Danıştay 10. Daire E.2022/6798 K.2023/3569

İstemin_özeti

Davacı tarafından, 27 Mayıs 1960 Askeri Darbe Mağdurlarının Zararlarının Tazmini Amacıyla Kurulan Komisyona (Komisyon) maddi ve manevi tazminat ödenmesi talebiyle yapılan … tarihli ve … sayılı başvuru üzerine maddi tazminat talebinin reddi, manevi tazminat talebinin kabulü yolunda verilen 12/10/2021 tarihli Komisyon kararına karşı 18/01/2022 tarihinde yapılan itirazın reddine dair 16/06/2022 tarihli Komisyon kararının iptali ile darbe mağduru olan murisi ...'ın uğradığı ileri sürülen zararlara karşılık maddi ve manevi tazminatın 27/05/1960 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmektedir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Davanın süre aşımı yönünden reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Dairemizin 28/02/2023 tarih ve E:2022/6798 sayılı ara kararı cevabının geldiği görülerek, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesi uyarınca Tetkik Hakiminin raporu ve sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra dava dosyası öncelikle 2577 sayılı Kanun'un 14. maddesi, 3. fıkrası, (e) bendi yönünden incelenerek gereği görüşüldü:

Dava; 27 Mayıs 1960 Askeri Darbe Mağdurlarının Zararlarının Tazmini Amacıyla Kurulan Komisyona (Komisyon) maddi ve manevi tazminat ödenmesi talebiyle yapılan 25/05/2021 tarihli başvuru üzerine maddi tazminat talebinin reddi, manevi tazminat talebinin kabulü yolunda verilen 12/10/2021 tarihli Komisyon kararına karşı 18/01/2022 tarihinde yapılan itirazın reddine dair 16/06/2022 tarihli Komisyon kararının iptali ile davacının murisi ...'ın uğradığı ileri sürülen zararlara karşılık maddi ve manevi tazminatın 27/05/1960 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesi, 1. fıkrasında, dava açma süresinin özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hâllerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gün olduğu; 8. maddesi, 1. fıkrasında, sürelerin tebliğ, yayın veya ilan tarihini izleyen günden itibaren işlemeye başlayacağı; 14. maddesi, 3. fıkrası, (e) bendinde, dava dilekçelerinin ilk inceleme esnasında süre aşımı yönünden inceleneceği; 15. maddesi, 1. fıkrası, (b) bendinde ise, 14. maddenin 3. fıkrasının (e) bendinde yazılı halde davanın reddine karar verileceği hükme bağlanmıştır.

01/07/2020 tarih ve 31172 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 7248 sayılı 1924 Tarih ve 491 Sayılı Teşkilâtı Esasiye Kanununun Bazı Hükümlerinin Kaldırılması ve Bazı Hükümlerinin Değiştirilmesi Hakkında Geçici Kanunun Bazı Hükümlerinin Yürürlükten Kaldırılması ve Neden Olunan Mağduriyetlerin Giderilmesi Hakkında Kanun'un Geçici 1. maddesinin 2. fıkrasında, 1 sayılı Kanunun 6. maddesi uyarınca kurulan Yüksek Soruşturma Kurulu ile Yüksek Adalet Divanı tarafından haklarında soruşturma ve kovuşturma yürütülenlerin bu soruşturma ve kovuşturmalar sebebiyle uğradıkları manevî zararların Hazine tarafından karşılanacağı,

bu kişilerin malvarlığı değerlerinin müsadere edilmesinden kaynaklanan maddi zararlarının da karşılanacağı; aynı maddenin 3. fıkrasında, ikinci fıkra kapsamında zarar görenler veya mirasçıları tarafından zararlarının karşılanması istemiyle yapılacak başvuruları değerlendirmek ve karara bağlamak üzere, Cumhurbaşkanı tarafından bir Komisyon kurulacağı, Komisyonun çalışma usul ve esaslarının Resmî Gazete'de yayımlanmasını izleyen üç ay içinde Komisyona başvurularak ikinci fıkra kapsamındaki zararlarının tazmininin istenebileceği.

4. fıkrasında ise, Komisyon tarafından verilen kararlara karşı kararın tebliğini izleyen on beş gün içinde bir defaya mahsus olmak üzere Komisyona itiraz başvurusunda bulunulabileceği, itiraz üzerine verilen kararlara karşı ilk derece mahkemesi sıfatıyla Danıştayda dava açılabileceği hususları düzenlenmiştir.

Anılan hükümlerin incelenmesinden; 7248 sayılı Kanun'da, Komisyona yapılan itiraz başvurularının reddi işlemlerine karşı Danıştay'da açılacak davalara ilişkin özel bir dava açma süresi öngörülmediğinden, bu kapsamda açılan davalarda da 2577 sayılı Kanun kapsamında genel dava açma süresi içerisinde dava açılabileceği anlaşılmaktadır.

Dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler birlikte incelendiğinde; davacı tarafından 01/07/2020 tarih ve 31172 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 7248 sayılı Kanun'un Geçici 1. maddesindeki düzenlemeler gereğince, murisi ...'ın 27 Mayıs 1960 askeri darbesi sonrasında tutuklandığından, sonrasında 5 yıl ağır hapis cezasına mahkum edildiğinden ve kötü muameleye maruz kaldığından bahisle uğranıldığı ileri sürülen maddi ve manevi zararlara karşılık tazminat ödenmesi istemiyle … tarihinde.

Mayıs 1960 Askeri Darbe Mağdurlarının Zararlarının Tazmini Amacıyla Kurulan Komisyona başvurulduğu, Komisyonca yapılan değerlendirme sonucunda verilen 12/10/2021 tarihli kararla, maddi tazminat talebinin reddine, manevi tazminat talebine ilişkin başvurunun ise kabulüyle 118.165,50 TL manevi tazminatın davacıya ödenmesine karar verildiği, bu kararın 03/01/2022 tarihinde davacı tarafa tebliğinin ardından 18/01/2022 tarihinde Komisyona itiraz başvurusunda bulunulduğu, Komisyonca 16/06/2022 tarihli kararla itirazın reddine karar verildiği ve bu kararın 05/08/2022 tarihinde davacı vekiline tebliğ edildiği,

bunun ardından anılan kararın iptali ile davacının murisi ...'ın uğradığı ileri sürülen zararlara karşılık maddi ve manevi tazminatın 27/05/1960 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle 23/10/2022 tarihinde bakılan davanın açıldığı görülmektedir.

Uyuşmazlıkta; davacı tarafından 27 Mayıs 1960 Askeri Darbe Mağdurlarının Zararlarının Tazmini Amacıyla Kurulan Komisyona yapılan itiraz başvurusunun reddine ilişkin kararın 05/08/2022 tarihinde davacı vekilinin daimi çalışanı M.O. isimli kişiye tebliğ edildiği, dolayısıyla anılan kararın iptali istemiyle bu tarihten itibaren işlemeye başlayan dava açma süresi içinde ve dava açma süresinin son günü olan 04/10/2022 tarihine kadar işbu davanın açılması gerekirken, yasal dava açma süresi geçtikten sonra 23/10/2022 tarihinde açılan davanın süresinde olmadığı sonucuna varılmaktadır.