Danıştay 10. Daire E.2022/4449 K.2025/4013

Dava konusu istem: Davacı tarafından; Tunceli İli ... Jandarma Özel Harekat ... Komutanlığı emrinde Jandarma Üsteğmen olarak görev yapmakta iken, Mardin İli, Nusaybin İlçesi'nde icra edilen operasyon esnasında, ... tarihinde bölücü terör örgütü mensupları tarafından tuzaklanan el yapımı patlayıcı maddenin infilak etmesi sonucu her iki bacağı diz üstünden kesilmek suretiyle ağır şekilde yaralanması nedeniyle fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalınarak şimdilik iş gücü kaybı ve ekonomik geleceğin sarsılması nedeniyle 50,00 TL bakıcı giderleri için 50,00 TL maddi ve 400.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; feragat nedeniyle konusu kalmayan maddi tazminat istemi hakkında karar verilmesine yer olmadığına, davacının manevi tazminat isteminin kısmen kabulü ile 100.000,00-TL manevi tazminatın davalı idareye başvuru tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davalı idare tarafından davacıya ödenmesi, fazlaya ilişkin manevi tazminat ve faiz isteminin ise reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; taraflarca yapılan istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI

Davacı tarafından, yaşanan olay karşısında hükmedilen manevi tazminat tutarının yetersiz kaldığı ileri sürülmektedir. Davalı idare tarafından, dava konusu olayda idarelerinin sorumluluğu bulunmadığı, manevi tazminat miktarının yüksek olduğu, manevi tazminata faiz uygulanamayacağı, davalı idarenin harçtan muaf olduğu, davanın reddi gerektiği ileri sürülmektedir.

TARAFLARIN_SAVUNMALARI : Taraflarca, temyiz istemlerinin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Davacının temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dava. Tunceli İli ... Jandarma ...

Tabur Komutanlığı emrinde Jandarma Üsteğmen olarak görev yapan davacının, ... tarihinde Mardin İli, Nusaybin İlçesi'nde icra edilen operasyon esnasında bölücü terör örgütü mensupları tarafından tuzaklanan el yapımı patlayıcının infilak etmesi sonucu her iki bacağı diz üstünden kesilmek suretiyle ağır şekilde yaralanması nedeniyle fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalınarak şimdilik iş gücü kaybı ve ekonomik geleceğin sarsılması nedeniyle 50,00 TL bakıcı giderleri için 50,00 TL maddi ve 400.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmış,

davacının 25/11/2019 tarihinde Mahkeme kaydına giren dilekçesi ile 23/01/2020 tarihinde yapılan duruşmada alınan beyanında maddi tazminat talebinden feragat ettiği anlaşılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Anayasanın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmıştır.

İdare, kural olarak yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.

İdarenin yürütmekle görevli olduğu bir hizmetin kuruluşunda, düzenlenişinde veya işleyişindeki nesnel nitelikli bozukluk, aksaklık veya boşluk olarak tanımlanabilen hizmet kusuru; hizmetin kötü işlemesi, geç işlemesi veya hiç işlememesi hallerinde gerçekleşmekte ve idarenin tazmin yükümlülüğünün doğmasına yol açmaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Manevi tazminat, kişinin malvarlığında meydana gelen eksilmeyi gidermeye yönelik bir tazmin aracı değil, manevi değerlerinde bir eksilme meydana gelen ve yaşama sevinci ve zevki azalan kişinin manen tatminini sağlamaya yönelik bir tazmin aracıdır. Manevi zararın başka türlü giderim yollarının bulunmayışı veya yetersiz kalışı manevi tazminatın parasal olarak belirlenmesini zorunlu kılmaktadır.

Manevi tazminat, olay nedeniyle duyulan elem ve ızdırabı kısmen de olsa hafifletmeyi amaçlar.

Belirtilen niteliği gereği manevi tazminatın, tarafların ve olayın mahiyetine göre belirlenmesi gerekmekte ise de, tam yargı davalarının niteliği gereği takdir edilecek manevi tazminat miktarının, olayın ağırlığını ortaya koyacak, hukuka aykırılığı özendirmeyecek, bir başka ifade ile benzeri olayların bir daha yaşanmaması için caydırıcı ve aynı zamanda cezalandırıcı bir miktarda olması gerekmektedir.

Bölge İdare Mahkemesince hukuka uygun bulunan İdare Mahkemesi kararında; dava konusu olay nedeniyle davacının 400.000,00 TL'lik manevi tazminat isteminin, 100.000,00 TL kısmının kabulüne karar verilmiş ise de; manevi tazminatın ilgilinin duyduğu elem ve üzüntünün giderilmesini sağlayan manevi bir tatmin aracı olduğu gözetildiğinde ve davacı ...'ın olay sebebiyle meydana gelen sürekli iş gücü kaybı oranı, maluliyet derecesi, maluliyetin sürekli olması,

yaşamak için gereken hareketleri yapamayacak ve başkasının yardım ve desteğine muhtaç derecede malul olduğuna ilişkin tespitlere yer verilen SGK Başkanlığı 23/10/2018 tarihli Kurum Sağlık Kurulu raporu göz önünde bulundurulduğunda. Mahkemece takdir edilen manevi tazminat miktarının, uğranılan zarara göre orantısız ve düşük kaldığı, duyulan elem ve ıstırabı kısmen dahi olsa giderecek düzeyde olmadığı sonucuna varılmaktadır.

Bu itibarla, davacının manevi zararını karşılamaktan uzak olan İdare Mahkemesi kararına yönelik davacının istinaf istemin reddi yolundaki temyize konu kararda hukuki isabet bulunmamakta olup; Bölge İdare Mahkemesince, işbu bozma kararı üzerine yeniden yapılacak yargılama sonrasında manevi tazminat takdir edilirken, davacının manevi tatmin duygusunu sağlamaya yetecek, zarar sonucu duyulan elem ve ızdırabın kişiler üzerindeki etki ve ağırlığını karşılayacak, makul ve hakkaniyetli bir düzeyde manevi tazminat miktarının dikkate alınacağı açıktır.

(X) - KARŞI OY

Manevi tazminat, kişinin malvarlığında meydana gelen eksilmeyi gidermeye yönelik bir tazmin aracı değil, manevi değerlerinde bir eksilme meydana gelen ve yaşama sevinci ve zevki azalan kişinin manen tatminini sağlamaya yönelik bir tazmin aracıdır. Manevi zararın başka türlü giderim yollarının bulunmayışı veya yetersiz kalışı manevi tazminatın parasal olarak belirlenmesini zorunlu kılmaktadır.

Manevi tazminat, olay nedeniyle duyulan elem ve ızdırabı kısmen de olsa hafifletmeyi amaçlar.

Tam yargı davalarının niteliği gereği takdir edilecek manevi tazminat miktarının, olayın ağırlığını ortaya koyacak, hukuka aykırılığı özendirmeyecek, bir başka ifade ile benzeri olayların bir daha yaşanmaması için caydırıcı ve aynı zamanda cezalandırıcı olacak şekilde belirlenmesi, bununla birlikte olayın meydana geliş şekli ve idari faaliyetin niteliği gözetilerek hakkaniyetli olması ve makul bir tutarı aşmaması gerekmektedir.

Tunceli İli ...

Jandarma Özel Harekat Tabur Komutanlığı emrinde Jandarma Üsteğmen olarak görev yapan davacının, ... tarihinde Mardin İli, Nusaybin İlçesi'nde icra edilen operasyon esnasında bölücü terör örgütü mensupları tarafından tuzaklanan el yapımı patlayıcının infilak etmesi sonucu her iki bacağı diz üstünden kesilmek suretiyle ağır şekilde yaralanması nedeniyle fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalınarak şimdilik iş gücü kaybı ve ekonomik geleceğin sarsılması nedeniyle 50,00 TL ve bakıcı giderleri için 50,00 TL maddi ve 400.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile ödenmesine karar verilmesi istemiyle

açılan davada, davacı tarafından maddi tazminat isteminden feragat edilmesi nedeniyle İdare Mahkemesince konusu kalmayan maddi tazminat istemi hakkında karar verilmesine yer olmadığına, karar verilmiş, davacının manevi tazminat isteminin kısmen kabulü ile 100.000,00 TL manevi tazminata hükmedilmiş ve manevi tazminata yönelik tarafların istinaf başvurusunun reddine karar verilmişse de manevi tazminatın ilgililerin duyduğu elem ve üzüntünün kısmen giderilmesini sağlayan manevi bir tatmin aracı olduğu gözetildiğinde ve davacının terör eylemi nedeniyle meydana gelen sürekli iş gücü kaybı oranı, maluliyet derecesi, maluliyetin sürekli olması,

yaşamak için gereken hareketleri yapamayacak ve başkasının yardım ve desteğine muhtaç derecede malul olduğu göz önünde bulundurulduğunda davacının manevi varlığında meydana gelen zararın giderilebilmesi için manevi tazminat isteminin tamamının kabulüne karar verilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, davanın kısmen kabul kısmen reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolunda verilen temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının yukarıda belirtilen gerekçeyle bozulması gerektiği oyuyla, gerekçe yönünden Daire kararına katılmıyoruz.