Danıştay 10. Daire E.2023/1832 K.2023/1891

2- ... Balıkçılık Denizcilik İnş. Turz. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. 3- ... 4- ... VEKİLLERİ : Av. ...

DAVALI

... Bakanlığı

DAVANIN_ÖZETİ : Davacılar tarafından; Tarım ve Orman Bakanlığı’nın 02/03/2023 tarih ve “E-67852565-730.99-9047129” sayılı “2023, 2024 ve 2025 Yılları İçin Mavi Yüzgeçli Orkinos Avcılığı Yapacak Gemilerin Belirlenmesi ve Bu Gemilere Yapılacak Kota Tahsisine İlişkin Genelge” konulu, 2023/3 nolu Genelgesinin 5. maddesinin iptali ve yürütülmesinin durdurulması istenilmektedir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

2577 sayılı Kanun'un 3. maddesine uygun bulunmayan dava dilekçesinin reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesi uyarınca hazırlanan Tetkik Hakiminin raporu ve sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra, davacıların yürütmenin durdurulması istemi hakkında bir karar verilmeksizin dava dilekçesi öncelikle 2577 sayılı Kanun'un 14. maddesinin 3. fıkrasının (g) bendi gereğince anılan Kanun'un 3. maddesine uygun olup olmadığı yönünden incelenerek gereği görüşüldü:

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 3. maddesinde, idari davaların, Danıştay, idare mahkemesi ve vergi mahkemesi başkanlıklarına hitaben yazılmış imzalı dilekçelerle açılacağı; dilekçelerde, tarafların ve varsa vekillerinin veya temsilcilerinin ad ve soyadları veya unvanları ve adreslerinin, davanın konusu ve sebepleri ile dayandığı delillerin, davaya konu olan idari işlemin yazılı bildirim tarihinin gösterileceği, ayrıca dava konusu kararın ve belgelerin asılları veya örneklerinin dava dilekçesine ekleneceği, dilekçeler ile bunlara ekli evrakın örneklerinin karşı taraf sayısından bir fazla olacağı hükmü yer almış.

14. maddesinde, dilekçelerin 3. ve 5. maddelere uygun olup olmadıkları hususu ilk inceleme konuları arasında sayılmış. 15. maddesinde de, dilekçelerin, 3. ve 5. maddelere uygun olmaması halinde uygun şekilde yeniden düzenlenmek veya noksanlıkları tamamlanmak üzere reddine karar verileceği kuralı getirilmiştir.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Dava Şartları" başlıklı 114. maddesinin 1. fıkrasının (ı) bendinde, "Aynı davanın, daha önceden açılmış ve hâlen görülmekte olmaması." kuralına yer verilmek suretiyle "derdestlik" dava açma şartları arasında sayılmış; 115. maddesinde ise, mahkemenin, dava şartı noksanlığını tespit ederse davanın usulden reddine karar vereceği kurala bağlanmıştır.

6100 sayılı Kanun'un 114. maddesinin gerekçesinde, "... (ı) bendinde aynı davanın önceden açılmış ve hâlen görülmekte olmaması hususu yani teknik bir ifadeyle derdestlik iddiası olumsuz bir dava şartı hâline getirilmiş ve bu suretle derdestlik itirazının bir ilk itiraz olmaktan çıkartılıp; dava şartına ilişkin usulî bir itiraza dönüştürülmesi sağlanmıştır. Açılmış ve hâlen görülmekte olan bir davanın davacısı, hukukî korunma sürecini başlatmıştır.

Artık onun aynı davayı bir başka mahkeme önüne getirmesinde hukuken korunmaya değer güncel bir yararı kalmamıştır; bu bağlamda hukuken korunma ihtiyacı içerisinde bulunmamaktadır ve onun yapacağı tek iş, davanın sonucunu beklemekten ibarettir. ... Daha önce açılmış ve hâlen görülmekte olan bir davanın, hangi saikle olursa olsun ikinci kez açılması hâlinde, davacının bu ikinci davayı açmaktaki yararı hukukî değildir.

O hâlde derdestlik itirazının korunmasının temelinde, aynı davanın tekrar açılıp görülmesinin sağlanmasında davacının hiçbir hukukî yararının bulunmadığı düşüncesi yatmaktadır. Hukukî yararın ise dava şartı olduğu konusunda, bu düzenlemeden önce dahi doktrin ve yargı uygulaması bağlamında bir görüş birliği mevcuttur." açıklamasına yer verilmiştir.

Yargılama hukukunun temel ilkelerinden biri taleple bağlılıktır. Bu ilke uyarınca iptali istenen idari işlemle sınırlı olarak mahkemelerce inceleme yapılması gerekmekte olup, talebin incelemeye konu olabilecek nitelikte açık, her türlü tereddütten uzak, belirli ve somut olması gerektiği kuşkusuzdur.

Dava dilekçesinin incelenmesinden, davacılar tarafından, Tarım ve Orman Bakanlığı’nın 02/03/2023 tarih ve “E-67852565-730.99-9047129” sayılı “2023, 2024 ve 2025 Yılları İçin Mavi Yüzgeçli Orkinos Avcılığı Yapacak Gemilerin Belirlenmesi ve Bu Gemilere Yapılacak Kota Tahsisine İlişkin Genelge” konulu, 2023/3 nolu Genelgesinin 5. maddesinin iptali istenilmiş ise de, dilekçe içeriğinde söz konusu Genelgenin "Müracaat Şartları" başlıklı 5. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinde yer alan,

"2022 yılında mavi yüzgeçli orkinos kotası tahsis edilmiş gemiler bu Genelge'nin 4'üncü maddesinin üçüncü fıkrasındaki şartlara uymak kaydı ile müracaatta bulunabilirler." düzenlemesine yönelik hukuka aykırılık iddialarına yer verildiği, dolayısıyla davaya konu Genelgenin 5. maddesinin tamamının mı yoksa anılan kısmının mı iptalinin istenildiği anlaşılamamaktadır.

Bu haliyle, dava dilekçesinin 2577 sayılı Kanun'un 3. maddesine uygun biçimde düzenlenmediği sonucuna varılmaktadır.

Bu durumda, davacılar tarafından, dava konusu edilen Genelgenin 5. maddesinin tamamının mı yoksa yukarıda anılan 5. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinde yer alan düzenlemenin mi dava konusu edildiğinin açıkça belirtilmesi, iptali istenilen kısım/kısımlar yönünden ayrı ayrı hukuka aykırılık sebeplerinin belirtilmesi, menfaatlerinin ne şekilde etkilendiğinin açıklanması ve davanın belirtilen eksiklikler giderilmek suretiyle 2577 sayılı Kanun'un 3. maddesine uygun olarak yenilenen, Danıştay Başkanlığına hitaben yazılmış açık ve anlaşılabilir iki nüsha dilekçeyle açılması gerekmektedir.

Öte yandan, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nda "derdestlik" müessesesi düzenlenmemiş ve Kanun'un 31. maddesinde, Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu ve onun yerine çıkarılan Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun derdestlik ile ilgili maddelerine atıfta bulunulmamış olmakla birlikte, tarafları, konusu ve sebebi aynı olan bir davanın daha önce aynı veya başka bir mahkemede açıldığının ve görülmekte olduğunun tespit edilmesi hâlinde, usûl hukukunun temel kavramlarından olan derdestlik müessesesinin temelinde yatan, ilk davanın aynısı olan ikinci davanın açılmasında davacının hukukî yararının bulunmadığı olgusundan hareketle, ikinci davanın derdestlik nedeniyle incelenmeksizin reddine karar verilmesi gerekmektedir.

Bu kapsamda yapılan değerlendirmede, bakılan davanın davacılarının da aralarında bulunduğu 66 davacı tarafından, Tarım ve Orman Bakanlığı’nın 02/03/2023 tarih ve “E-67852565-730.99-9047129” sayılı “2023, 2024 ve 2025 Yılları İçin Mavi Yüzgeçli Orkinos Avcılığı Yapacak Gemilerin Belirlenmesi ve Bu Gemilere Yapılacak Kota Tahsisine İlişkin Genelge” konulu, 2023/3 nolu Genelgesinin 4. ve 5. maddelerinin iptali ve yürütülmesinin durdurulması ile önceden kura sonucu kotadan yararlanan 70 adet mavi yüzgeçli orkinos avlayan balıkçı teknelerinin 2023, 2024 ve 2025 yıllarında yeniden kura çekimine katılmalarının engellenmesine,

2022/3 sayılı genelgede olduğu gibi kotadan 35 adet balıkçı teknesinin yararlandırılmasına karar verilmesi istemiyle Dairemizin E:2023/1596 sayılı dosyasında açılan davada 29/03/2023 tarih ve K:2023/1632 sayılı kararla dava dilekçesinin reddine karar verildiği, iş bu davada da söz konusu Genelgenin 5. maddesinin iptali istemine yer verildiği dikkate alındığında, dava dilekçesinin yenilenmesi halinde derdestlik durumu da ayrıca göz önünde bulundurulmalıdır.

Açıklanan nedenlerle, 2577 sayılı Kanun'un 15. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendi uyarınca bu kararın tebliğ tarihinden itibaren 30 (otuz) gün içerisinde yukarıda belirtilen eksiklikler giderilmek suretiyle 3. maddeye uygun şekilde düzenlenecek dilekçe ile harç yatırılmaksızın yeniden dava açmakta serbest olmak üzere DAVA DİLEKÇESİNİN REDDİNE, aynı Kanun'un 15. maddesinin 5. fıkrası hükmüne göre yeniden verilecek dilekçede aynı yanlışlıklar yapıldığı takdirde davanın reddedileceğinin davacılara bildirilmesine, davanın yenilenmemesi durumunda yapılan yargılama giderlerinin davacılar üzerinde bırakılmasına ve kullanılmayan ...