Danıştay 10. Daire E.2023/4330 K.2024/1150

Dava konusu istem: Davacılar tarafından, yakınları ...'ın Adana ili, Seyhan ilçesi, ...

Mahallesi'nde 31/01/2016 tarihinde bir evin damından toplumsal bir olayı izlerken polisler tarafından açıldığı iddia edilen ateş sonucu ağır yaralanması sonrasında kaldırıldığı hastanede 04/02/2016 tarihinde hayatını kaybetmesinde davalı idarenin hizmet kusuru bulunduğu ileri sürülerek müteveffanın babası ... için 500,00 TL (miktar artırım dilekçesiyle 3.000,00 TL) cenaze ve defin giderleri, 500.00 TL (miktar artırım dilekçesiyle 54.424,48 TL) destekten yoksun kalma zararı, 300.000,00 TL manevi tazminat, annesi ... için 1.000,00 TL (miktar artırım dilekçesiyle 88.304,26 TL) destekten yoksun kalma zararı, 300.000,00 TL manevi tazminat,

kardeşleri ...,..., ..., ... ve ... için ayrı ayrı 150.000,00 TL manevi tazminat, maddi tazminat istemlerine 31/01/2016 tarihinden, manevi tazminat istemlerine 09/12/2016 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla, dava konusu olayın meydana geldiği bölgede güvenlik güçleri tarafından faaliyette bulunulduğu, bu faaliyet esnasında davacıların yakınlarının zarara uğradığı, meydana gelen zararın kamu hizmetinin yürütülmesi sırasında ve görev nedeniyle oluştuğu, zarar ile idari eylem arasında nedensellik bağı bulunduğunun açık olduğu, müteveffanın vücudundan çıkarılan nüvenin atıldığı silahın tespitinin mümkün olmadığının görüldüğü,

bu itibarla, idarenin hizmet kusuru saptanamamakla birlikte kamu hizmeti sırasında uğranılan özel ve olağan dışı zararın kusursuz sorumluluk ilkesi gereğince tazmininin gerektiği, davacıların maddi zararlarının tespiti amacıyla dosya üzerinden yaptırılan bilirkişi incelemesi neticesinde düzenlenen 18/12/2018 tarihli raporda, davacıların cenaze masraflarının 3.000,00 TL olduğu, müteveffanın babası ...'ın 54.424,48 TL, annesi ...'ın 88.304,26 TL destekten yoksun kalma zararlarının bulunduğunun belirlendiği,

bilirkişi hükme esas alınabilir nitelikte bulunarak ve davacılar tarafından verilen miktar artırım dilekçesi gözetilerek davacıların maddi tazminat istemlerinin kabulüyle ...'ın 500,00 TL cenaze gideri ve 500,00 TL destekten yoksun kalma zararının 09/12/2016 tarihinden, miktar artırım dilekçesiyle artırılan 2.500,00 TL cenaze giderinin ve 53.924,48 TL destekten yoksun kalma zararının 26/02/2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine,

...'ın 1.000,00 TL destekten yoksun kalma zararının 09/12/2016 tarihinden, miktar artırım dilekçesiyle artırılan 88.304,26 TL destekten yoksun kalma zararının 26/02/2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine, dava konusu olay nedeniyle davacıların yaşadıkları acı ve üzüntü nedeniyle takdiren ... ve ... için ayrı ayrı 50.000,00 TL, ..., ..., ..., ... ve... için ayrı ayrı 15.000,00 TL manevi tazminatın 09/12/2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine, fazlaya ilişkin istemlerinin reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararlarının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ...

İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla, dava konusu olayda eylemin meydana geldiği bölgede güvenlik güçleri tarafından faaliyette bulunulduğu, bu faaliyet esnasında davacıların yakınlarının zarara uğradığı, meydana gelen zararın kamu hizmetinin yürütülmesi sırasında oluştuğu, zarar ile idari eylem arasında nedensellik bağı bulunduğunun açık olduğu, müteveffanın vücudundan çıkarılan nüvenin atıldığı silahın tespitinin mümkün olmadığı,

korsan gösteri eylemlerinin gerçekleştiği bölgede olaylara müdahale öncesinde ve devamında kolluk hizmetini ifa ederken bu hizmetin getirdiği tüm riskleri göz önüne alarak kendisine tanınan yetkiler çerçevesinde, gerekli ve yeterli güvenlik önlemlerini almayan, güvenlikten ve asayişten sorumlu davalı idarenin güvenlik hizmetini eksik ve kusurlu işlettiğinden, kamu hizmeti sırasında uğranılan özel ve olağan dışı zararın tazmini gerektiği, davacılar lehine hükmedilen maddi tazminatın tamamının,

26/02/2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacılara ödenmesi gerektiği gerekçesiyle taraflarca yapılan istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI

Davacılar tarafından, yaşanan dava konusu olayda henüz 17 yaşında olan yakınlarını kaybettikleri göz önünde bulundurulduğunda manevi tazminat istemlerinin tamamının kabulüne karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir. Davalı idare tarafından, dava konusu olaya ilişkin yürütülen savcılık soruşturmasının halen faili meçhul olarak devam ettiği, müteveffanın kaldırıldığı hastanede cebinden av tüfeği fişeği çıktığı, davanın reddi gerektiği, hükmedilen manevi tazminat tutarının yüksek olduğu ileri sürülmektedir.

TARAFLARIN SAVUNMALARI

Taraflarca savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Tarafların temyiz istemlerinin reddi ile İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden davalı idarenin yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacılar tarafından, yakınları ...'ın Adana ili, Seyhan ilçesi, ...

Mahallesi'nde 31/01/2016 tarihinde bir evin damından toplumsal bir olayı izlerken polisler tarafından açıldığı iddia edilen ateş sonucu ağır yaralanması sonrasında kaldırıldığı hastanede 04/02/2016 tarihinde hayatını kaybetmesinde davalı idarenin hizmet kusuru bulunduğu ileri sürülerek müteveffanın babası ... için 500,00 TL (miktar artırım dilekçesiyle 3.000,00 TL) cenaze ve defin giderleri, 500.00 TL (miktar artırım dilekçesiyle 54.424,48 TL) destekten yoksun kalma zararı, 300.000,00 TL manevi tazminat, annesi ... için 1.000,00 TL (miktar artırım dilekçesiyle 88.304,26 TL) destekten yoksun kalma zararı, 300.000,00 TL manevi tazminat,

kardeşleri ...,..., ..., ... ve ... için ayrı ayrı 150.000,00 TL manevi tazminat, maddi tazminat istemlerine 31/01/2016 tarihinden, manevi tazminat istemlerine 09/12/2016 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılan dava açılmıştır.

31/01/2016 tarihinde PKK/KCK terör örgütüne müzahir vatandaşların yoğun olarak ikamet etmiş oldukları alanlarda yasadışı korsan gösteri eylemlerinin gerçekleştirileceği yönünde ihbar ve duyumlar alınması üzerine bu bölgelerde emniyet birimleri tarafından denetim ve gözetimlerde bulunulduğu, bu yerlerden birisinin de Adana ili, Seyhan ilçesi, ...

Mahallesi olduğu, sokak ortasında ateş yandığı, zırhlı araca havai fişek atıldığı, zırhlı araçtan gaz atıldığı, saat 17:27 sıralarında ... Kıraathanesi isimli iş yerinin bulunduğu binaya bitişik olan ve yanında bulunan binanın damında 2 adet siyah karartı olduğu, karartı bulunan noktanın duvar üzerine doğru bir toz bulutunun kalktığı, toz bulutu gidince duvarda bir adet küçük oyuk olduğu, ...'ın ateşli silah yaralanması sebebiyle Özel ...

Hastanesi'ne getirilerek burada ilk müdahalesinin yapıldığı, aynı hastanede tedavi altına alınan ... isimli şahsın mont cebinde 21 adet av tüfeği fişeğinin bulunduğuna dair 31/01/2016 tarihli tespit yapıldığı, ardından ...'ın Adana Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi'ne kaldırıldığı, bu hastanede 04/02/2016 tarihinde yaşamını yitirdiği, düzenlenen Otopsi Tutanağı'nda ölüm sebebinin ateşli silah yaralanmasına bağlı kafatası kemiği kırığı ile birlikte beyin kanaması ve beyin doku harabiyeti olarak tespit edildiği,

07/02/2016 tarihli tutanakta ise ele geçirilen 21 adet av tüfeği fişeğinin ...'ın mont cebinde bulunmasına rağmen 31/01/2016 tarihli tutanakta sehven ...'in cebinde olduğunun belirtildiği, 31/01/2016 ve 02/02/2016 tarihlerinde tepkiler nedeniyle olay yerinin emniyet birimleri tarafından tespit edilemediğinin, incelemenin ancak 04/02/2016 tarihinde yapılabildiğinin belirtildiği, Otopsi Tutanağı'na göre cesetten alınan bir adet gömleksiz kurşun nüve görünümünde metal cisim elde edildiği,

balistik incelemede uzun namlulu ateşli silah fişeğine ait olduğunun, nüvelerin mermi çekirdeklerinin iç kısmında bulunması nedeniyle üzerlerine atıldıkları silaha ait karakteristik izlerin oluşmadığı ve çelik nüvenin atıldığı silahın tespitinin mümkün olmadığının belirtildiği, davacıların yakının ölümü nedeniyle Adana Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ... Hazırlık sayılı dosyasında yürütülen soruşturmanın kayden faili meçhul olarak devam ettiği görülmektedir.

İLGİLİ MEVZUAT

5233 sayılı Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan Zararların Karşılanması Hakkında Kanun'un 1. maddesinde, bu Kanunun amacının, terör eylemleri veya terörle mücadele kapsamında yürütülen faaliyetler nedeniyle maddî zarara uğrayan kişilerin, bu zararlarının karşılanmasına ilişkin esas ve usulleri belirlemek olduğu.

2. maddesinde, Kanunun, 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun 1., 3. ve 4. maddeleri kapsamına giren eylemler veya terörle mücadele kapsamında yürütülen faaliyetler nedeniyle zarar gören gerçek kişiler ile özel hukuk tüzel kişilerinin maddî zararlarının sulhen karşılanması hakkındaki esas ve usullere ilişkin hükümleri kapsadığı belirtilmiş.

7. maddesinde; hayvanlara, ağaçlara, ürünlere ve diğer taşınır ve taşınmazlara verilen her türlü zararların Kanun hükümlerine göre sulh yoluyla idarece ödeneceği. 8. maddesinde.

7. maddede belirtilen zararların, zarar görenin beyanı, adlî, idarî ve askerî mercilerdeki bilgi ve belgeler göz önünde tutularak olayın oluş şekli ve zarar görenin aldığı tedbirlere göre, zarar görenin varsa kusur veya ihmalinin de göz önünde bulundurulması suretiyle, hakkaniyete ve günün ekonomik koşullarına uygun biçimde komisyon tarafından doğrudan doğruya veya bilirkişi aracılığı ile belirleneceği kurala bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosya kapsamında yer alan bilgi ve belgelerden davacılar yakını ...'ın bir evin damında bulunduğu sabit olmakla birlikte, bulunduğu yerin müteveffanın evinin damı olup olmadığı, hastane kayıtlarında cebinden 21 adet av tüfeği fişeğinin bulunduğu kaydına binaen, bulunduğu yerde fişekleri kullanabileceği bir tüfeğin ya da başkaca bir silahın bulunup bulunmadığı, gösterici olup olmadığı hususlarına ilişkin olarak ayrıntılı araştırma ve inceleme yapılmasının ardından bir karar verilmesi gerekmektedir.

Öte yandan müteveffanın dava konusu olayda herhangi bir kusurunun bulunmadığının sabit olması halinde de İdare Mahkemesince dava konusu olaya ilişkin tazminat isteminin sosyal risk ilkesinin yasalaşmış hali olan 5233 sayılı Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan Zararların Karşılanması Hakkında Kanun kapsamında değerlendirilmesi gerekirken davalı idarenin hizmet kusurunun bulunduğu gerekçesiyle genel tazminat ilkeleri kapsamında değerlendirilerek hüküm kurulmasında hukuki isabet bulunmamaktadır.