Danıştay 10. Daire E.2022/2305 K.2022/4765

26/02/2013 tarih ve 28571 sayılı (Mükerrer) Resmi Gazete'de yayımlanan Ulusal Meslek Standartlarına Dair Tebliğin ekler kısmında yer alan; - "Ek:6 Sistem Yöneticisi (Seviye 6)", - "Ek:7 BT Çözümleri Uzmanı (Seviye 6)", - "Ek:8 Bilgi Güvenlik Uzmanı (Seviye 6)", - "Ek:9 Bilgi Güvenlik Denetmeni (Seviye 7)" standartlarının iptali istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI

Dava konusu standartların isminde her ne kadar mühendislik ibaresi geçmiyor ise de, bu standartların mühendislik hizmetinin standartlarının belirlenmesine yönelik olduğu, meslek odasına üyelikleri yapılan üniversite mezunu mühendislerin sunacakları hizmetlerin standartlarının yetkisiz kurumlarca belirlendiği, bu durumun YÖK Kanunu, TMMOB Kanunu ile 3458 sayılı Mühendislik ve Mimarlık Hakkında Kanun ve 5544 sayılı Mesleki Yeterlilik Kurumu ile İlgili Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanunlara aykırı olduğu,

bu alanlarla ilgili tanım yapılacaksa bunun öncelikle 6235 sayılı Türk Mimar ve Mühendis Odaları Birliği Kanunu doğrultusunda kendilerinin görevi olduğu, üniversite lisans düzeyindeki mesleğe hazırlama eğitim programına yönelik tasarrufların ise YÖK'ün görev alanına girdiği, meslek odası ve üniversitelerin içinde olmadığı böyle bir çalışmanın gerek hukuki gerekse bilimsel açıdan geçersiz olduğu, bu bakımdan yayımlanmış olan bilişim meslek tanımlarının iptal edilmesi gerektiği öne sürülmüştür.

DAVALININ SAVUNMASI

5544 sayılı Kanunun mülga 1. maddesi ve 15/07/2018 tarih ve 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 237. maddesinin ikinci fıkrası gereği mühendislik mesleğinin kapsam dışı tutulduğu, Ulusal Meslek Standartlarının ve Ulusal Yeterliliklerin Hazırlanması Hakkında Yönetmeliğin 5. maddesine göre, ulusal meslek standartları ve yeterliliklerin şekli ve içeriğini belirleyen MYK Yönetim Kurulu tarafından onaylanan formatta da böyle bir ifadeye yer verilmediği,

davacı tarafça söz konusu mesleklerin bilgisayar mühendisleri tarafından icra edildiği iddia edilse de, ilgili meslek standartlarında tanımlanan bilgi, beceri ve yetkinliklere sahip olmak koşuluyla davaya konu mesleklerin, bilgisayar mühendisleri tarafından icra edilebilecekleri gibi bilişim teknolojilerinin doğası gereği kendilerini bu alanda geliştiren herhangi bir mühendislik programından mezun olmayan, ancak yaygın ve serbest öğrenme yollarıyla bu bilgi, beceri ve yetkinlikleri kazanan kişiler tarafından da icra edilebileceği, dava konusu düzenlemenin hukuka uygun olduğu savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 17/11/2021 tarih ve E:2020/144, K:2021/2432 sayılı kararına uyularak davanın reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI : …

DÜŞÜNCESİ

Dava; davacı Oda tarafından, 26/02/2013 tarih ve 28571 (mükerrer) sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Ulusal Meslek Standartlarına Dair Tebliğin ekler kısmında yer verilen Sistem Yöneticisi (Seviye 6); BT Çözümleri Uzmanı (Seviye 6); Bilgi Güvenlik Uzmanı (Seviye 6) ve Bilgi Güvenlik Denetmeni (Seviye 7) Ulusal Meslek Standardlarının iptali istemiyle açılmıştır.

Tabiplik, diş hekimliği, hemşirelik, ebelik, eczacılık, veterinerlik, mühendislik ve mimarlık meslekleri ile en az lisans düzeyinde öğrenimi gerektiren ve mesleğe giriş şartları kanunla düzenlenmiş olan meslekler haricindeki, Ulusal ve uluslararası meslek standartlarını temel alarak, teknik ve meslekî alanlarda ulusal yeterliliklerin esaslarını belirlemek; denetim, ölçme ve değerlendirme, belgelendirme ve sertifikalandırmaya ilişkin faaliyetleri yürütmek için gerekli ulusal yeterlilik sistemini kurmak ve işletmek üzere Meslekî Yeterlilik Kurumunun kurulması,

çalışma usûl ve esaslarının belirlenmesi ile ulusal yeterlilik çerçevesiyle ilgili hususların düzenlenmesini sağlamak amacıyla yürürlüğe konulan 5544 sayılı Mesleki Yeterlilik Kurumu Kanununun 2'nci maddesinde. "Ulusal mesleki yeterlilik sistemi".

Teknik ve mesleki eğitim standartlarının ve bu standartları temel alan yeterliliklerin geliştirilmesi, uygulanması ve bunlara ilişkin yetkilendirme, denetim, ölçme ve değerlendirme, belgelendirme ve sertifikalandırmaya ilişkin kural ve faaliyetleri.

"Ulusal yeterlilik çerçevesi", Avrupa Yeterlilikler Çereçevesi ile uyumlu olacak şekilde tasarlanan; ilk, orta ve yükseköğretim dahil, mesleki, genel ve akademik eğitim ve öğretim programları ve diğer öğrenme yolları ile kazanılan tüm yeterlilik esaslarını. "Ulusal meslek standartları". Bir mesleğin başarı ile icra edilebilmesi için, Kurum tarafından kabul edilen, gerekli bilgi, beceri, tavır ve tutumların neler olduğunu gösteren asgari normları.

"Yetkilendirilmiş kurum", Türk Akreditasyon Kurumu veya Avrupa Birliği ile çok taraflı tanıma anlaşması imzalamış akreditasyon kurumlarından akredite edilmiş personel belgelendirme kurum ve kuruluşlarını.

"Eğitim ve öğretim kurumları", Genel orta ve yüksek eğitim-öğretim dahil, tüm teknik ve meslekî okullar ile örgün ve yaygın eğitim kurumları ve bunların dışındaki, izinle muhtelif programlar sunan ve meslekî yeterlilikler kazandıran kurumların tümünü, ifade edeceği belirtilmiş. 21'inci maddesinde de, "(1)Meslek standartları, Kurum tarafından görevlendirilen kurum ve kuruluşlara hazırlatılır.

Meslek standartları, meslekî yeterlilik düzeyleri ile ilgili uluslararası belgelere uygun olmak zorundadır. Bu standartlar sektör komitelerinde incelenir ve uygun bulunanlar Yönetim Kuruluna sunulmak üzere Başkanlığa verilir. (2)Yönetim Kurulu tarafından onaylanan meslek standartları Resmî Gazetede yayımından sonra ulusal meslek standardı niteliğini kazanır. 3) Yürürlükte olan meslek standartları en geç beş yılda bir yeniden değerlendirilir.

Gerekli görülen meslek standartları, standart hazırlama usûlüne göre yenilenir. Değişikliklerin kabulü ve yayımlanması ikinci fıkrada belirtilen usûle tâbidir." hükmüne yer verilmiş.

5.10.2007 gün ve 26664 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Ulusal Meslek Standartlarının Hazırlanması Hakkında Yönetmeliğin "Onay ve yürürlük" başlıklı 9'uncu maddesinde, Yönetim Kurulu tarafından onaylanan ve Resmî Gazetede yayımlanan standartlar Ulusal Meslek Standardı olarak yürürlüğe gireceği, ulusal meslek standartlarının kaydı ve bunların güncelleştirilmesi veya geliştirilmesine yönelik tüm kayıtların tutulacağı, hükmü yer almıştır.

Dava konusu edilen "Sistem Yöneticisi Seviye 6" ulusal meslek standardında, "Meslek tanımı.

İSG, çevre koruma, kalite kural ve yöntemleri çerçevesinde; yetkisi dâhilinde ve tanımlanmış görev talimatlarına göre; işletmenin BT(Bilgi Teknolojileri) alt yapısını oluşturma faaliyetlerini planlayan ve organize eden, ağ donanımlarını ve sunucu sistemlerini yapılandıran, sunucu, ağ ve yedekleme sistemleri ile internet ve intranet uygulamalarını işleten, sorumlu olduğu sistemlerin bakımını yapan ve sorunlarının giderilmesini sağlayan, mesleki gelişim çalışmalarını yürüten nitelikli meslek elemanı.", "BT Çözümleri Uzmanı Seviye 6" ulusal meslek standardında, "Meslek tanımı".

İSG, çevre koruma, kalite kural ve yöntemleri çerçevesinde; yetkisi dâhilinde ve tanımlanmış görev talimatlarına göre. BT çözümlerini planlayan, tasarlayan, BT çözüm projesini oluşturan, gerçekleştirdiği çözüm projesinde kalite güvence sağlayan, çözüm sonrası sorunları tespit etme, giderme, raporlama ve dokümantasyon yapma faaliyetlerini yürüten, mesleki gelişim faaliyetlerini takip eden nitelikli meslek elemanı.", "Bilgi Güvenlik Uzmanı Seviye 6" ulusal meslek standardında.

"Meslek tanımı".

İSG, çevre koruma, kalite kural ve yöntemleri çerçevesinde; yetkisi dâhilinde ve tanımlanmış görev talimatlarına göre; farklı sektörlerdeki işletmelerin bilgi işlem biriminde çalışan ve/veya bu hizmeti dışarıdan profesyonel olarak sağlamak üzere uzmanlaşmış; sistem güvenliği analizi yapan, güvenlik sistemini kuran, uygulayan, devamını sağlayan, kullanıcılara bilgi güvenliği desteği sunan ve mesleki gelişim çalışmalarını yürüten nitelikli kişi.", "Bilgi Güvenlik Denetmeni Seviye 7" ulusal meslek standardında.

"Meslek tanımı". İSG, çevre koruma, kalite kural ve yöntemleri çerçevesinde; yetkisi dâhilinde ve tanımlanmış görev talimatlarına göre; farklı sektörlerdeki işletmelerin bilgi işlem biriminde çalışan ve/veya bu hizmeti dışarıdan profesyonel olarak sağlamak üzere uzmanlaşmış; denetim planı hazırlayan, denetim faaliyetlerini gerçekleştiren, gerçekleştirdiği denetim sonuçlarını raporlayan ve bulgu takibini gerçekleştiren nitelikli kişi." olarak tanımlanmıştır.

Anayasa ve kanunlardan aldığı yetki ile kural koyma, düzenleme yapma yetkisine sahip olan idare tarafından, söz konusu yetkinin kullanılması sonucu uygulamaya konulan düzenleyici işlemin, sürekli, soyut, objektif, bireysel olmayan, genel durumları belirleyen ve gösteren, maddi olaylara uygulanabilecek nitelikte, bir başka ifadeyle hukuk aleminden maddi aleme aktarılabilecek açıklık ve belirlilikte hükümler içermesi gerekmektedir. Esasen, hukuk güvenliğinin sağlanması da, düzenleyici işlemlerin açık, belirli ve öngörülebilir olması, ile mümkündür.

Öte yandan. Mesleki Yeterlilik Kurumu, 5544 sayılı Kanun gereğince kurulmuş. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına bağlı, idari ve mali özerkliğe sahip, özel bütçeli bir kamu kuruluşudur.

Kanunda sayılan görev ve yetkileri incelendiğinde; kurumun Avrupa Birliği ile uyumlu “ulusal mesleki yeterlilik sistemi”ni kurmak, işletmek, bu kapsamda, standartları belirlenecek meslekleri belirlemek ve bu standartları hazırlayacak kurum ve kuruluşları tespit etmek konusunda önemli işlevler üstlendiği görülmekle birlikte.

5544 sayılı Kanunun 1’inci maddesinin 2’nci fıkrasında sayılan; tabiplik, diş hekimliği, hemşirelik, ebelik, eczacılık, veterinerlik, mühendislik ve mimarlık meslekleri ile en az lisans düzeyinde öğrenimi gerektiren ve mesleğe giriş şartları kanunla düzenlenmiş olan mesleklerin bu Kanun kapsamı dışında olduğu belirtilmiş olup, davalı idare tarafından sözü edilen mesleklere ilişkin olarak düzenleme yapılamayacağı açıktır.

Dosyanın incelenmesinden de görüleceği üzere, davalı Mesleki Yeterlilik Kurumunca düzenlenen ve Ulusal Meslek Standartlarına Dair Tebliğ ile 26.2.2013 tarih ve 28571 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan "Sistem Yöneticisi (Seviye 6), BT Çözümleri Uzmanı (Seviye 6), Bilgi Güvenlik Uzmanı (Seviye 6), Bilgi Güvenlik Denetmeni (Seviye 7)" Ulusal Meslek Standartlarında "meslek tanımı" yapılmış, buna göre yukarıda anılan uzmanlardan istenilen asgari standart bilgi, beceri, tavır ve tutumlara bakıldığında sadece bir "tekniker" ve "teknisyenden" beklenebilecek bilgi, beceri, tavır ve tutumdan daha fazlasının arandığı anlaşılmaktadır.

Bu durumda; söz konusu tanımlar yapılırken ve bu mesleklere ilişkin gerekli bilgi, beceri, tavır ve tutumların neler olduğunu gösteren asgari normlar belirlenirken; ilgili Kanun gereği kapsam dışı bırakılan mühendislik dallarından biri olan "bilgisayar mühendisliği" alanının, düzenlenme dışında bırakılıp bırakılmadığı "açık ve belirgin" bir şekilde ortaya konulmadığından, dava konusu edilen düzenleyici işlemde hukuka uyarlık görülmemiştir.

Açıklanan nedenle, 26.2.2013 gün ve 28571 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Ulusal Meslek Standartlarına Dair Tebliğin ekler kısmında yer verilen Sistem Yöneticisi (Seviye 6); BT Çözümleri Uzmanı (Seviye 6); Bilgi Güvenlik Uzmanı (Seviye 6) ve Bilgi Güvenlik Denetmeni (Seviye 7) Ulusal Meslek Standardlarının iptaline karar verilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Dairemizin 04/04/2019 tarih ve E:2013/4992, K:2019/2561 sayılı dava konusu ulusal meslek standartlarının iptali yolundaki kararının Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 17/11/2021 tarih ve E:2020/144, K:2021/2432 sayılı kararıyla bozulması üzerine, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ

Davacı Oda tarafından, 26/02/2013 tarih ve 28571 (mükerrer) sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Ulusal Meslek Standartlarına Dair Tebliğin ekler kısmında yer verilen Sistem Yöneticisi (Seviye 6); BT Çözümleri Uzmanı (Seviye 6); Bilgi Güvenlik Uzmanı (Seviye 6) ve Bilgi Güvenlik Denetmeni (Seviye 7) Ulusal Meslek Standardlarının iptali istemiyle açılan davada, Dairemizin 04/04/2019 tarih ve E:2013/4992, K:2019/2561 sayılı kararı ile dava konusu ulusal meslek standartlarının iptaline karar verilmiştir.

Kararın davalı idarece temyiz edilmesi üzerine Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 17/11/2021 tarih ve E:2020/144, K:2021/2432 sayılı kararıyla davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne, Dairemiz kararının bozulmasına karar verilmiştir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 46. maddesinin 1. fıkrasında, Danıştay dava daireleri kararlarına karşı Danıştay'da temyiz yoluna başvurulabileceği; 2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun 38. maddesinde, idari dava dairelerinden ilk derece mahkemesi olarak verilen kararların İdari Dava Daireleri Kurulunca temyizen inceleneceği hükme bağlanmış; 2577 sayılı Kanunun 49. maddesinin 4. fıkrasında ise Danıştay dava dairelerine, ilk derece mahkemesi olarak verdikleri kararların temyizen bozulması halinde ısrar olanağı tanınmamıştır.

Buna göre, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun bozma kararına uyularak yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.

İNCELEME VE GEREKÇE

ESAS YÖNÜNDEN

İlgili Mevzuat;

İptali istenilen ulusal meslek standartlarının yayımlandığı tarihte yürürlükte olan haliyle 5544 sayılı Mesleki Yeterlilik Kurumu Kanunu'nun "Amaç ve Kapsam" başlıklı 1. maddesinin 1. fıkrasında, "Bu Kanunun amacı; ulusal ve uluslararası meslek standartlarını temel alarak, teknik ve mesleki alanlarda ulusal yeterliliklerin esaslarını belirlemek; denetim, ölçme ve değerlendirme, belgelendirme ve sertifikalandırmaya ilişkin faaliyetleri yürütmek için gerekli ulusal yeterlilik sistemini kurmak ve işletmek üzere Mesleki Yeterlilik Kurumunun kurulması,

çalışma usûl ve esaslarının belirlenmesi ile ulusal yeterlilik çerçevesiyle ilgili hususların düzenlenmesini sağlamaktır." hükmü. 2. fıkrasında, "Tabiplik, diş hekimliği, hemşirelik, ebelik, eczacılık, veterinerlik, mühendislik ve mimarlık meslekleri ile en az lisans düzeyinde öğrenimi gerektiren ve mesleğe giriş şartları kanunla düzenlenmiş olan meslekler bu Kanun kapsamı dışındadır." hükmü yer almaktadır.

Anılan Kanun'un "Tanımlar" başlıklı 2. maddesinde, "Ulusal Mesleki Yeterlilik Sistemi"nin; "teknik ve mesleki eğitim standartlarının ve bu standartları temel alan yeterliliklerin geliştirilmesi, uygulanması ve bunlara ilişkin yetkilendirme, denetim, ölçme ve değerlendirme, belgelendirme ve sertifikalandırmaya ilişkin kural ve faaliyetleri, "Ulusal Yeterlilik Çerçevesi"nin.

Avrupa Yeterlilikler Çerçevesi ile uyumlu olacak şekilde tasarlanan; ilk, orta ve yükseköğretim dahil, mesleki, genel ve akademik eğitim ve öğretim programları ve diğer öğrenme yolları ile kazanılan tüm yeterlilik esaslarını, "Ulusal Meslek Standartları"nın; bir mesleğin başarı ile icra edilebilmesi için, Kurum tarafından kabul edilen, gerekli bilgi, beceri, tavır ve tutumların neler olduğunu gösteren asgari normları, "Avrupa Yeterlilikler Çerçevesi"nin;

ulusal yeterlilik sistemleri arasında kıyaslanabilirlik sağlayarak farklı ülke ve sistemlerde verilen yeterliliklerin anlaşılmasını kolaylaştıran, Avrupa Birliği tarafından kabul edilen referans çerçeveyi, "Yeterlilik"in; bireyin sahip olduğu, yetkili otorite tarafından tanınmış bilgi, beceri ve yetkinliği, "Mesleki Yeterlilik Belgesi"nin. Mesleki Yeterlilik Kurumu tarafından onaylanmış, bireyin bilgi, beceri ve yetkinliğini ifade eden belgeleri ifade edeceği belirtilmiş;

"Ulusal meslek standartlarının ve ulusal yeterliliklerin hazırlanması ve yürürlüğe konulması" başlıklı 21. maddesinde;

"(1) Kurum görevlendirdiği veya hizmet satın aldığı kurum ve kuruluşlara veya oluşturduğu çalışma gruplarına meslek standartlarını ve yeterlilikleri hazırlatır. Meslek standartları ve yeterlilikler ile ilgili seviyeler Ulusal Yeterlilik Çerçevesi seviyelerine uygun olarak hazırlanır. Bu standartlar ve yeterlilikler sektör komitelerinde incelenir ve uygun bulunanlar Yönetim Kurulunun onayına sunulur ve Yönetim Kurulu tarafından onaylanan yeterlilikler ulusal yeterlilik olarak yürürlüğe girer.

(2) Yönetim Kurulu tarafından onaylanan meslek standartları Resmî Gazetede yayımından sonra ulusal meslek standardı niteliğini kazanır.

(3) Yürürlükte olan meslek standartları en geç beş yılda bir yeniden değerlendirilir. Gerekli görülen meslek standartları, standart hazırlama usûlüne göre yenilenir. Değişikliklerin kabulü ve yayımlanması ikinci fıkrada belirtilen usûle tâbidir."

hükmüne yer verilmiştir.

Dava Konusu Düzenlemelerin İncelenmesi:

Davacı Oda tarafından, davalı idarece mühendislik mesleğinin görev ve yetki alanına giren konularda düzenleme yapıldığı ileri sürülmektedir. Dava konusu Tebliğ ile buna dayanak oluşturan 5544 sayılı Mesleki Yeterlilik Kurumu Kanunu ve ilgili Yönetmelikleri incelendiğinde, iş dünyasının beklentileri de göz önüne alınarak, ülkemizin küresel ekonomide rekabet edebilmesi için ihtiyaç duyduğu iş gereklerinin ve buna uygun eğitim ve öğretim programlarının belirlenmesi suretiyle, uluslararası sertifikasyonlarla uyumlu nitelikli işgücü yetiştirilmesi ve belgelendirilmesine yönelik yeni bir sistemin hedeflendiği anlaşılmaktadır.

Bilgisayar mühendisliği, yükseköğretim mevzuatı ile 3458 sayılı Mühendislik ve Mimarlık Hakkında Kanun hükümlerine göre, formal bir öğrenim sonunda "diploma" ile belgelendirilen bir meslek alanıdır. Mesleki yeterlilik sisteminde ise bir meslek dalının icra edilebilmesi için gerekli bilgi, beceri, tavır ve tutumlar belirlenmekte, saha tecrübesi, işyeri eğitimleri, sertifika programları ve mesleki kurslar gibi farklı eğitim yollarından da yararlanarak bu yetkinliklere sahip olan kişilerden, başarılı olanlara "mesleki yeterlilik belgesi" verilmektedir.

Nitekim benzer şekilde, 3795 sayılı Bazı Lise, Okul ve Fakülte Mezunlarına Unvan Verilmesi Hakkında Kanun ile teknisyen ve tekniker gibi unvanları elde edebilmek için gerekli eğitim ve diploma şartları düzenlenmiş iken, 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu ile de kamu ve özel sektöre ait kurum, kuruluş ve işyerleri ile eğitim kurumlarında alınan eğitim ve öğrenim sonunda çırak, kalfa ve ustalık belgelerine sahip işgücü yetiştirilmesi düzenlenmiştir.

Söz konusu unvan ve mesleki belgelere hak kazanabilmek için verilen bir kısım eğitim konularının birbiri ile örtüşmesi doğaldır. Ancak herbirinde yetkinlikler farklı olduğu gibi, sonuçta verilen sertifikalar da birbirinden farklıdır. Nitekim, mesleki yeterlilik belgesi sahiplerine mühendislik unvan ve yetkisi verilmediği gibi, belgelerde veya mevzuatta mühendislik ibaresi de bulunmamaktadır. Kaldı ki, 5544 sayılı Kanun'un 1. maddesi de, mühendislik mesleğinin bu Kanun'un kapsamı dışında olduğunu açıkça düzenlemiştir.

Bu itibarla, dava konusu ulusal meslek standartlarında mühendislik mesleğinin yetkisine giren bir hususun düzenlenmediği ve anılan standartların mevzuata uygun tesis edildiği sonucuna varıldığından, dava konusu düzenlemelerde hukuka aykırılık görülmemiştir.