Danıştay 10. Daire E.2023/1082 K.2023/4542

Davanın_özeti

Davacı vekili tarafından, müvekkili şirket hakkında 53.632,39 TL idari para cezası uygulanmasına ilişkin Ankara Valiliği İl Sağlık Müdürlüğünün … tarih ve E-…-… sayılı işlemi ile bu cezanın dayanağı olan 27/03/2002 tarih ve 24708 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Özel Hastaneler Yönetmeliği'nin ekinde yer alan "Ek-2 Özel Hastane Müeyyide Formu"nun 10. sırasının iptaline ve müvekkili şirket tarafından ödenen 40.224,29 TL idari para cezasının ödeme tarihinden itibaren işleyecek tecil faizi ile birlikte müvekkiline iadesine karar verilmesi istenilmektedir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 5. maddesine uygun olmayan dava dilekçesinin reddedilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesi uyarınca hazırlanan Tetkik Hakiminin raporu ve sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Aynı dilekçe ile dava açılabilecek haller" başlığını taşıyan 5. maddesinin 1. fıkrasında, her idari işlem aleyhine ayrı ayrı dava açılacağı; ancak, aralarında maddi veya hukuki yönden bağlılık ya da sebep-sonuç ilişkisi bulunan birden fazla işleme karşı bir dilekçe ile de dava açılabileceği belirtilmiştir.

Aynı Kanun'un 14. maddesinin 3. fıkrasında, dilekçelerin görev ve yetki, idari merci tecavüzü, ehliyet, idari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığı, süre aşımı, husumet ve Kanun'un 3. ve 5. maddelerine uygun olup olmadıkları yönlerinden sırasıyla inceleneceği; 15. maddesinin 1. fıkrasının, (d) bendinde, dilekçelerin 3. ve 5. maddelere uygun olmadıklarının tespiti halinde, otuz gün içinde bu maddelere uygun şekilde yeniden düzenlenmek veya noksanları tamamlanmak üzere dilekçelerin reddine karar verileceği; aynı maddenin 5. fıkrasında da, 1. fıkranın (d) bendine göre dilekçenin reddedilmesi üzerine yeniden verilecek dilekçelerde aynı yanlışlıklar yapıldığı takdirde davanın reddedileceği hükümlerine yer verilmiştir.

31/03/2005 tarih ve 25772 (Mükerrer) sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun "Genel kanun niteliği" başlıklı 3. maddesinde, " (1) Bu Kanunun; a) İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde, b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında, uygulanır." hükmüne.

"Yaptırım türleri" başlıklı 16. maddesinde, "(1) Kabahatler karşılığında uygulanacak olan idarî yaptırımlar, idarî para cezası ve idarî tedbirlerden ibarettir. (2) İdarî tedbirler, mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alan diğer tedbirlerdir.".

"Başvuru yolu" başlıklı 27. maddesinde, "(1) İdarî para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idarî yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idarî yaptırım kararı kesinleşir." hükümlerine yer verilmiştir.

27/03/2002 tarih ve 24708 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Özel Hastaneler Yönetmeliği'nin ekindeki yer alan "Ek-2 Müeyyide Formu"nun 10. sırasında, acil sağlık hizmet sunumunda, mevzuat hükümlerine aykırı ilave ücret alındığının tespit edilmesi halinde, ilk tespitte, bir önceki aya ait brüt hizmet gelirinin binde biri oranında idari para cezası verileceği ve fazla alınan ücretin iadesinin sağlanacağı, ikinci tespitte, bir önceki aya ait brüt hizmet gelirinin binde ikisi oranında idari para cezası verilir ve fazla alınan ücretin iadesinin sağlanacağı, üçüncü tespitte ise, poliklinik faaliyetinin 1 gün süreyle durdurulacağı düzenlenmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 5. maddesi uyarınca, her idari işlemin ayrı ayrı dava konusu yapılması kural ise de, maddi veya hukuki yönden birbirine bağlı olan birden çok işleme karşı aynı dilekçe ile dava açılabilmesi mümkün bulunmaktadır. Maddi veya hukuki bağlılıktan söz edebilmek için öncelikle, dava konusu işlemlerin yargısal denetiminin aynı yargı yerinin görev ve yetki alanına girmesi zorunluluk arz etmektedir.

Zira yargı yerlerinin farklılığı 5. maddenin öngördüğü anlamdaki bağlılığı ortadan kaldıran bir nedendir. Bu bağlamda, aynı dava dilekçesiyle iptali talep edilen işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıkların farklı yargı yerlerinin görev alanına girdiği hallerde, her bir işlem için ayrı dilekçelerle dava açılmak üzere dilekçenin reddine karar verilmesi gerekmektedir.

Dava dilekçesi ve eklerinin incelenmesinden; davacı şirkete Özel Hastaneler Yönetmeliği'nin ekindeki yer alan "Ek-2 Müeyyide Formu"nun 10. sırasına aykırılığın ikinci kez tespit edildiğinden bahisle 53.632,39 TL idari para cezası verildiği, Ankara Valiliği İl Sağlık Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı yazısıyla bu cezaya %25 peşin ödeme indirimi uygulanmak suretiyle tutarın 40.224,29 TL'ye düşürüldüğü, davacı tarafından bu cezanın ödenmesi sonrasında idari para cezası verilmesine ilişkin bireysel işlem ile bu işlemin dayanağı Yönetmelik maddesinin iptaliyle, ödenen 40.224,29 TL idari para cezasının ödeme tarihinden itibaren işleyecek tecil faiziyle birlikte iadesine karar verilmesi istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Yukarıda yer verilen Kabahatler Kanunu'nun ilgili düzenlemeleri birlikte değerlendirildiğinde; Kabahatler Kanunu'nun, idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması hâlinde uygulanacağı; bu halde idari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç on beş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabileceği anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlıkta, dava konusu idari para cezası verilmesine ilişkin idari işlemin Özel Hastaneler Yönetmeliği uyarınca tesis edildiği, anılan Yönetmeliğin dayanağı olan 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu'nda, bu Kanun uyarınca verilen idari para cezalarına karşı itiraz ve dava yolu gösterilmediği anlaşılmaktadır. Bu kapsamda, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun genel hükümleri gereğince, 3359 sayılı Kanun ile bu Kanun'a dayanılarak çıkarılan Özel Hastaneler Yönetmeliği uyarınca verilen idari para cezalarına karşı sulh ceza hakimliğine başvurulması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Öte yandan, dava konusu Yönetmeliğin diğer dayanağı olan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile konuya ilişkin diğer mevzuat kapsamındaki Hususi Hastaneler Kanunu ve (somut olayın trafik kazasıyla bağlantılı olması nedeniyle) Karayolları Trafik Kanunu'nda, uyuşmazlığa konu para cezasını içeren herhangi bir hüküm yer almadığı da görülmektedir.

Bu haliyle, dava konusu edilen 53.632,39 TL idari para cezası uygulanmasına ilişkin Ankara Valiliği İl Sağlık Müdürlüğünün … tarih ve E-… sayılı işlemi ile ödenen 40.224,29 TL idari para cezasının ödeme tarihinden itibaren işleyecek tecil faizi ile birlikte iadesi istemi yönünden uyuşmazlığın görüm ve çözümünde, adli yargı yerlerinin görevli olduğu sonucuna ulaşılmaktadır.

Diğer taraftan, düzenleyici idari işlem niteliğinde bulunan dava konusu Yönetmeliğin "Ek-2 Müeyyide Formu"nun 10. sırasının iptaline yönelik uyuşmazlığın ise idari yargı yerince (Danıştay) çözümlenmesi gerektiği açıktır.

Bu itibarla, dava dilekçesinin 2577 sayılı Kanun'un 5. maddesine uygun biçimde düzenlenmediği anlaşılmaktadır.

Bu durumda, davacı tarafından, davanın adli yargı yerinde görülmesi gereken kısmı (Ankara Valiliği İl Sağlık Müdürlüğünün … tarih ve E-…-… sayılı işlemi ile ödenen 40.224,29 TL idari para cezasının ödeme tarihinden itibaren işleyecek tecil faizi ile birlikte iadesi) ile idari yargı yerinde görülmesi gereken kısmı ("Ek-2 Müeyyide Formu"nun 10. sırası) yönünden ayrı dilekçelerle ilgili yargı koluna başvurulması; Yönetmeliğin "Ek-2 Müeyyide Formu"nun 10. sırasının iptali istemiyle 2577 sayılı Kanun'un 5. maddesine uygun olarak yenilenen, Danıştay Başkanlığı'na hitaben yazılmış bir dilekçeyle dava açılması gerekmektedir.