Danıştay 10. Daire E.2022/6115 K.2025/4635

İstemlerin_konusu

Davacı ...'ın 08/07/2004 tarihinde oyun oynamak için girdiği demir yolunda elektrik çarpması sonucu yaralanmasında davalı idarenin hizmet kusuru bulunduğundan bahisle uğranıldığı ileri sürülen zararlara karşılık ... için 25.000,00 TL manevi ve 5.000,00 TL (miktar artırımı sonrası 75.920,93 TL) maddi, ...'ın anne ve babası için ayrı ayrı 9.000,00 TL manevi ve 1.000,00 TL maddi olmak üzere toplam 50.000,00 TL tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılan dava sonucunda, ...

İdare Mahkemesince, Mahkemelerinin davanın reddi yolundaki kararının kesinleşmesi sonrasında davacılar tarafından Anayasa Mahkemesine yapılan bireysel başvuru sonucunda, Anayasa Mahkemesinin 13/09/2017 tarih ve 2014/11855 Başvuru No'lu kararıyla, başvurucu ...'ın Anayasa'nın 17. maddesinde güvence altına alınan yaşama hakkının ihlal edildiğine, bu ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması için ... yönünden yeniden yargılama yapılmak üzere dosyanın gönderilmesine karar verilmesi üzerine ...'ın maddi ve manevi tazminat istemi yönünden davanın kabulü yolunda verilen kararın, Danıştay Onuncu Dairesinin 10/10/2019 tarih ve E:2019/10359,

K:2019/6510 sayılı kararıyla bozulması üzerine bozma kararına uyularak ve %50 oranında müterafik kusur bulunduğu nazara alınarak davanın kısmen kabulü, kısmen reddi yolunda verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararın taraflarca aleyhlerine olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

TEMYİZ_EDENLERİN_İDDİALARI : Davacı tarafından, zihinsel engelli olması sebebiyle müterafik kusurunun söz konusu olmayacağı, bilirkişi raporunda belirtilen tutarın dahi zararı karşılamaktan çok uzak olduğu, olay nedeniyle çalışma gücünün tamamını kaybettiği ve bakıma muhtaç hale geldiği ileri sürülmektedir.

Davalı idare tarafından, olayda anne ve babanın çocuk üzerindeki bakım, gözetim ve koruma görevini yerine getirmediği, idarelerinin kusur veya ihmalinin bulunmadığı, hükmedilen manevi tazminat tutarının fahiş olduğu, kaza nedeniyle oluşan engel oranının Adli Tıp Genel Kurulundan alınacak rapor ile tespit edilmesi gerektiği, olay nedeniyle açılan ceza davasında kamu görevlilerinin beraatine karar verildiği ileri sürülmektedir.

TARAFLARIN_SAVUNMASI : Taraflarca savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz istemlerinin reddi ile usul ve yasaya uygun olan İdare Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

A) Temyize Konu İdare Mahkemesi Kararının, Davanın Kısmen Kabulüne, Kısmen Reddine İlişkin Kısmının İncelenmesi:

İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen kararın davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine ilişkin kısmı usul ve hukuka uygun olup, dilekçelerde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

B) Temyize Konu İdare Mahkemesi Kararının, Artırılan Maddi Tazminat Miktarına İşletilecek Yasal Faizin Başlangıç Tarihine İlişkin Kısmının İncelenmesi: 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Temyiz incelemesi üzerine verilecek kararlar" başlıklı 49. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde, temyiz incelemesi sonunda Danıştay'ın, kararda yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmayan maddi hatalar ile düzeltilmesi mümkün eksiklik veya yanlışlıklar varsa kararı düzelterek onayacağı hükme bağlanmıştır.

Aynı Kanun'un 13. maddesinde, idari eylemlerden hakları ihlal edilmiş olanların dava açmadan önce, bu eylemleri yazılı bildirim üzerine veya başka suretle öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve her halde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde idareye başvurarak haklarının yerine getirilmesini istemeleri gerektiği kuralı yer almakta olup, anılan maddede, idari eylemler nedeniyle uğranılan zararın tazmini için idareye başvuruda bulunulmasının, dava ön şartı olarak öngörülmesi ve zararın idare tarafından en erken bu tarihte sulhen ödenebilecek olması nedeniyle yargı yerince hükmedilecek tazminat miktarına,

ön karar için idareye yapılan başvuru tarihi, görevli olmayan adli yargıda dava açılması halinde adli yargıda dava açıldığı tarih itibarıyla yasal faiz uygulanması, Danıştayın içtihatlarıyla kabul edilmiştir.

Kanun'un 16. maddesinin 4. fıkrasına 30/04/2013 tarihinde yürürlüğe giren 6459 sayılı Kanun'un 4. maddesi ile “Ancak, tam yargı davalarında dava dilekçesinde belirtilen miktar, süre veya diğer usul kuralları gözetilmeksizin nihai karar verilinceye kadar, harcı ödenmek suretiyle bir defaya mahsus olmak üzere artırılabilir ve miktarın artırılmasına ilişkin dilekçe otuz gün içinde cevap verilmek üzere karşı tarafa tebliğ edilir.” cümlesi; aynı Kanun'un 5. maddesi ile de 2577 sayılı Kanun'a Geçici 7. madde olarak, “Bu maddeyi ihdas eden Kanunla, bu Kanunun 16. maddesinin dördüncü fıkrasına eklenen hüküm, kanun yolu aşaması dahil, yürürlük tarihinde derdest olan davalarda da uygulanır.” cümlesi eklenmiştir.

Aktarılan düzenlemeyle, nihai karar verilinceye kadar harcı ödenmek ve bir defaya mahsus olmak üzere, “süre veya diğer usul kuralları gözetilmeksizin” dava dilekçesinde gösterilen tazminat miktarının artırılmasına imkan verilmektedir. Böylelikle, artırılan miktar açısından da dava dilekçesinin verildiği tarihteki hukuksal koşullar geçerli bulunmaktadır.

Yapılan bu açıklamalar karşısında, miktar artırımına ilişkin dilekçenin yeni bir dava niteliğinde olmayıp mevcut davada talep edilen tazminat miktarının miktar artırım suretiyle artırımına olanak sağlayan yasal bir hakkın kullanımına ilişkin olduğu da göz önünde bulundurulduğunda, artırılan tazminat miktarı yönünden davanın kabul edilmesi halinde, yasal faizin başlangıcının bu miktar yönünden de, idarenin uyuşmazlığın esasında ihtilafa, bir başka anlatımla temerrüde düştüğü tarih olduğu; aksi bir durumun hakkaniyete aykırı olacağı sonucuna varılmaktadır.

Nitekim Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun 16/04/2025 tarih ve 32872 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 24/10/2024 tarih ve E:2021/5, K:2024/2 sayılı kararıyla da tam yargı davalarında miktar artırımında bulunulması halinde, dava dilekçesinde talep edilen miktara hangi tarihten itibaren faize hükmedilecekse artırılan miktara da aynı tarihten itibaren faize hükmedilmesi gerektiğine karar verilmiştir.

Bu durumda; temyizen incelenen ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının hüküm fıkrasında yer alan "...37.960,47 TL maddi tazminatın, miktar artırımı öncesine ilişkin 5.000,00 TL'lik kısmının dava tarihi olan 28/10/2005 tarihinden, 32.960,47 TL'lik kısmının ise 31/05/2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı idare tarafından davacı ...'a ödenmesine..." ibaresinin,"...37.960,47 TL maddi tazminatın dava tarihi olan 28/10/2005 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı idare tarafından davacı ...'a ödenmesine..." şeklinde düzeltilmesi gerekmektedir.