Danıştay 10. Daire E.2024/1121 K.2024/3060

Dava konusu istem: Gazeteci olarak görev yapan davacı tarafından, adına düzenlenen ... numaralı sürekli basın kartının Basın Kartı Yönetmeliği'nin 25. maddesinin 2. fıkrası uyarınca iptal edilmesine dair, ... tarih ve E-... sayılı işlem ile bildirilen, 10/08/2022 tarihli Basın Kartı Komisyonu kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davacı hakkında işlem tarihi itibarıyla basın kartı almaya engel suçlardan ceza mahkemesince verilmiş mahkumiyet hükmü bulunduğu, dolayısıyla adli sicilinin Basın Kartı Yönetmeliği'nin 6. maddesinin (ç) ve (e) bentlerine uygunluk taşımadığı şeklindeki sebebe dayalı olarak basın kartının iptali yönünde işlem tesis edildiği anlaşılmakta ise de anılan bentlerde "hüküm giymemiş olmak" ifadesine yer verildiği,

davacı hakkındaki ceza mahkemesi kararının ise kesinleşmediği ve davacının basın meslek onurunu zedeleyecek haller içerisinde bulunduğunu ortaya koyan hukuken kabul edilebilir başkaca bilgi ve belgenin de dosyaya ibraz edilmediği, dava konusu işlemde sebep unsuru yönüyle hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; "Silahlı Terör Örgütüne Üye Olma" suçundan hakkında açılan dava sonucunda 3 yıl 9 ay hapis cezasıyla cezalandırılan davacının sürekli basın kartının, Yönetmeliğin ilgili maddeleri uyarınca iptal edilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle, davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulüne, idare mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI : Davacı tarafından, basın kartının iptaline gerekçe gösterilen mahkeme kararının bozulduğu, halen hakkında verilmiş kesin bir hüküm bulunmadığı, bu nedenle "hüküm giymiş" olarak değerlendirilemeyeceği bu nedenlerle Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davalı idare tarafından temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ: ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosyanın tekemmül ettiği görülmekle davacının yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin esasına geçildi, gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dava dosyasının ve Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) kayıtlarının incelenmesinden;

Gazeteci olarak görev yapan davacı hakkında "Silahlı Terör Örgütüne Üye Olma" suçundan ... Ağır Ceza Mahkemesi nezdinde E:... sayılı dosya ile kamu davası açıldığı, anılan Mahkemenin ... tarih ve K:... sayılı kararı ile davacının 3 yıl 9 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği, bu karara karşı yapılan istinaf başvurusunun ... Bölge Adliye Mahkemesi ...

Ceza Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile esastan reddedildiği, anılan kararın temyiz başvurusunda bulunulması üzerine Yargıtay ... Ceza Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile bozulduğu, söz konusu bozma kararı üzerine ... Ağır Ceza Mahkemesinin E:... ve K:... sayılı kararıyla davacı hakkında yeniden mahkumiyet kararı verildiği, yapılan temyiz başvurusu neticesinde Yargıtay ...

Ceza Dairesinin E:..., K:... sayılı kararıyla bozma ve dosyanın Yargıtay Ceza Genel Kuruluna gönderilmesine karar verildiği, Yargıtay Ceza Genel Kuruluna intikal eden dosyada 26/10/2022 tarihinde verilen bozma kararıyla dosyanın yeniden yargılama yapılmak üzere ... Ağır Ceza Mahkemesine gönderildiği ve yargılamanın halen devam ettiği,

Basın Kartı Komisyonunun 10/08/2022 tarihli kararıyla davacı adına düzenlenen ... numaralı sürekli basın kartının, Basın Kartı Yönetmeliği'nin 25. maddesinin 2. fıkrası uyarınca iptal edildiği, Bunun üzerine de görülmekte olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın "Basın Hürriyeti" başlıklı 28. maddesinin 3. fıkrasında, "Basın hürriyetinin sınırlanmasında, Anayasanın 26 ve 27. maddeleri hükümleri uygulanır." hükmü. Düşünceyi açıklama ve yayma hürriyeti" başlıklı 26. maddesinde, "Herkes, düşünce ve kanaatlerini söz, yazı, resim veya başka yollarla tek başına veya toplu olarak açıklama ve yayma hakkına sahiptir.

Bu hürriyet Resmî makamların müdahalesi olmaksızın haber veya fikir almak ya da vermek serbestliğini de kapsar. Bu fıkra hükmü, radyo, televizyon, sinema veya benzeri yollarla yapılan yayımların izin sistemine bağlanmasına engel değildir.

Bu hürriyetlerin kullanılması, millî güvenlik, kamu düzeni, kamu güvenliği, Cumhuriyetin temel nitelikleri ve Devletin ülkesi ve milleti ile bölünmez bütünlüğünün korunması, suçların önlenmesi, suçluların cezalandırılması, Devlet sırrı olarak usulünce belirtilmiş bilgilerin açıklanmaması, başkalarının şöhret veya haklarının, özel ve aile hayatlarının yahut kanunun öngördüğü meslek sırlarının korunması veya yargılama görevinin gereğine uygun olarak yerine getirilmesi amaçlarıyla sınırlanabilir.

Haber ve düşünceleri yayma araçlarının kullanılmasına ilişkin düzenleyici hükümler, bunların yayımını engellememek kaydıyla, düşünceyi açıklama ve yayma hürriyetinin sınırlanması sayılmaz. Düşünceyi açıklama ve yayma hürriyetinin kullanılmasında uygulanacak şekil, şart ve usuller kanunla düzenlenir." hükümleri.

"Bilim ve sanat hürriyeti" başlıklı 27. maddesinde ise, "Herkes, bilim ve sanatı serbestçe öğrenme ve öğretme, açıklama, yayma ve bu alanlarda her türlü araştırma hakkına sahiptir. Yayma hakkı, Anayasanın 1 inci, 2 nci ve 3 üncü maddeleri hükümlerinin değiştirilmesini sağlamak amacıyla kullanılamaz. Bu madde hükmü yabancı yayınların ülkeye girmesi ve dağıtımının kanunla düzenlenmesine engel değildir." hükmü bulunmaktadır.

Basın kartı verilecek kişileri ve basın kartlarına ilişkin usul ve esasları belirlemek amacıyla düzenlenerek 14 sayılı İletişim Başkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 3. maddesinin 1. fıkrasının (h), (ı) ve (k) bentleri ile 19. maddesine dayanılarak hazırlanan, 14/12/2018 tarih ve 30625 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren ve dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan Mülga Basın Kartı Yönetmeliği'nin 6. maddesinde, "(1) Basın kartı talep edenlerin başvuruda bulunabilmeleri için;

a) 18 yaşını bitirmiş olması,

b) En az lise veya dengi bir eğitim kurumundan mezun olması,

c) Kısıtlı veya kamu hizmetlerinden yasaklı olmaması,

ç) 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile; kasten işlenen bir suçtan dolayı 5 yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına ya da şantaj, hırsızlık, sahtecilik, dolandırıcılık, güveni kötüye kullanma, yalan tanıklık, yalan yere yemin, iftira, suç uydurma, müstehcenlik, fuhuş, hileli iflas, zimmet, irtikâp, rüşvet, kaçakçılık, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma suçları, suç işlemek amacıyla örgüt kurmak, üyesi olmak veya yardım etmek ve cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar ile bu suçların özel kanunlardaki karşılıklarından hüküm giymemiş olması,

d) 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun 3 üncü maddesinde sayılan terör suçları ile 4 üncü maddesinde sayılan terör amacı ile işlenen suçlardan veya 6 ncı maddede belirtilen suçlardan hüküm giymemiş olması,

e) 5237 sayılı Kanunun 213, 214, 215, 216 ve 217 nci maddelerinde sayılan suçlar ile Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, milli savunmaya karşı suçlar ile devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk suçlarından hüküm giymemiş olması,

f) 5187 sayılı Kanunun 25 inci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan suçlardan veya bu suçlara tahrik ve teşvikten hüküm giymemiş olması,

g) 5953 sayılı Kanun hükümlerine uygun sözleşme yapmış olması (Danıştay Onuncu Dairesinin 6/6/2022 tarihli ve E.:2021/3890 sayılı kararı ile yürütmesi durdurulan ibare: ve mücbir sebepler dışında bir aydan fazla olmamak üzere ara vermeden çalışması,)

ğ) Gazetecilik faaliyeti dışında ticari, sınai veya zirai faaliyette bulunmaması, şarttır.

(2)Basın kartı talep eden süreli yayın sahipleri veya tüzel kişi temsilcileri ile radyo ve televizyonların yönetim kurulu başkanlarında, enformasyon görevlilerinde ve 11 inci madde uyarınca basın kartı talep edenlerde bu maddenin birinci fıkrasının (g) ve (ğ) bentlerinde belirtilen şartlar, Türkiye Radyo Televizyon Kurumu ve Anadolu Ajansı aracılığıyla basın kartı talep edenlerde (g) bendinde belirtilen şart aranmaz.

" düzenlemesine; 25. maddesinin 2. fıkrasında ise, 6. maddenin birinci fıkrasının (c), (ç), (d), (e) ve (f) bentlerine aykırılığın oluşması halinde sürekli nitelikte basın kartının, Başkanlığın teklifi üzerine Komisyonca iptal edileceği düzenlemesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer verilen ve dava konusu işlemin de dayanağı olan Mülga Basın Kartı Yönetmeliği'nin 25. maddesinin 2. fıkrası uyarınca davacının basın kartı alabilmek için aranacak şartları kaybettiğinden bahsedilebilmesi için davacının, 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 53. maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile;

kasten işlenen bir suçtan dolayı 5 yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına ya da şantaj, hırsızlık, sahtecilik, dolandırıcılık, güveni kötüye kullanma, yalan tanıklık, yalan yere yemin, iftira, suç uydurma, müstehcenlik, fuhuş, hileli iflas, zimmet, irtikâp, rüşvet, kaçakçılık, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma suçları, suç işlemek amacıyla örgüt kurmak, üyesi olmak veya yardım etmek ve cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar ile bu suçların özel kanunlardaki karşılıklarından, 5237 sayılı Kanunun 213, 214, 215, 216 ve 217. maddelerinde sayılan suçlar ile Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar,

milli savunmaya karşı suçlar ile devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk suçlarından hüküm giymiş olması gerektiği, bunun da ancak davacı hakkında yapılacak ceza yargılaması sonucunda kurulacak olan hükmün kesinleşmesiyle olacağı açıktır.

Uyuşmazlıkta ise, davacı hakkında devam eden yargılama neticesinde henüz kesin bir hüküm verilmediği görüldüğünden, davacının "hüküm giymiş" olarak kabul edilmesinin mümkün olmadığı sonucuna varılmaktadır. Bu nedenle, dava konusu işlem tarihi itibarıyla basın kartı almaya engel suçlardan ceza mahkemesince verilmiş ve kesinleşmiş bir mahkumiyet hükmü bulunmadığı ve davacının basın meslek onurunu zedeleyecek haller içerisinde bulunduğunu ortaya koyan hukuken kabul edilebilir başkaca bilgi ve belgenin de dosyaya ibraz edilmediği anlaşılmakla dava konusu işlemde hukuka uyarlık görülmemiştir.

Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun kabulüyle davanın reddi yolunda verilen temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.