Danıştay 10. Daire E.2022/1876 K.2023/3286

2- … Valiliği / … VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVACI) : … Kontrollü Atmosfer Sistemleri İlaçlama Sanayi ve Dış Ticaret Limited Şirketi VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN_KONUSU : Davacı Şirket tarafından; … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:.., K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

DAVANIN_KONUSU : İzmir Zirai Karantina Müdürlüğü tarafından Valilik Oluru ile tesis edilen Zirai Fümigasyon Ruhsatının iptaline ilişkin … tarih ve … sayılı işlemin iptali istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararıyla; davacı şirketin 19/06/2011 tarih ve 27969 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Bitki Karantinası Fümigasyon Yönetmeliği'nin 14. maddesine aykırı olarak beş ilden fazla sayıda ilde faaliyet gösterdiğinin idarenin gerçekleştirmiş olduğu denetimlerde sabit olduğunun anlaşıldığı, idarece aynı Yönetmeliğin 17. maddesinin 2. fıkrası hükmüne dayalı olarak denetimde usulsüzlük tespiti nedeniyle ruhsatın iptaline karar verilmiş olmasının hukuka uygun olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:. Bölge İdare Mahkemesi. İdari Dava Dairesince.

19/06/2011 tarih ve 27969 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Bitki Karantinası Fümigasyon Yönetmeliği'nin 17. maddesinin 2. fıkrasında yer alan "denetleme sırasında usulsüzlük tespiti halinde fümigasyon ruhsatı iptal edilir" hükmünde belirtilen denetleme sırasında tespit edilecek usulsüz eylem ve işlemlerin neler olduğu yolunda herhangi bir düzenlemeye Yönetmelikte yer verilmediği, olayda ayrıca 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu'nun "Bitki koruma ürünleri ile ilgili yaptırımlar" başlıklı 38. maddesinin 1. fıkrasının (ğ) bendine dayalı olarak idari para cezası da uygulandığı,

tek bir fiil nedeniyle bir ceza verilmesi gerekirken idari para cezası yanında Bitki Karantinası Fümigasyon Yönetmeliği'nde düzenleme altına alınmamış ve tanımı yapılmamış usulsüzlük nedeniyle ruhsat iptali işleminin tesis edilmesinin hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle davacının istinaf başvurusunun kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI

Davalı Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından; davacı şirketin faaliyet ruhsatı sahibi olmadığı Hatay ili sınırları içerisinde fümigasyon işlemi yaptığının tespit edildiği, Yönetmelik hükümlerinin bu durumda uygulanacak idari yaptırım konusunda açık olduğu, Bölge İdare Mahkemesi kararında yer alan gerekçenin hukuka uygun olmadığı, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

Davalı İzmir Valiliği tarafından; davacı şirketin beşten fazla sayıda ilde faaliyet gösterdiği hususunda idareye gelen şikayet dilekçesinin değerlendirmeye alınması sonucunda yapılan denetimlerde Hatay ili içerisinde faaliyet ruhsatı olmadığı halde işlem yaptığının tespit edildiği, Bitki Karantinası Fümigasyon Yönetmeliği hükümlerine uygun olarak ruhsat iptali işleminin tesis edildiği, Bölge İdare Mahkemesi kararında yer alan gerekçenin hukuka uygun olmadığı, Yönetmelikten ayrıca ve açıkça bir usulsüzlük tanımı yapmasının beklenemeyeceği, Yönetmeliğin genel olarak fümigasyon işlemini düzenlediği,

Yönetmelik içerisinde yer alan hükümlere aykırı davranışın usulsüzlük olarak değerlendirileceğinin açık olduğu, ayrıca tek bir fiil nedeniyle tek idari cezanın uygulanması gerektiği şeklindeki gerekçenin Kabahatler Kanunu'nun 15. maddesinin 1. fıkrasında yer alan "Bir fiil ile birden fazla kabahatin işlenmesi halinde bu kabahatlere ilişkin tanımlarda sadece idarî para cezası öngörülmüşse, en ağır idarî para cezası verilir.

Bu kabahatlerle ilgili olarak kanunda idarî para cezasından başka idarî yaptırımlar da öngörülmüş ise, bu yaptırımların her birinin uygulanmasına karar verilir." hükmüne aykırı olduğu, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davacı tarafından; idarece tespit edilen hususun Hatay ili sınırları içerisinde faaliyet gösterilmesi olmadığı, denetimde tutulan tutanakta şekli usulsüzlüklerin mevcut olduğu, Yönetmeliğin dayanağı olan 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu'nun "Bitki koruma ürünleri ile ilgili yaptırımlar" başlıklı 38. maddesinde sadece idari para cezası öngörülmüşken Yönetmelik hükümleriyle ruhsat iptali yaptırımının öngörülmesinin mümkün olmadığı, Bölge İdare Mahkemesi kararının hukuka uygun olduğu, davalı idarelerin temyiz istemlerinin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Temyiz istemlerinin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçeli olarak onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra dosyanın tekemmül ettiği görüldüğünden davalı Tarım ve Orman Bakanlığının yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun "Kanunilik" başlıklı 4. maddesinde, "(1) Hangi fiillerin kabahat oluşturduğu, kanunda açıkça tanımlanabileceği gibi; kanunun kapsam ve koşulları bakımından belirlediği çerçeve hükmün içeriği, idarenin genel ve düzenleyici işlemleriyle de doldurulabilir. (2) Kabahat karşılığı olan yaptırımların türü, süresi ve miktarı, ancak kanunla belirlenebilir." hükümleri yer almaktadır.

Bu düzenlemeyle kanun koyucu, idareye kabahat fiilini belirleme konusunda çerçeve kanun içerisinde hareket alanı tanımış, kabahat fiili karşılığında uygulanacak idari yaptırım konusunda ise kesin kanunilik ilkesini benimseyerek yaptırımın sadece kanunla belirlenebileceğini, idareye genel ve düzenleyici işlemler ile yaptırım belirleme konusunda yetki verilemeyeceğini belirtmiştir.

Dava dosyasının incelenmesinden.

İzmir Zirai Karantina Müdürlüğü tarafından, İzmir ilinde kurulu davacı şirket adına … tarih ve … nolu Zirai Fümigasyon Ruhsatının verildiği, bu ruhsata binaen, davacının faaliyette bulunabileceği illerin dışında yer alan Hatay ilinde, gazdan arındırma işlemi yaptığı hususunda İzmir Zirai Karantina Müdürlüğü'ne sunulan 06/11/2020 tarihli şikayet dilekçesi üzerine bu dilekçede yer alan iddianın gerçekliğinin, İzmir Zirai Karantina Müdürlüğü'nce gönderilen … tarih ve … sayılı yazıya cevaben, İskenderun Liman Başkanlığı'nca gönderilen, … tarih ve … sayılı yazıyla teyit edilmesinden sonra,

davacının İzmir ilindeki adresinde, 19/11/2020 tarihindeki yapılan denetimde, davacı şirketin fümigasyon operatörü … ile denetim elemanlarının imzasıyla, Hatay ilinde yapılmış olan … seri numaralı fümigasyon tutanaklarının birer nüshasının teslim alındığı tespitini ihtiva eden 19/11/2020 tarihli denetim tutanağının düzenlendiği ve bu tespite binaen davacının, fümigasyon faaliyetinde bulunacağı iller olarak davalı idareye bildirdiği iller arasında Hatay ili bulunmamasına rağmen,

Hatay ilinde fümigasyon faaliyetinde bulunarak Bitki Karantinası Fümigasyon Yönetmeliğinde fümigasyon faaliyetine ilişkin olarak belirlenmiş usule aykırı faaliyette bulunduğundan bahisle, İzmir Zirai Karantina Müdürlüğü tarafından Valilik Oluru ile tesis edilen Zirai Fümigasyon Ruhsatının iptaline ilişkin … tarih ve … sayılı işlemin davacıya tebliği üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Dava konusu işlemin dayanağı olarak belirtilen 09/06/2011 tarih ve 27969 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Bitki Karantinası Fümigasyon Yönetmeliği'nin "Ruhsat İptali" başlıklı 17. maddesinin 2. fıkrasında yer alan "denetleme sırasında usulsüzlük tespiti halinde fümigasyon ruhsatı iptal edilir." hükmünün kanunilik şartı bakımından incelenmesi gerekmektedir.

Bitki Karantinası Fümigasyon Yönetmeliği'nin "Dayanak" başlıklı 3. maddesinde, "Bu Yönetmelik, 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu, 21/12/1967 tarihli ve 969 sayılı Tarım ve Köyişleri Bakanlığının Merkez ve Taşra Kuruluşlarına Döner Sermaye Verilmesi Hakkında Kanun ve 3/6/2011 tarihli ve 639 sayılı Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine dayanılarak hazırlanmıştır." hükmü yer almaktadır.

Yönetmeliğin dayanağı olarak belirtilen 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu'nun "Bitki Sağlığı ile ilgili yaptırımlar" başlıklı 38. maddesinde sayma suretiyle belirlenen fiillerin her birine karşılık olarak idari para cezasının öngörüldüğü, dava konusu işlemin gerekçesi olan idareye bildirdiği iller arasında olmayan Hatay ilinde fümigasyon faaliyetinde bulunma fiili yönünden ise aynı maddenin (ğ) bendinde "15 inci maddenin onikinci fıkrasına aykırı olarak Bakanlıktan onay almadan faaliyette bulunanlara beşbin Türk Lirası idarî para cezası verilir. Onay alıp da Bakanlıkça belirlenen esaslara aykırı hareket edenlere ikibin Türk Lirası idarî para cezası verilir." hükmünün yer aldığı görülmektedir.

Kabahatler Kanunu'nun idari yaptırımlarda kanunilik ilkesini düzenleyen 4. maddesinin 2. fıkrası göz önüne alındığında, kanunda belirtilmeyen bir idari yaptırım türünün Yönetmelik hükümleriyle ihdas edilemeyeceği anlaşılmaktadır. Dava konusu ruhsat iptali işleminin ise Bitki Karantinası Fümigasyon Yönetmeliği'nin 17. maddesi hükmü dayanak alınarak tesis edildiği görülmekteyse de, bu maddede öngörülen ruhsat iptali yaptırımının dayanak Kanun olan 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu'nda düzenlenmediği, Kanun'un bitki sağlığı ile ilgili hususlarda sadece idari para cezası yaptırımı öngördüğü anlaşıldığından dava konusu işlemle uygulanan fümigasyon ruhsatının iptali yaptırımının kanunilik şartını taşımadığı anlaşılmaktadır.

Açıklanan nedenlerle, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf isteminin kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve dava konusu işlemin iptaline dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında sonucu itibarıyla hukuki isabetsizlik görülmemiştir.