Danıştay 10. Daire E.2022/2213 K.2025/2337

Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, ... Sayılı Yurt Dışında Gerçekleştirilen Fuar Katılımlarının Desteklenmesine İlişkin Karar ve ... Sayılı Sektörel Nitelikli Yurtiçi Fuarlarının Desteklenmesine İlişkin Karar kapsamında yurt dışında ve yurt içinde gerçekleştirilen fuar katılımlarına ilişkin hak edişi sağlanan toplam 980.083,00 TL'nin ödenmesi istemiyle yapmış olduğu 11/09/2020 tarihli başvurunun zımnen reddine yönelik davalı idare işleminin iptaline karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davacı şirket ortaklarından ... ve ... hakkında ... Bölge Adliye Mahkemesi ...

Ceza Dairesinin ... tarih ve E:..., ... sayılı kararı ile ''Silahlı Terör Örgütü Kurma Ve Yönetme, Silahlı Terör Örgütüne Üye Olmak, Terörizmin Finansmanının Önlenmesi Hakkındaki Kanuna Muhalefet Suçlarından'' beraat, ...'in ise ''Silahlı Terör Örgütüne Üye Olmak'' suçundan netice olarak 8 yıl 9 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği,

davacı şirket ortağı ...'in 08/07/2020 tarihinde Olağanüstü Genel Kurul Kararı ile şirket hisselerini ...'e devrederek ortaklıktan ayrıldığı dikkate alındığında, davalı idareye mevzuatla tanınan yetki kullanılmak suretiyle ve davacı şirketin ve şirket ortaklarının FETÖ/PDY ile iltisakının bulunduğuna dair bilgiler değerlendirilerek yurt dışında ve yurt içinde gerçekleştirilen fuar katılımlarına ilişkin hak edişden yararlanma talebinin reddedilmesine dair davalı idare işleminde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; davacının istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI : Davacı tarafından, davalı idarenin gerekli görmesi durumunda destek oranlarını ve üst limitlerini azaltma yetkisi var ise de desteklerden tamamen yoksun bırakma yetkisinin olmadığı, şirket tüzel kişiliğinin ortak ve üyelerden bağımsız olduğu, iki ortak hakkında beraat kararı verildiği, mahkumiyet kararı verilen ortağın ise olağanüstü genel kurulda hisselerini devrederek şirketle bağının kalmadığı, ceza sorumluluğunun şahsi olduğu, şirket hakkında herhangi bir soruşturma, dava veya idari yaptırım bulunmadığı, dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesi istenilmektedir.

KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin 2. fıkrası uyarınca davacının duruşma istemi yerinde görülmeyerek ayrıca dosya tekemmül ettiğinden davacının yürütmenin durdurulması istemi hakkında bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı şirket tarafından, 2016-2019 yılları arasındaki dönemde katıldığı fuarlara ilişkin fuar desteklerinin ödenmesi amacıyla çeşitli tarihlerde Uludağ İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliği'ne başvurulmuş ancak herhangi bir ödeme yapılmamıştır.

Bu nedenle, davacı şirket tarafından, ... Sayılı Yurt Dışında Gerçekleştirilen Fuar Katılımlarının Desteklenmesine İlişkin Karar ve ... Sayılı Sektörel Nitelikli Yurtiçi Fuarlarının Desteklenmesine İlişkin Karar kapsamında yurt dışında ve yurt içinde gerçekleştirilen fuar katılımlarına ilişkin hak edişi sağlanan toplam 980.083,00 TL'nin ödenmesi istemiyle 11/09/2020 tarihinde davalı idareye başvurulmuş ise de başvuru zımnen reddedilmiştir.

Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

03/06/2011 tarihli ve 637 sayılı Destekleme ve Fiyat İstikrar Fonu ve Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 37. maddesinde;

"(1) İhracata yönelik Devlet destekleri kapsamında Destekleme ve Fiyat İstikrar Fonu ile ilgili yetki ve görevler ile her türlü işlemler Bakanlık tarafından yürütülür.

(2) Bakanlık, Destekleme ve Fiyat İstikrar Fonundan ihracata yönelik Devlet destekleri kapsamında yapılan ödemelere ilişkin iş ve işlemleri, Türkiye İhracatçılar Meclisi, İhracatçı Birlikleri, Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı ile görevlendireceği ilgili diğer kurum ve kuruluşlar vasıtasıyla da gerçekleştirebilir.

İhracata yönelik Devlet destekleri kapsamında Destekleme Fiyat İstikrar Fonuna aktarılmak üzere ilgili yıl merkezi yönetim bütçe kanununda Bakanlık bütçesi için öngörülen ödenek, ilgili mevzuatı çerçevesinde yapılacak destek ödemelerinde kullanılmak üzere, ilgili kuruluşlar tarafından bildirilen tutarların karşılanması için Destekleme ve Fiyat İstikrar Fonuna tahakkuka bağlanmak suretiyle ödenir.

Aktarılan bu tutar, ihracata yönelik Devlet desteklerine dair mevzuat hükümleri çerçevesinde kullandırılır.

Destekleme ve Fiyat İstikrar Fonundan ihracata yönelik Devlet destekleri kapsamında yapılan destek ödemelerinin Türkiye İhracatçılar Meclisi, İhracatçı Birlikleri, Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı ile Bakanlıkça görevlendirilen ilgili diğer kurum ve kuruluşlar vasıtasıyla yapılması halinde, ilgili mevzuatında belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde destekten yararlanmak isteyen başvuru sahipleri bu kuruluşlara başvurur.

Başvuruya istinaden bu kuruluşlarca ilgili mevzuatında belirtilen usul ve esaslar kapsamında inceleme yapılır ve destek ödemeleri tutarları tespit edilir. Destek ödemelerine ilişkin tahakkuk listeleri bu kuruluşlarca Bakanlığa sunularak Destekleme ve Fiyat İstikrar Fonundan başvuru sahiplerinin hesabına aktarılması gereken tutarlar bildirilir.

Bakanlık münhasıran bu tahakkuk listelerine istinaden Destekleme ve Fiyat İstikrar Fonundan gerekli ödemelerin yapılmasını bu maddeye istinaden belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde sağlar. Destekleme ve Fiyat İstikrar Fonundan bu şekilde yapılan destek ödemelerine ilişkin olarak Türkiye İhracatçılar Meclisi, İhracatçı Birlikleri, Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı ile Bakanlıkça görevlendirilen ilgili diğer kurum ve kuruluşlar Bakanlığa karşı malî açıdan sorumludur.

Destekleme ve Fiyat İstikrar Fonundan ihracata yönelik Devlet destekleri kapsamında verilen krediler ile yapılan fazla veya yersiz ödemeler amme alacağı sayılır ve Türkiye İhracatçılar Meclisi, İhracatçı Birlikleri, Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı ile Bakanlıkça görevlendirilen ilgili diğer kurum ve kuruluşlar nezdinde 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil edilir.

Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce ihracata yönelik Devlet destekleri kapsamında yapılan ödemelere ilişkin olarak ortaya çıkmış veya çıkacak hukukî ihtilaflar sonucunda mahkemelerce hak sahiplerine ödenmesine karar verilen Devlet destekleri kapsamındaki ödemeler de Bakanlıkça Destekleme ve Fiyat İstikrar Fonundan yapılır.

(3) Bu madde kapsamında Destekleme ve Fiyat İstikrar Fonundan yapılan ihracata yönelik Devlet desteklerinin harcanması, belgelendirilmesi, muhasebeleştirilmesi, belgelerin muhafazası ve ibrazı, raporlanması, kontrolü ile Türkiye İhracatçılar Meclisi, İhracatçı Birlikleri, Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı ile Bakanlık tarafından bu madde çerçevesinde görevlendirilen ilgili diğer kurum ve kuruluşların denetimine ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir." hükmü yer almıştır.

2017/4 sayılı Yurt Dışında Gerçekleştirilen Fuar Katılımlarının Desteklenmesine İlişkin Kararın 1. maddesinde;

"Bu Karar ile katılımcıların yurt dışında gerçekleştirdikleri fuar iştiraklerinin ve organizatörler tarafından yapılan tanıtım harcamalarının desteklenmesi suretiyle, Türk ihraç ürünlerinin dış pazarlarda tanıtılması ve ihracatın artırılmasına katkı sağlanması amaçlanmaktadır.",

"Tanımlar" başlıklı 4. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde; Katılımcı: Bu Karar kapsamındaki yurt dışı fuar organizasyonlarına veya Bakanlıkça (İhracat Genel Müdürlüğü) belirlenerek ilan edilen ve yurt dışında düzenlenen desteklenecek sektörel nitelikteki uluslararası fuarlar listesinde yer alan fuarlara katılım sağlayan Türk Ticaret Kanunu hükümleri çerçevesinde kurulmuş, ihracatçı birliğine üye şirket ile Türkiye’de yerleşik üretici/imalatçı organizasyonunu, ...",

''Fuar Katılımlarının Desteklenmesi'' başlıklı 5. maddesinde; ''(1) Katılımcılar tarafından yurt dışı fuar organizasyonu kapsamında gerçekleştirilen fuar katılımları ve bireysel katılımlar, katılımcının stand alanının metrekare cinsinden büyüklüğü dikkate alınmak suretiyle desteklenir. (2) Söz konusu desteğe esas tutar, yurt dışı fuar organizasyonlarında her fuar için ayrı ayrı belirlenir. Bireysel katılımı desteklenen sektörel nitelikteki uluslararası fuarlarda ise her fuar için ayrı ayrı belirlenebileceği gibi ülke ve/veya sektör bazında da belirlenebilir.'',

''Yetki'' başlıklı 11. maddesinde ise; ''1) Bu Karar’da düzenlenen hususlara ilişkin uygulama usul ve esaslarını belirlemeye, uygulamaya ilişkin talimatlar vermeye, uygulamada ortaya çıkacak mücbir sebep, özel ve zorunlu durumlar ile ihtilafları inceleyip sonuçlandırmaya, gerekli görülmesi durumunda destek oranlarını ve üst limitlerini azaltmaya, ödenecek destek miktarını her türlü kamu alacağına karşılık mahsup etmeye ve bütçe imkânları çerçevesinde destek kapsamında değerlendirilecek harcama ve destek ödeme miktarlarını kısıtlamaya Bakanlık yetkilidir.'' düzenlemelerine yer verilmiştir.

2017/4 sayılı "Yurt Dışında Gerçekleştirilen Fuar Katılımlarının Desteklenmesine İlişkin Kararın Uygulama Usul ve Esasları Genelgesinin 10. maddesinin 5. fıkrasında; "Harcama yapmaya yetkili kişi olarak, şirket ortakları ve şirket çalışanları ile katılımcı tarafından harcama yapma yetkisi verildiği imza sirkülerinde belirtilen şahıslar kabul edilir" kuralına yer verilmiştir.

2017/4 Sayılı Yurt Dışında Gerçekleştirilen Fuar Katılımlarının Desteklenmesine İlişkin Kararın Uygulama Usul ve Esasları ile Destek Yönetim Sistemi Üzerinden İşleyişine Dair Genelgenin geçici 1. maddesinde;

"(1) “2017/4 Sayılı Yurt Dışında Gerçekleştirilen Fuar Katılımlarının Desteklenmesine İlişkin Kararın Uygulama Usul ve Esasları Genelgesi” 31/03/2020 (bu tarih dahil) tarihine kadar yürürlükte kalmaya devam eder.

(2) Bu Genelgenin yürürlüğe girdiği tarih itibariyle sonuçlandırılmamış destek başvuruları ile 31/03/2020 (bu tarih dahil) tarihine kadar “2017/4 Sayılı Yurt Dışında Gerçekleştirilen Fuar Katılımlarının Desteklenmesine İlişkin Kararın Uygulama Usul ve Esasları Genelgesi” çerçevesinde yapılan başvurulara ilişkin tüm iş ve işlemler “2017/4 Sayılı Yurt Dışında Gerçekleştirilen Fuar Katılımlarının Desteklenmesine İlişkin Kararın Uygulama Usul ve Esasları Genelgesi” çerçevesinde sonuçlandırılır. ..." düzenlemesi yer almıştır.

2014/4 Sayılı Sektörel Nitelikli Uluslararası Yurt içi Fuarların Desteklenmesine İlişkin Karar'ın ''Yetki'' başlıklı 14. maddesinde; ''Bu Karar’da düzenlenen hususlara ilişkin uygulama usul ve esaslarını belirlemeye, uygulamaya ilişkin talimatlar vermeye, uygulamada ortaya çıkacak mücbir sebep, özel ve zorunlu durumlar ile ihtilafları inceleyip sonuçlandırmaya, gerekli görülmesi durumunda destek oranlarını azaltmaya, ödenecek destek miktarını her türlü kamu alacağına karşılık mahsup etmeye ve bütçe imkânları çerçevesinde destek kapsamında değerlendirilecek harcama ve destek ödeme miktarlarını kısıtlamaya Bakanlık yetkilidir.'' düzenlenmesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer verilen mevzuatın incelenmesinden; 11/01/1995 tarih ve 22168 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Bakanlar Kurulunun İhracata Yönelik Devlet Yardımları Kararı ile Para-Kredi ve Koordinasyon Kurulu'na verilen yetkiye dayanılarak anılan kurulca hazırlanan Yurt Dışında Gerçekleştirilen Fuar Katılımlarının Desteklenmesine İlişkin Karar ile katılımcıların yurt dışında gerçekleştirdikleri fuar iştiraklerinin ve organizatörler tarafından yapılan tanıtım harcamalarının desteklenmesi suretiyle, Türk ihraç ürünlerinin dış pazarlarda tanıtılması ve ihracatın artırılmasına katkı sağlanmasının amaçlandığı görülmektedir.

Uyuşmazlıkta, davacı şirket tarafından yapılan fuar katılımlarına yönelik destek ödemesi talebinin, şirket yöneticilerinin FETÖ/PDY soruşturmaları kapsamında gözaltına alındıkları ve bir şirket yetkilisi hakkında tutuklama kararı verildiği, kapatılan bir dernek üyesi olduğu, Bank Asya'da hesaplarının bulunduğu gerekçeleriyle uygun görülmediği davalı idarece savunulmaktadır.

Bu durumda, davacı şirket sahipleri, ortakları ve/veya yöneticilerinin Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu yönünde davalı idarece yapılan değerlendirmenin kuşkusuz keyfiyetten uzak olması gerekir.

Bu kapsamda, dava konusu işlemin sebep unsuru yönünden hukuki denetiminin yapılabilmesi; bu değerlendirmeyi haklı kılan maddi sebeplerin yargılama esnasında davalı idarece somut şekilde ortaya konulmasına ve izah edilmesine bağlıdır.

UYAP kayıtlarında yapılan incelemede, ... Ağır Ceza Mahkemesince "Silahlı Terör Örgütüne Üye Olma" ve "Terörizmin Finansmanının Önlenmesi Hakkındaki Kanuna Muhalefet" suçlarından yapılan yargılamada, sanıklar ... ve ... hakkında verilen beraat kararının ... Bölge Adliye Mahkemesi ... Ceza Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı üzerine kesinleştiği, ... hakkında ise "Silahlı Terör Örgütüne Üye Olma" suçundan mahkumiyet kararı verildiği, söz konusu mahkumiyet hükmünün Yargıtay ... Ceza Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile bozulmasına karar verildiği, dosyanın ... Bölge Adliye Mahkemesi ... Ceza Dairesinin E:... sayılı esasına kaydedildiği ve yargılamanın halen devam ettiği anlaşılmaktadır.

Öte yandan, davacı şirketin 08/07/2020 tarihinde yapılan olağanüstü genel kurulunda şirket ortaklarından ...'in 38.000 adet hissesinin tamamının ...'e devredildiği, söz konusu devir işleminin 14/07/2020 tarih ve 10118 sayılı Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde yayımlandığı ve ...'in şirket ortaklığından ayrıldığı görülmektedir.

Dosyada bulunan bilgi ve belgeler bir bütün olarak değerlendirildiğinde; bakılmakta olan dosyada davacı şirket yetkililerinin terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplarla iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğuna ilişkin yeterli delil sunulamadığı, şirketin iki yetkilisi hakkında ... Ağır Ceza Mahkemesince verilen beraat kararlarının kesinleştiği, hakkında mahkumiyet hükmü verilen şirket ortağına ilişkin hükmün henüz kesinleşmediği, ceza yargılamasının devam ettiği, ayrıca söz konusu şirket ortağının 08/07/2020 tarihinde yapılan olağanüstü genel kurulda hisselerinin tamamını devrederek şirketten ayrıldığı anlaşılmakta olup tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık görülmemiştir.

Bununla birlikte, davalı idarece, davacı şirkete fuar destek ödemesi yapılıp yapılmayacağı noktasında davacının başvurusunun Yurt Dışında Gerçekleştirilen Fuar Katılımlarının Desteklenmesine İlişkin Karar ve Kararın Uygulama Usul ve Esaslarına ilişkin Genelge ile Sektörel Nitelikli Uluslararası Yurt içi Fuarların Desteklenmesine İlişkin Karar kapsamında değerlendirilerek ve mevzuattaki şartları taşıyıp taşımadığı tespit edilerek işlem tesis edilmesi gerektiği de tabiidir.

Bu itibarla, davanın reddi yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

(X)-KARŞI OY

Dava; davacı şirket tarafından, ... Sayılı Yurt Dışında Gerçekleştirilen Fuar Katılımlarının Desteklenmesine İlişkin Karar ve ... Sayılı Sektörel Nitelikli Yurtiçi Fuarlarının Desteklenmesine İlişkin Karar kapsamında yurt dışında ve yurt içinde gerçekleştirilen fuar katılımlarına ilişkin hak edişi sağlanan toplam 980.083.00 TL'nin ödenmesi istemiyle yapmış olduğu 11/09/2020 tarihli başvurunun zımnen reddine yönelik davalı idare işleminin iptali istemiyle açılmıştır.

Uyuşmazlıkta, davacı şirket tarafından yapılan fuar katılımlarına yönelik destek ödemesi talebinin, şirket yöneticilerinin FETÖ/PDY soruşturmaları kapsamında gözaltına alındıkları ve bir şirket yetkilisi hakkında tutuklama kararı verildiği, kapatılan bir dernek üyesi olduğu, Bank Asya'da hesaplarının bulunduğu gerekçeleriyle uygun görülmediği davalı idarece savunulmaktadır.

UYAP kayıtlarında yapılan incelemede, ... Ağır Ceza Mahkemesince "Silahlı Terör Örgütüne Üye Olma" ve "Terörizmin Finansmanının Önlenmesi Hakkındaki Kanuna Muhalefet" suçlarından yapılan yargılamada, sanıklar ... ve ... hakkında verilen beraat kararının ... Bölge Adliye Mahkemesi ... Ceza Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı üzerine kesinleştiği, ... hakkında ise "Silahlı Terör Örgütüne Üye Olma" suçundan mahkumiyet kararı verildiği, söz konusu mahkumiyet hükmünün Yargıtay ... Ceza Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile bozulmasına karar verildiği, dosyanın ... Bölge Adliye Mahkemesi ... Ceza Dairesinin E:... sayılı esasına kaydedildiği ve yargılamanın halen devam ettiği anlaşılmaktadır.

Öte yandan, her ne kadar davacı şirketin 08/07/2020 tarihinde yapılan olağanüstü genel kurulunda şirket ortaklarından ...'in 38.000 adet hissesinin tamamının ...'e devredildiği ve şirket ortaklığından ayrıldığı görülmekte ise de destek ödemesi talep edilen dönemlerde söz konusu şahsın şirket ortağı olduğunda duraksama bulunmamaktadır.

Bu durumda, davacı şirket ortaklarından ... hakkındaki ceza davasının halen devam etmesi nedeniyle tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı, davacı şirketin, söz konusu ortak hakkındaki ceza davasının beraat kararıyla sonuçlanması halinde her zaman destek ödemesi yapılması talebiyle idareye başvurabileceği sonucuna varılmış olup, davanın reddi yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi kararında hukuka aykırılık görülmemiştir.

Açıklanan nedenle, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının onanmasına karar verilmesi gerektiği oyu ile çoğunluk kararına katılmıyorum.