Danıştay 10. Daire E.2023/6306 K.2023/8188

…

DAVANIN_ÖZETİ : Davacı tarafından, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Milli Emlak Genel Müdürlüğünce, mazbut vakıflara ait taşınmazlarla ilgili tapu işlemlerinin döner sermaye işlem bedeline tâbi olduğu yolunda tesis edilen …tarih ve …sayılı işlem ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İstanbul İl Müdürlüğünce, davacı tarafından ihtirazi kayıtla ödenen döner sermaye işlem bedelinin iadesi isteminin reddi yolunda tesis edilen …tarih ve …sayılı işlemin ve bu işlemlerin dayanağı olduğundan bahisle Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün 2008/9 sayılı Genelgesinin D maddesinin 1. fıkrasının iptaline, ihtirazi kayıtla ödenen 3.294,00 TL döner sermaye işlem bedelinin iadesine karar verilmesi istenilmektedir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Davanın süre aşımı nedeniyle reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesi uyarınca davacı tarafından istenen yürütmenin durdurulması hakkında ayrıca karar verilmeksizin Tetkik Hâkiminin raporu ve sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra gereği görüşüldü:

Dava; Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Milli Emlak Genel Müdürlüğünce, mazbut vakıflara ait taşınmazlarla ilgili tapu işlemlerinin döner sermaye işlem bedeline tâbi olduğu yolunda tesis edilen …tarih ve …sayılı işlem ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İstanbul İl Müdürlüğü'nce, davacı tarafından ihtirazi kayıtla ödenen döner sermaye işlem bedelinin iadesi isteminin reddi yolunda tesis edilen …tarih ve …sayılı işlemin ve bu işlemlerin dayanağı olduğundan bahisle Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü'nün 2008/9 sayılı Genelgesi'nin D maddesi, 1. fıkrasının iptaline, ihtirazi kayıtla ödenen 3.294,00 TL döner sermaye işlem bedelinin iadesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesi, 1. fıkrasında, dava açma süresinin özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hâllerde Danıştay'da ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gün olduğu.

4. fıkrasında, ilanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresinin ilan tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı, ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililerin, düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabileceği. 8. maddesi, 1. fıkrasında, sürelerin tebliğ, yayın veya ilan tarihini izleyen günden itibaren işlemeye başlayacağı.

11. maddesi, 1. fıkrasında, ilgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılmasının üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebileceği, bu başvurunun, işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durduracağı.

2. fıkrasında, otuz gün içinde bir cevap verilmezse isteğin reddedilmiş sayılacağı ve 3. fıkrasında, isteğin reddedilmesi veya reddedilmiş sayılması hâlinde dava açma süresinin yeniden işlemeye başlayacağı ve başvurma tarihine kadar geçmiş sürenin de hesaba katılacağı kurala bağlanmıştır.

Anılan hükümlerin incelenmesinden; bir düzenleyici işleme karşı ilan tarihinden itibaren altmış gün içinde dava açılabileceği gibi düzenleyici işlemin değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılmasının da yine dava açma süresi içinde istenebileceği, ayrıca söz konusu düzenleyici işleme dayanılarak tesis edilen bir uygulama işleminin varlığı hâlinde, işlemin tebliğinden itibaren altmış gün içinde birel veya düzenleyici işleme yahut her ikisine birden dava açılabileceği görülmektedir. Öte yandan; aynı Kanun'un 14. maddesi, 3. fıkrası, (e) bendi ve 15. maddesi, 1. fıkrası, (b) bendinde, süresi içerisinde açılmayan davanın reddine karar verileceği öngörülmüştür.

MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ

Dosyanın incelenmesinden.

Hazine ve Maliye Bakanlığına ait bir taşınmazın, davacı idare tarafından yönetilen bir mazbut vakıf adına 329.400,00 TL bedelle satın alındığı, satış bedelinin 14/10/2021 tarihinde ödendiği, Avrupa Yakası Milli Emlak Dairesi Başkanlığı'nın …tarihli ve …sayılı yazısıyla, bu satışa ilişkin döner sermaye işlem bedelinin ödenmesi gerektiğinin davacıya bildirilmesine rağmen davacının …tarihli ve …sayılı yazısıyla, mazbut vakıflara ait taşınmazlara ilişkin tapu işlemlerinin her türlü harç ve katılım payından muaf olduğu belirtilerek ödenmediği,

bunun üzerine Avrupa Yakası Milli Emlak Dairesi Başkanlığının v tarih ve …sayılı yazısıyla, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın …tarih ve …sayılı yazısına atıfta bulunularak taşınmazın satışına ilişkin döner sermaye işlem bedelinin ödenmesi gerektiğinin davacıya tekrar bildirildiği, bu yazı üzerine davacı tarafından …tarih ve …sayılı yazıyla davalı idareye başvurularak Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün 04/04/2016 tarihli olurla değişik 2008/9 sayılı Genelgesi uyarınca vakıflara ait taşınmazların tapuya tescilinde döner sermaye işlem bedeli aranmayacağından tapuya tescil talimatı yazısının yazılmasının istenildiği,

bu başvuru üzerine davalı idarenin …tarihli ve …sayılı yazısıyla Bakanlığa görüş sorulduğu, anılan yazıya cevaben Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Milli Emlak Genel Müdürlüğü tarafından gönderilen dava konusu …tarih ve …sayılı yazıda, taşınmazın bedelinin %1'i oranında talep edilen döner sermaye işlem bedelinin muhtevası itibariyle vergi, resim, harç ve katılım payı olmadığından davacı tarafından da ödenmesi gerektiğinin bildirildiği görülmektedir.

Ayrıca, davacı tarafından …tarih ve …sayılı yazıyla Avrupa Yakası Milli Emlak Dairesi Başkanlığına başvuruda bulunularak, vakıflara ait taşınmazların tapuya tescilinde döner sermaye işlem bedeli aranmayacağından tapuya tescil talimatı yazısının yazılmasının istenildiği, ancak bu yazıya herhangi bir cevap verilmediği, bahsi geçen yazıları doğrultusunda tapuya tescil talimat yazısının yazılması, döner sermaye bedelinin tahsil edilmesi yönündeki talebin devamı halinde ise döner sermaye hesap bilgilerinin taraflarına bildirilmesi istenilmiştir.

Bunun ardından davacı tarafından … tarih ve … sayılı yazıyla Vakıflar Genel Müdürlüğüne başvuruda bulunularak döner sermaye işlem bedeli olmadan tapuya tescil yazısı yazılmasının istenilmesine rağmen bu talebin kabul edilmediği, bu sebeple tescil işleminin yapılamadığı, bundan sonraki satışlarda da döner sermaye işlem bedelinin ödenip ödenmeyeceği hususunda İdarelerinin talimatlandırılmasının istenildiği,

bu yazıya cevaben Vakıflar Genel Müdürlüğünce gönderilen … tarih ve … sayılı yazıyla, davacının döner sermaye işlem bedelini ödemeksizin tescilin gerçekleştirilmesi için yeniden başvuru yapması gerektiği yolunda talimatlandırılması üzerine davacı tarafından … tarih ve … sayılı yazıyla Avrupa Yakası Milli Emlak Dairesi Başkanlığı'na tekrar başvuruda bulunularak döner sermaye işlem bedeli tahsil edilmeksizin tapuya tescil talimatı yazısının yazılmasının istenildiği,

bu başvurunun Avrupa Yakası Milli Emlak Dairesi Başkanlığı'nın … tarih ve … sayılı yazısıyla uygun görülmemesi üzerine davacı tarafından … tarih ve … sayılı yazıyla tekrar Avrupa Yakası Milli Emlak Dairesi Başkanlığına başvuruda bulunularak döner sermaye işlem bedelinin ihtirazi kayıtla ödeneceği belirtilerek bedelin yatırılacağı banka hesabının İBAN numarasının istenildiği, İBAN numarasının bildirilmesi üzerine 28/02/2023 tarihinde 3.294,00 TL döner sermaye işlem bedelinin davacı tarafından ilgili hesaba yatırıldığı anlaşılmaktadır.

Son olarak, dosya içeriğinde yer almamakla birlikte; dava dilekçesinde belirtildiğine göre ihtirazi kayıtla ödenen döner sermeye işlem bedelinin iadesi istemiyle 08/08/2023 tarihinde davalı idareye başvuruda bulunulduğu, bu başvurunun davalı idarece … tarih ve … sayılı işlemle reddi üzerine 30/11/2023 tarihinde bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

1- Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Milli Emlak Genel Müdürlüğü'nün … tarih … sayılı işleminin iptali istemi bakımından;

Dava konusu edilen söz konusu işlemin davacıya tebliğ edildiğine ilişkin dosyada herhangi bir bilgi veya belge olmamakla birlikte, davacının Avrupa Yakası Milli Emlak Daire Başkanlığına yaptığı … tarih ve … sayılı başvurusunda, dava konusu işlemin tarafına bildirilmesine ilişkin 15/02/2023 tarihli işlemi ilgi kurarak döner sermaye işlem bedelinin ihtirazi kayıtla ödeneceğini bildirdiği anlaşıldığından, davacının dava konusu ettiği bu işlemi en geç 17/02/2023 tarihinde öğrendiğinin kabulü gerekmektedir.

Bu kapsamda yapılan değerlendirmede, dava konusu edilen işleme karşı 17/02/2023 tarihinden itibaren 60 günlük yasal dava açma süresi içerisinde en geç 18/04/2023 tarihinde dava açılması gerekirken, 30/11/2023 tarihinde mahkeme kayıtlarına giren dilekçe ile açılan işbu davanın süresinde olmadığı sonuca varılmaktadır.

Kaldı ki, dava konusu işlemin icrası niteliğinde bulunan davacının döner sermaye işlem bedelini ödediği 28/02/2023 tarihinin esas alınması halinde dahi davanın süresinde olmadığı anlaşılmaktadır.

2- Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İstanbul İl Müdürlüğü'nün … tarih … sayılı işleminin iptali istemi bakımından;

Davacının döner sermaye işlem bedelini 28/02/2023 tarihinde davalı idare banka hesabına yatırdığı, söz konusu döner sermaye işlem bedelinin iadesi için 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 11. maddesi kapsamında 08/08/2023 tarihinde davalı idareye başvuruda bulunduğu anlaşılmaktadır.

Yukarıda yer verilen Kanun maddesi uyarınca dava açma süresi içerisinde idareye başvuruda bulunulması gerekmektedir.

Olayda, davacı tarafından döner sermaye işlem bedelinin ödendiği tarih olan 28/02/2023 tarihinden itibaren 60 gün içerisinde ve en son 29/04/2023 tarihinde davalı idareye başvuruda bulunulması gerekirken, bu tarihten çok sonra 08/08/2023 tarihinde başvurulduğu anlaşıldığından, süresinde yapılmayan başvuruya dayanılarak davalı idare tarafından tesis edildiği belirtilen 06/10/2023 tarihli işleme karşı açılan davanın da süresinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

3-Tapu Kadastro Genel Müdürlüğü'nün 2008/9 sayılı Genelgesi'nin D maddesi, 1. fıkrasının iptali istemi bakımından;

Yukarıda yer verilen 2577 Kanun'un 7. maddesi, 4. fıkrası uyarınca, düzenleyici işlemin uygulanması üzerine uygulama işlemiyle birlikte düzenleyici işlemin de iptalinin istenilmesi durumunda, uygulama işleminin süresinde dava konusu edilip edilmediği gözetilerek, uygulama işleme karşı açılan davanın süresinde olması halinde dayanağını oluşturan düzenleyici işleme karşı açılan davanın da süresinde kabul edileceği, ancak uygulama işleminin süresi içinde dava konusu edilmemesi halinde, bu işlemin dayanağını oluşturan düzenleyici işleme karşı açılan davanın da süresinde olmayacağı kuşkusuzdur.

Bu haliyle dava konusu edilen bireysel işlemlere karşı yasal dava açma süresi içerisinde dava açılmadığı anlaşıldığından, düzenleyici işleme karşı açılan davanın da süresinde olmadığı sonucuna varılmıştır.