Danıştay 10. Daire E.2023/4274 K.2025/5085

Dava konusu istem: Davacılar tarafından, ... tarihinde, Diyarbakır ili, ... ilçesinde meydana gelen olaylarda yakınları ...'un güvenlik güçlerinin açtığı ateş sonucu hayatını kaybettiğinden bahisle, uğranıldığı ileri sürülen zararlara karşılık müteveffanın annesi ... ve babası ... için ayrı ayrı 100,00 TL (miktar artırımı ile ... için 194.655,68 TL, ... için 184.078,44 TL) maddi tazminat ve 100.000,00 TL manevi tazminatın, kardeşleri ..., ...,... ve ... için ayrı ayrı 50.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmektedir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; olayda idarenin hizmet kusuru bulunmamakla birlikte kusursuz sorumluluk ve sosyal risk ilkesi gereğince sorumluluğunun bulunduğu sonucuna varıldığı gerekçesiyle, maddi tazminat yönünden; yaptırılan bilirkişi incelemesi neticesinde düzenlenen hesap raporunun hükme esas alınabilecek yeterlikte olduğunun anlaşıldığı,

davacıların maddi tazminat istemlerinin kabulü ile 194.655,68 TL maddi tazminatın 100,00 TL'sinin idareye başvuru tarihinden itibaren, miktar artırım dilekçesi ile artırılan 194.555,68 TL'sinin ise miktar artırım dilekçesinin davalı idareye tebliğ edildiği tarihten (01/02/2021) itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte ...'a ödenmesine, 184.078,84 TL maddi tazminatın 100,00 TL'sinin idareye başvuru tarihinden itibaren, miktar artırım dilekçesi ile artırılan 183.978,84 TL'sinin ise miktar artırım dilekçesinin davalı idareye tebliğ edildiği tarihten itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte baba ...'a ödenmesine,

manevi tazminat yönünden; davacıların manevi tazminat istemlerinin kısmen kabulü ile, olay nedeniyle duydukları üzüntüye karşılık takdiren, ... için 50.000,00 TL, ... için 50.000,00 TL, kardeşler ..., ...,... ve ... için ayrı ayrı 20.000,00 TL manevi tazminatın idareye başvuru tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacılara ödenmesine, fazlaya ilişkin manevi tazminat istemlerinin reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; davacıların istinaf başvurusunun reddine, davalı idarenin istinaf başvurusunun kısmen kabulüne, kısmen reddine, terör olayı niteliğindeki olayın meydana gelmesinde idarenin hizmet kusuru bulunmamakla birlikte maddi tazminat yönünden 5233 sayılı Kanun kapsamında sorumluluğunun bulunduğu gerekçesiyle, İdare Mahkemesi kararının maddi tazminata ilişkin kısmının kaldırılmasına, 5233 sayılı Kanun'a göre hesaplanan 45.709,00 TL maddi tazminatın miras paylarına denk gelen 22.854,50 TL'sinin ayrı ayrı idareye başvuru tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte ... ve ...'a ödenmesine, fazlaya ilişkin maddi tazminat istemlerinin reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENLERİN_İDDİALARI : Davacılar tarafından, olayın meydana gelmesinde idarenin hizmet kusurunun bulunduğu, bu nedenle maddi tazminat hesabının genel hükümlere göre yapılması gerektiği, hükmedilen manevi tazminat tutarlarının yetersiz olduğu iddialarıyla Bölge İdare Mahkemesi kararının aleyhlerine olan kısımlarının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

Davalı idare tarafından, usule ilişkin olarak bakılan davada süre aşımı bulunduğu, esasa ilişkin olarak; olayın meydana gelmesinde idarelerinin bir sorumluluğunun bulunmadığı, talep edilen manevi tazminat tutarlarının yüksek olduğu iddialarıyla Bölge İdare Mahkemesi kararının idareleri aleyhine olan kısımlarının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

TARAFLARIN_SAVUNMALARI : Taraflarca savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Davalı idarenin temyiz isteminin kabulü, davacıların temyiz isteminin reddi ile temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

... tarihinde, Diyarbakır'ın Bağlar ilçesinde meydana gelen terör olayları sırasında davacıların yakını ... güvenlik güçleri ile teröristler arasında yaşanan çatışma sırasında ateşli silah yaralanması sonucu vefat etmiştir.

Olayla ilgili olarak ... Cumhuriyet Başsavcılığınca Soruşturma No:... sayılı dosyada yürütülen soruşturmada, olayın aydınlatılamadığı, ölümün güvenlik güçlerinin eylemleri sonucunda gerçekleşip gerçekleşmediğinin tayin edilemediği, ...'un güvenlik güçlerine silahla karşılık veren üç kişiden biri olup olmadığının belirlenemediği gerekçeleriyle, ... tarihinde (Karar No:...) kovuşturmaya yer olmadığına, fail ya da faillerin tespiti amacıyla soruşturmanın zamanaşımına değin daimi aramaya alınmasına karar verilmiştir.

Karara yönelik itiraz ... Sulh Ceza Hâkimliğinin ... tarihli kararıyla reddedilmiştir.

Davacılar tarafından, olay nedeniyle uğradıkları zararın genel hükümlere göre karşılanması istemiyle .. tarihinde idareye yapılan başvurunun reddi üzerine, maddi ve manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Anayasa'nın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, aynı maddenin son fıkrasında, idarenin eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmıştır.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun (ön karar başvurusunun yapıldığı tarihte yürürlükte olan haliyle) 13. maddesinde, idari eylemlerden hakları ihlal edilmiş olanların dava açmadan önce, bu eylemleri yazılı bildirim üzerine veya başka suretle öğrendikleri tarihten itibaren 1 yıl ve her halde eylem tarihinden itibaren 5 yıl içinde idareye başvurarak haklarının yerine getirilmesini istemeleri gerektiği; bu isteklerinin kısmen veya tamamen reddi halinde, bu konudaki işlemin tebliğini izleyen günden itibaren veya istek hakkında altmış gün içinde cevap verilmediği takdirde bu sürenin bittiği tarihten itibaren dava süresi içinde dava açılabileceği kuralı yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Uyuşmazlıkta, olayın meydana geldiği ... tarihinde Diyarbakır ili, ... ilçesi ... Caddesi, ...

Bulvarı istikametinde terör olaylarının yaşandığı, güvenlik güçlerinin olaylara müdahale amacıyla anılan yere intikal ettiği, üç şahsın güvenlik güçlerinin aracını durdurmaya çalıştığı, aracın durmayarak uzaklaşmasıyla şahısların uzun namlulu silahlarla saldırı gerçekleştirdiği, güvenlik güçlerinin de saldırıya karşılık verdiği, bu esnada davacıların yakını ...'un vefat ettiği, davacılar tarafından ölüm olayıyla ilgili olarak tam yargı davası açılabilmesi için olayla ilgili yürütülen ceza soruşturmasının 4 yıla yakın bir süre boyunca beklemelerinin makul olmadığı,

bu nedenle ölüm olayının meydana geldiği 04/10/2015 tarihinden itibaren 1 yıllık süre içinde ve en geç 04/10/2016 tarihine kadar idareye başvuruda bulunularak başvurunun sonucuna göre dava açılması gerekirken, 14/01/2019 tarihinde idareye yapılan başvurunun reddi üzerine açılan davada süre aşımı bulunmaktadır.

Bu itibarla, davanın süre aşımı yönünden reddine karar verilmesi gerekirken, davanın kısmen kabulü, kısmen reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik davacıların istinaf başvurusunun reddi, davalı idarenin istinaf başvurusunun kısmen kabulü, kısmen reddi yolunda verilen temyize konu kararda hukuki isabet bulunmamaktadır.

(X)- KARŞI OY

Temyizen incelenen kararın usul ve hukuka uygun olduğu, tarafların temyiz istemlerinin reddi ile temyize konu kararın onanması gerektiği görüşüyle, aksi yöndeki Daire kararına katılmıyorum.