Danıştay 10. Daire E.2022/4008 K.2022/4992

Dava konusu istem: Hazine adına kayıtlı, Adana ili, Yumurtalık ilçesi, … Mahallesinde bulunan (toplulaştırma öncesi) … parsel sayılı taşınmazı da kapsayan alanda yapılan arazi toplulaştırması işleminin anılan taşınmaz yönünden iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:.

İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; davacının … sayılı parselde inşa ettiği yapıya ait yapı kayıt belgesi aldığına ve taşınmazı satın alma hakkının bulunduğuna dair iddialarına karşılık, davacının toplulaştırma sahası içerisinde herhangi bir taşınmazının mevcut olmadığı, dava konusu edilen … sayılı parselin de Hazineye ait olduğu, ayrıca 18/02/2021 tarihli ara kararı üzerine, davacı tarafından taşınmazın kendisine satılması yönünde davalı idareye yaptığı başvurunun reddine dair işleme karşı dava açmadığının belirtildiği,

davacının mülkiyet bağı olmayan Hazineye ait taşınmazı kapsayan toplulaştırma işleminin iptali istemiyle işbu davayı açmakta hukuken korunabilir doğrudan bir menfaati bulunduğundan söz edilemeyeceği gerekçesiyle davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesince davacının istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI: Davacı tarafından; uyuşmazlık konusu taşınmaz üzerinde inşa ettiği yapı için adına yapı kayıt belgesi düzenlendiği, taşınmazın adına tescili için başvurularda bulunduğu, taşınmaz üzerinde doğrudan menfaati olduğu, işlem sonucunda hak kaybına uğradığı, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI: Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dava konusu toplulaştırma işlemi süreci 2010 yılında başlamış, ilk parselasyon 18/04/2012 - 03/05/2012, son parselasyon ise 17/11/2017 - 02/12/2017 tarihleri arasında askıya çıkarılmış, toplulaştırma projesi sonucunda oluşan yeni mülkiyetler … tarih ve … yevmiye numarası ile tapuda tescil edilmiştir.

Davacı tarafından, Hazine adına kayıtlı, Adana ili, Yumurtalık ilçesi, … Mahallesinde bulunan (toplulaştırma öncesi) …parsel sayılı taşınmaz üzerinde yapı (konut) yapılmış, söz konusu yapı için davacı adına 29/07/2020 tarihli yapı kayıt belgesi düzenlenmiş, dava konusu toplulaştırma işlemi sonucunda davacıya ait yapının yeni oluşturulan … ada, … parsel sayılı taşınmaz sınırı içerisinde planlanması üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Anayasa'nın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemine karşı yargı yolunun açık olduğu hüküm altına alınmıştır.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, iptal davaları, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan davalar olarak tanımlanmış; dava konusu işlemin tesis edildiği tarihteki haliyle 10. maddesinde, ilgililerin haklarında idari davaya konu olabilecek bir işlem veya eylemin yapılması için idari makamlara başvurabileceği, altmış gün içinde bir cevap verilmezse isteğin reddedilmiş sayılacağı, altmış günün bittiği tarihten itibaren dava açma süresi içinde, konusuna göre Danıştaya, idare ve vergi mahkemelerine dava açabileceği düzenlemesine yer verilmiştir.

Öte yandan, 18/05/2018 tarih ve 30425 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 7143 sayılı Vergi ve Diğer Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun'un 16. maddesi ile 3194 sayılı İmar Kanunu'na eklenen dava konusu işlemin tesis edildiği tarih itibarıyla yürürlükte olan hâliyle Geçici 16. maddesinde, "Afet risklerine hazırlık kapsamında ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapıların kayıt altına alınması ve imar barışının sağlanması amacıyla,

31/12/2017 tarihinden önce yapılmış yapılar için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve yetkilendireceği kurum ve kuruluşlara 31/10/2018 tarihine kadar başvurulması, bu maddedeki şartların yerine getirilmesi ve 31/12/2018 tarihine kadar kayıt bedelinin ödenmesi hâlinde Yapı Kayıt Belgesi verilebilir. Başvuruya konu yapının ve arsasının mülkiyet durumu, yapı sınıf ve grubu ve diğer hususlar Bakanlık tarafından hazırlanan Yapı Kayıt Sistemine yapı sahibinin beyanına göre kaydedilir.

(...) Yapı Kayıt Belgesi alınan yapıların, Hazine'ye ait taşınmazlar üzerine inşa edilmiş olması hâlinde, bu taşınmazlar Bakanlığa tahsis edilir. Yapı Kayıt Belgesi sahipleri ile bunların kanunî veya akdî haleflerinin 31/12/2019 tarihine kadar yapacakları satın alma talepleri üzerine taşınmazlar Bakanlıkça rayiç bedel üzerinden doğrudan satılır. (...)" hükümlerine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca, idari işlemler dolayısıyla menfaati ihlâl edilen kimseler tarafından işlemin iptali istemiyle dava açılabileceği açıktır.

Dosyanın incelenmesinden; davacının Hazine adına kayıtlı, Adana ili, Yumurtalık ilçesi, …Mahallesinde bulunan (toplulaştırma öncesi) … parsel sayılı taşınmaz üzerinde yapı inşa ettiği, (bilirkişi raporunda 2014-2016 yılları arasında bir tarihte inşa edildiği belirtilmiştir) söz konusu yapı için davacı adına 29/07/2020 tarihli yapı kayıt belgesi düzenlendiği, (davacı tarafından başvurunun 26/06/2018 tarihinde yapıldığı ileri sürülmektedir.) bu esnada 2010 yılında başlanan toplulaştırma işlemlerinin devam ettiği, toplulaştırma işlemi sonucunda, davacıya ait yapının yeni oluşturulan …ada, … parsel sayılı taşınmaz sınırı içinde yer aldığı ve oluşan yeni mülkiyetlerin … tarih ve … yevmiye numarası ile tapuda tescil edildiği anlaşılmaktadır.

Öte yandan, davalı idarenin savunmasında, davacının Hazineye ait … parsel sayılı taşınmazın 100 m²'lik kısmını işgal ettiği ve 2015 yılı içerisinde idarelerinden izin almadan kıyı kenar çizgisinin ilk 50 metresinde kalacak şekilde taşınmaz üzerinde tahta ev yaptırdığı beyan edilmiştir.

Bu durumda anılan Kanun hükümleri uyarınca, ilgili şartların sağlanması halinde, yapı kayıt belgesi düzenlenen yapıların bulunduğu Hazine taşınmazlarının -yapının bulunduğu kısımlarının- yapı sahiplerine satılmasına imkan tanındığı, dolayısıyla tesis edilen dava konusu arazi toplulaştırması sonucunda, adına … parsel sayılı taşınmazın 65,00 m²'lik kısmı için yapı kayıt belgesi düzenlenmiş olan davacının kişisel, meşru ve güncel menfaatinin etkilendiği ve bakılmakta olan iş bu davayı açmakta ehliyetli olduğu sonucuna varılmakta olup, davanın esasının incelenmesi suretiyle yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.

Bu itibarla, davanın ehliyet yönünden reddi yolundaki … İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu …Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.