibe bedeli olduğu, anılan sözleşmenin feshedilmesi üzerine davalı idarece kamu alacağının doğduğundan bahisle uyuşmazlık konusu ödeme emrinin düzenlendiği, ödeme emri düzenlenmeden önce sözleşmenin feshi işleminin iptali istemiyle davacı tarafından dava açıldığı ve davanın halen derdest olduğu,

ancak ödeme emrine konu alacağın sözleşmenin feshine bağlı olarak ortaya çıkması ve sözleşmenin feshine yönelik işleme karşı açılan davada kesinleşmiş bir kararın bulunmaması karşısında, henüz ortada kesinleşmiş bir kurum alacağından söz edilemeyeceği, öte yandan, sözleşmenin feshine yönelik işleme karşı açılan davanın davacı aleyhine sonuçlanmasından ve bu kararın kesinleştiği tarihten sonra, kesinleşecek ve takibi mümkün hale gelecek olan kamu alacağına karşı idarece davacı adına yeniden ödeme emri düzenlenebileceği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesince; davalı idarenin istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI : Davalı idare tarafından; kesinleşmiş amme alacağının tahsil ve takibi için ödeme emri düzenlenmesinin yasal zorunluluk olduğu, dava konusu ödeme emrinin borç bildirim mektubu gönderilmesiyle beraber kesinleşmiş olduğu, ödeme emrine karşı yapılabilecek itirazların sınırlı olduğu ve davacının bu kapsamda bir itiraz dile getiremediği, ödeme emrinin Kanuna uygun şekilde tebliğ edildiği, yatırım sözleşmesinin feshine dair işlemin geçerli ve hukuka uygun olduğu, davanın reddi ve Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davacı tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dava dosyasının incelenmesinden, davacı ile davalı Kurum arasında Tarım ve Kırsal Kalkınma Programı (IPARD) fonlarından faydalanmak amacıyla … başvuru kayıt ve … referans numaralı sözleşmenin imzalandığı, söz konusu sözleşmenin iki dönemli olarak hazırlandığı, birinci dönemin davacı tarafından yatırımın gerçekleştirilmesi sonrasında idare tarafından gerekli kontrollerin yapılarak onaylanan miktar üzerinden davacıya ödeme yapılmasını; ikinci dönemin ise yatırımın amacına uygun olarak sürdürülüp sürdürülmediğinin 5 yıl süreyle kontrolünü kapsadığı, anılan 5 yıllık uygulama sonrası dönemde yerinde kontrollerin yapıldığı,

davacının uygulama adresinin bulunduğu taşınmazın davacı adına kayıtlı olmakla birlikte Hayvan Kayıt Sistemi üzerinde yapılan kontrollerde işletmenin. Canlı Hayv.Tur. Gıda Teks. İnş. San. ve Tic. Ltd.

Şti.'ne devredildiğinin öğrenildiği, bu hususta davacıdan 10/07/2020 tarihli yazıyla bilgi talep edildiği, davacının aynı tarihli cevap dilekçesinde durumdan haberdar olmadığını ve ilgililer hakkında suç duyurusunda bulunduğunu beyan ettiği, bu durum sözleşmenin açık ihlali kabul edilerek usulsüzlük sebebiyle sözleşmenin feshedildiği ve davacıya 26/10/2020 tarihinde borç bildirim belgesinin tebliğ edildiği,

söz konusu borcu ödememesi üzerine davacı adına 903.026,55 TL asıl borç ve 482,21 TL gecikme zammı olmak üzere toplam 903.508,76 TL tutarlı ve 27/11/2020 tarih ve 131364 sayılı ödeme emrinin düzenlenmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un "Ödeme zamanı ve önce ödeme" başlıklı 37. maddesinde, amme alacaklarının hususi kanunlarında belli edilen zamanlarda ödeneceği, hususi kanunlarında ödeme zamanı tespit edilmemiş amme alacaklarının Maliye Bakanlığınca belirtilecek usule göre yapılacak tebliğden itibaren bir ay içinde ödeneceği, bu ödeme müddetinin son gününün amme alacağının vadesi günü olduğu kuralına yer verilmiş.

"Ödeme emri" başlıklı 55. maddesinde, “Amme alacağını vadesinde ödemeyenlere, 15 gün içinde borçlarını ödemeleri veya mal bildiriminde bulunmaları lüzumu bir ödeme emri ile tebliğ olunur.” hükmü yer almış.

"Ödeme emrine itiraz" başlıklı 58. maddesinde ise, kendisine ödeme emri tebliğ olunan şahsın, böyle bir borcu olmadığı veya borcu kısmen ödediği veya borcun zaman aşımına uğradığı iddialarıyla tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde itirazda bulunabileceği hükme bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Kamu alacaklarının kanunlarında belirtilen vade tarihlerinde ödenmesi gerektiği, kanunlarında vade tarihi belirtilmediği takdirde, 6183 sayılı Kanun'un 37. maddesi uyarınca kamu alacaklısının bağlı olduğu tahsil dairesince borcun 1 ay içinde ödenmesi talebini içerir ihbarnamenin davacıya usulüne uygun olarak tebliğ edileceği ve vadesinde ödenmemesi durumunda aynı Kanun'un 55. maddesi uyarınca ödenmeyen kamu alacağının tahsili amacıyla ödeme emri düzenleneceği hususunda duraksama bulunmamaktadır.

Ancak İdare Mahkemesi kararında, ödeme emri düzenlenmeden önce kamu alacağının kesinleşmiş olmasının zorunlu olduğu yolunda gerekçeye yer verildiğinden, kamu alacağının tahsil edilebilmesi için kesinleşmesinden ne anlaşılması gerektiği hususu ortaya konulmalıdır.

Buna göre, kanuni vadesi geldiği halde ödenmeyen ya da 6183 sayılı Kanun'un 37. maddesi uyarınca düzenlenen ihbarnamenin tebliğinden itibaren 1 aylık süre içinde ödenmeyen kamu alacağı, usulüne uygun olarak tahakkuk etmiş, başka bir ifadeyle ödeme emri ile borçludan istenebilir hale gelmiştir.

İdari işlemlerin, kural olarak hukuka uygunluk karinesine ve re'sen icra edilebilme yeteneğine sahip olması dolayısıyla ilgili mevzuatta kamu alacağına ilişkin ihbarnameye dava açılmasının tahsil işlemlerini durduracağı yönünde bir düzenleme bulunmadığı sürece, kamu borçlusu tarafından ihbarnameye karşı dava açılması, vadesi gelmiş (tahakkuk etmiş) ve ödenmemiş durumdaki kamu alacağının borçludan ödeme emri düzenlenerek istenilmesine hukuken engel teşkil etmemektedir.

Daha açık bir anlatımla, ödeme emri düzenlenebilmesi için kamu alacağının yargısal denetiminin tamamlanmış olması, aksi mevzuatta belirtilmediği müddetçe, zorunlu bulunmamaktadır.

Bu itibarla, somut olayda, Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu Denizli İl Koordinatörlüğünün … tarih ve … sayılı borç tahakkuk işlemi (borç bildirim mektubu) ile 903.026,55 TL'nin geri ödenmesinin davacıdan istenilmesine rağmen, bu işlemin tebliğinden itibaren kanuni süre içinde borcun ödenmemesi üzerine alacağın tahsili için dava konusu ödeme emrinin düzenlendiği görüldüğünden; İdare Mahkemesinin, dava konusu ödeme emrinin iptal davası açılmış olması nedeniyle kesinleşmemiş olan sözleşme feshi işlemine dayanılarak düzenlendiğinden henüz ortada kesinleşmiş bir kamu alacağı bulunmadığı yolundaki gerekçesinde hukuki isabet görülmemiştir.

Bununla birlikte, dava konusu ödeme emrinin dayanağını teşkil eden IPARD Programı kapsamında kırsal kalkınma desteğinden faydalanan davacı tarafından, … başvuru kayıt numarası ile imzalanmış olan sözleşmenin feshedilmesine yönelik … tarih ve … sayılı işlemin iptali istemiyle açılan davada, davanın reddine ilişkin … İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının, Dairemizin 04/04/2023 tarih ve E:2022/193, K:2023/1708 sayılı kararı ile onanmasına karar verilmiştir.

Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki … İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu …Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.