Danıştay 10. Daire E.2024/2409 K.2024/5664

2- ... Valiliği / ... VEKİLİ: Av. ...

İSTEMİN_KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca aleyhlerine olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Davacılar tarafından, mütevaffa ...'nin 10/10/2015 tarihinde ... önünde bombalı saldırıda hayatını kaybetmesi nedeniyle maddi ve manevi zararlarının tazmini istemiyle İçişleri Bakanlığına yapılan başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali ile baba... için 11.000,00 TL maddi, 200.000,00 TL manevi, anne ... için 12.000,00 TL maddi, 200.000,00 TL manevi, kardeşlerin her biri için 2.000,00 TL maddi, 80.000,00 TL manevi tazminatın yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin...... tarih ve E:... K:... sayılı kararıyla; dava konusu işlemin iptali istemi yönünden davanın incelenmeksizin reddi, maddi ve manevi tazminat talepleri yönünden ise davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesince. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 13/10/2022 tarih ve E:2022/816 , K:2022/2854 sayılı bozma kararına uyularak davacıların istinaf başvurusunun reddine, davalı idarelerin istinaf başvurularının kısmen kabulüne, kısmen reddi ile davacılara 31.085,95 TL maddi tazminatın dava açılış tarihi olan 09/03/2016 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine,

fazlaya ilişkin maddi tazminat taleplerinin reddine, manevi tazminat talepleri yönünden ise baba ... için 30.000,00 TL, anne ... ... için 30.000,00 TL, kardeşlerin her biri için 15.000,00 TL olmak üzere toplam 150.000,00 TL manevî tazminatın dava açılış tarihi olan 09/03/2016 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine, fazlaya ilişkin manevi tazminat taleplerinin reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENLERİN_İDDİALARI: Davacılar tarafından, temyize konu kararın yerleşmiş tüm içtihatlara aykırı olduğu, idarenin hizmetin işleyişine ilişkin kusurunun bulunmadığına yönelik tespitin maddi ve hukuki duruma aykırı taraflı bir değerlendirme olduğu, 5233 sayılı Kanun'a göre hesaplama yapılmasının hukuka aykırı olduğu, emsal durumda olan Anayasa Mahkemesi kararlarının dikkate alınmadığı, duyulan acı ve eleme karşılık hükmedilen manevi tazminatın yetersiz ve düşük olduğu iddialarıyla; davalı İçişleri Bakanlığı tarafından, idarelerinin kusurlu ya da kusursuz sorumluluğunun bulunmadığı, olayın terör eylemi olduğu,

uyuşmazlığın 5233 sayılı Kanun uyarınca çözümlenmesi gerektiği, 5233 sayılı Kanun'da manevi tazminatın düzenlenmediği, manevi tazminata faiz işletilemeyeceği, hükmedilen manevi tazminatın sebepsiz zenginleşme niteliğinde olduğu iddialarıyla; davalı ...

Valiliği tarafından ise davada idarelerine husumetin yöneltilmesinin hukuka aykırı olduğu, faizin başlangıç tarihinin dava dilekçesinde belirtilen kısım için dava tarihinden, miktar artırımı ile artırılan kısım için miktar artırım dilekçesinin idarelerine tebliğ tarihinden itibaren olması gerektiği, 5233 sayılı Kanun'da manevi tazminatın düzenlenmediği, olayda idarelerinin sorumluluğunun bulunmadığı, idarelerinin harçtan muaf olduğu iddialarıyla temyize konu kararın aleyhlerine olan kısımlarının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

TARAFLARIN_SAVUNMALARI: Davalı ... Valiliği ve davacılar tarafından, karşılıklı temyiz istemlerinin reddi gerektiği savunulmakta olup davalı İçişleri Bakanlığı tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ: ...

DÜŞÜNCESİ

Bölge İdare Mahkemesi kararının kısmen onanması, kısmen bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dava davacılar tarafından, mütevaffa ...'nin 10/10/2015 tarihinde ... önünde bombalı saldırıda hayatını kaybetmesi nedeniyle maddi ve manevi zararlarının tazmini istemiyle İçişleri Bakanlığına yapılan başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali ile baba ... için 11.000,00 TL maddi, 200.000,00 TL manevi, anne ... için 12.000,00 TL maddi, 200.000,00 TL manevi, kardeşlerin her biri için 2.000,00 TL maddi, 80.000,00 TL manevi tazminatın yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

17/07/2004 tarihinde kabul edilip, 27/07/2004 tarih ve 25535 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 5233 sayılı Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan Zararların Karşılanması Hakkında Kanun'un, 1. maddesinde, ''Bu Kanunun amacı, terör eylemleri veya terörle mücadele kapsamında yürütülen faaliyetler nedeniyle maddî zarara uğrayan kişilerin, bu zararlarının karşılanmasına ilişkin esas ve usulleri belirlemektir.''.

2. maddesinin 1. fıkrasında, ''Bu Kanun, 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun 1 inci, 3 üncü ve 4 üncü maddeleri kapsamına giren eylemler veya terörle mücadele kapsamında yürütülen faaliyetler nedeniyle zarar gören gerçek kişiler ile özel hukuk tüzel kişilerinin maddî zararlarının sulhen karşılanması hakkındaki esas ve usullere ilişkin hükümleri kapsar.''.

12. maddesinde, "Komisyon, doğrudan doğruya veya bilirkişi aracılığı ile yaptığı tespitten sonra 8 inci maddeye göre belirlenen zararı, 9 uncu maddeye göre hesaplanan yaralanma, engelli hâle gelme ve ölüm hâllerindeki nakdî ödeme tutarını, 10 uncu maddeye göre ifa tarzını ve 11 inci maddeye göre mahsup edilecek miktarları dikkate alarak, uğranılan zararı sulh yoluyla karşılayacak safi miktarı belirler.

Komisyonca, bu esaslara göre hazırlanan sulhname tasarısının örneği davet yazısı ile birlikte hak sahibine tebliğ edilir. Davet yazısında hak sahibinin sulhname tasarısını imzalamak üzere otuz gün içinde gelmesi veya yetkili bir temsilcisini göndermesi gerektiği, aksi takdirde sulhname tasarısını kabul etmemiş sayılacağı ve yargı yoluna başvurarak zararının tazmin edilmesini talep etme hakkının saklı olduğu belirtilir.

Davet üzerine gelen hak sahibi veya yetkili temsilcisi sulhname tasarısını kabul ettiği takdirde, bu tasarı kendisi veya yetkili temsilcisi ve komisyon başkanı tarafından imzalanır. Sulhname tasarısının kabul edilmemesi veya ikinci fıkraya göre kabul edilmemiş sayılması hâllerinde bir uyuşmazlık tutanağı düzenlenerek bir örneği ilgiliye gönderilir. Sulh yoluyla çözülemeyen uyuşmazlıklarda ilgililerin yargı yoluna başvurma hakları saklıdır.'' hükümleri bulunmaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

A) Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının manevi tazminat isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine ilişkin kısmının incelenmesi: Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen kararın belirtilen kabul edilen manevi tazminat istemlerine ilişkin kısımları usul ve hukuka uygun olup, dilekçelerde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın anılan kısımlarının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

B) Temyize Konu Bölge İdare Mahkemesi kararının, maddi tazminat isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine ilişkin kısmı ile davacıların maddi ve manevi tazminat ödenmesi istemiyle yaptığı başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istemi yönünden eksik hüküm kurulmasına ilişkin kısmının incelenmesi:

I- Maddi tazminat isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine ilişkin kısmının incelenmesi

Davalı ... Valiliği tarafından ara karar gereğince talep edilen bilgi ve belgelerin sunulduğu ... havale tarihli dilekçe ve eklerinin incelenmesi neticesinde; ... Valiliği 1 No'lu Zarar Tespit Komisyonunun ... tarih ve ... sayılı kararı ile ...'nin yasal mirasçılarına 31.085,95 TL'nin ödenmesine karar verildiği, 24/06/2016 olur tarihi ile sulhnamenin imzalandığı ve sulhnamede davacılar vekilinin de imzasının bulunduğu, komisyon kararı gereğince yasal mirasçılar ... ve ... ... hesaplarına ödemenin yapıldığı tespit edilmiştir.

Davacılar yakını ...'nin 10/10/2015 tarihinde ... önünde bombalı saldırıda hayatını kaybetmesi nedeniyle mirasçılarının tazminat talebinin davalı idarece 5233 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilmeye alındığı, 5233 sayılı Kanun'un 9. maddesinin uygulanmasına ilişkin Yönetmeliğin 21.maddesi uyarınca ödenmesi gereken tutarın 31.085,95 TL tutarında belirlendiği, bu tutar üzerinden imzalanan sulhname tarihinin dava açılış tarihinden sonra olduğu dikkate alındığında, dava açıldıktan sonra uyuşmazlığın ortadan kalktığı, davanın bu kısım yönünden konusuz kaldığı anlaşılmaktadır.

Bu durumda davacılardan ... ve ...'nin maddi tazminat istemleri yönünden dava konusuz kaldığı için karar verilmesine yer olmadığı yönünde karar verilmesi gerekirken anılan kısım yönünden davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine karar verilmesinde hukuki isabet görülmemiştir.

II- Davacıların maddi ve manevi tazminat ödenmesi istemiyle yaptığı başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istemi yönünden eksik hüküm kurulmasına ilişkin kısmının incelenmesi:

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun ön karar başvurusunun yapıldığı tarihte yürürlükte olan haliyle 13. maddesinde, idari eylemlerden hakları ihlal edilmiş olanların idari dava açmadan önce, bu eylemleri yazılı bildirim üzerine veya başka suretle öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve her halde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde ilgili idareye başvurarak haklarının yerine getirilmesini istemeleri gerektiği, bu isteklerin kısmen veya tamamen reddi halinde, bu konudaki işlemin tebliğini izleyen günden itibaren veya istek hakkında altmış gün içinde cevap verilmediği takdirde, bu sürenin bittiği tarihten itibaren, dava süresi içinde dava açılabileceği hükme bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dava konusu uyuşmazlığın, davacılar tarafından, davalı idareye yapılan başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali ile maddi ve manevi tazminat istemine ilişkin olduğu, İdare Mahkemesince başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali ile ilgili olarak verilen kısmen incelenmeksizin ret kararının Bölge İdare Mahkemesince onandığı, bu karara karşı taraflarca temyiz yoluna başvurulması üzerine Dairemizce yapılan temyiz incelemesi neticesinde Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulduğu, bozma kararına uyularak yapılan yargılamada işlemin iptali istemi yönünden herhangi bir hüküm kurulmadığı anlaşılmaktadır.

Bu durumda; davacıların dava konusu olay sebebiyle meydana gelen zararlarının karşılanması istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali istemi yönünden de bir karar verilmesi gerekirken, bu istem hakkında hüküm kurulmayan Bölge İdare Mahkemesi kararında bu yönden de hukuka uyarlık görülmemiştir.