Danıştay 10. Daire E.2024/4132 K.2024/5070

2- ... Valiliği / ...

VEKİLİ

Hukuk Müşaviri ...

İSTEMLERİN_KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca aleyhlerine olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Davacı tarafından, 20/07/2015 tarihinde ... ili, ... ilçesinde meydana gelen bombalı terör saldırısında yaralanmasında davalı idarenin hizmet kusuru bulunduğu ileri sürülerek uğranıldığı öne sürülen zarara karşılık 1.000,00 TL (miktar artırımı ile 917.017,90 TL) maddi ve 100.000,00 TL manevi tazminatın ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:...

K:... sayılı kararıyla; davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine, davacının 917.017,90 TL maddi tazminat isteminin 458.508,95 TL'lik kısmının kabulü ile bu miktarın 1.000,00 TL'lik kısmının idareye başvuru tarihi olan 14/12/2015 tarihinden itibaren, miktar artırımı ile arttırılan 457.508,95 TL'lik kısmının ise miktar artırım dilekçesinin davalı idarelere tebliğ edildiği 18/06/2023 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı idarelerce davacıya ödenmesine,

fazlaya ilişkin (458.508,95 TL) maddi tazminat isteminin ise reddine, 100.000,00 TL manevi tazminat isteminin 30.000,00 TL'lik kısmının kabulü ile bu miktarın idareye başvuru tarihi olan 14/12/2015 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı idarelerce davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin 70.000,00 TL manevi tazminat isteminin ise reddine, kabul edilen 30.000,00 TL manevi tazminat yönünden, Avukatlık Asgarî Ücret Tarifesinin 10/1. maddesi uyarınca belirlenen 4.800,00 TL avukatlık ücretinin davalı idareler tarafından davacıya verilmesine,

yine Avukatlık Asgarî Ücret Tarifesinin 10/2. maddesi uyarınca belirlenen 4.800,00 TL avukatlık ücretinin davacı tarafından davalı idarelere verilmesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesince, istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu gerekçesiyle tarafların istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENLERİN_İDDİALARI: Davacı tarafından, davalı idarelerin olayın meydana gelmesinde tam kusuru bulunduğu, gerekli güvenlik önlemlerinin alınmadığı, yardıma koşanlara da gazlı müdahalede bulunulduğu, zamanında acil müdahalenin yapılamadığı, derneklerin kendi kaynakları ile sağlayacağı yardım toplama faaliyetinin herhangi bir izne tabi olmadığı, kaldı ki izin alınmadan yardım toplansa bile herhangi bir kusur izafe edilemeyeceği, patlamanın basın açıklaması sırasında gerçekleştiği, basın açıklaması için izne gerek olmadığı,

kendisinin kusuru olduğunun kabulü halinde dahi davalı idareler ile eşit kusuru olduğunun söylenemeyeceği, hükmedilen manevi tazminatın duyulan acı ve eleme kıyasla yetersiz olduğu iddialarıyla; davalı İçişleri Bakanlığı tarafından, gerekli tedbir alınmasına rağmen olayın meydana geldiği, soruşturma dosyasının temin edilmesi gerektiği, davacının 5233 sayılı Kanun kapsamında başvurusu olup olmadığının araştırılması gerektiği, olayın terör saldırısı olduğu, idarelerinin kusurlu ya da kusursuz sorumluluğunun bulunmadığı, olayın 5233 sayılı Kanun kapsamında kaldığı,

anılan Kanunda manevi tazminat düzlenmediğinden manevi tazminata hükmedilemeyeceği, hükmedilen manevi tazminatın sebepsiz zenginleşme niteliğinde olduğu iddialarıyla; davalı ...

Valiliği tarafından ise tazminat talebinin hukuki dayanağının ortaya konulması gerektiği, 5233 sayılı Kanun kapsamında olduğunun değerlendirilmesi halinde anılan Kanunda manevi tazminat düzenlenmediğinden istemin reddedilmesi gerektiği, 5233 sayılı Kanun kapsamında başvuru süresinin geçirildiği, terör eylemi olan olayda idarelerinin kusurlu ya da kusursuz sorumluluğunun bulunmadığı, olayda müterafik kusur bulunup bulunmadığının da ortaya konulması gerektiği, fahiş miktarda manevi tazminat istenildiği iddialarıyla temyize konu kararın aleyhlerine olan kısımlarının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

TARAFLARIN_SAVUNMALARI: Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ: ...

DÜŞÜNCESİ

Tarafların temyiz istemlerinin kısmen kabulü kısmen reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dava, davacı tarafından, 20/07/2015 tarihinde ... ili, ... ilçesinde meydana gelen bombalı terör saldırısında yaralanmasında davalı idarenin hizmet kusuru bulunduğu ileri sürülerek uğranıldığı öne sürülen zarara karşılık 1.000,00 TL (miktar artırımı ile 917.017,90 TL) maddi ve 100.000,00 TL manevi tazminatın ödenmesine karar verilmesi istemiyle 11/04/2016 tarihinde kayıtlara giren dilekçe ile açılmış, anılan dava dilekçesinde faiz talebine yer verilmemiş, 04/06/2023 tarihinde kayıtlara giren miktar artırım dilekçesi ile maddi tazminat istemi 917.017,90 TL'ye artırılarak olay tarihinden itibaren faiz işletilmesi talebinde bulunulmuştur.

Öte yandan, İdare Mahkemesince, kabul edilen 30.000,00 TL manevi tazminat yönünden; Avukatlık Asgarî Ücret Tarifesinin 10/1. maddesi uyarınca belirlenen 4.800,00 TL avukatlık ücretinin davalı idareler tarafından davacıya verilmesine, yine Avukatlık Asgarî Ücret Tarifesinin 10/2. maddesi uyarınca belirlenen 4.800,00 TL avukatlık ücretinin davacı tarafından davalı idarelere verilmesine karar verilmiş, bu karara karşı taraflarca yapılan istinaf başvuruları temyize konu karar ile reddedilmiştir.

İLGİLİ MEVZUAT

Usul hukukunun temel ilkelerinden olan taleple bağlılık ilkesine göre, Mahkeme tarafından davacının talepleri aşılarak karar verilmesi mümkün olmamakta, davacının istemleri ile bağlı olunup istemleri genişletecek şekilde karar verilmesine olanak bulunmamaktadır. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Taleple bağlılık ilkesi" başlıklı 26. maddesinin 1. fıkrasında da, "Hakim, tarafların talep sonuçlarıyla bağlıdır; ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremez. Duruma göre, talep sonucundan daha azına karar verebilir." hükmü ile taleple bağlılık ilkesi açıklanmıştır.

Ayrıca, tam yargı davalarında dava dilekçesinde belirtilen miktarın, süre veya diğer usul kuralları gözetilmeksizin nihai karar verilinceye kadar bir defaya mahsus artırılmasına olanak tanınmış, miktar artırım yolu ile faiz talep edilebilmesine yönelik bir düzenleme öngörülmemiştir.

Öte yandan, 21/09/2023 tarih ve 32316 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren ve İdare Mahkemesi kararı tarihi itibarıyla uyuşmazlığa uygulanan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin "Tarifelerin üçüncü kısmına göre ücret" başlıklı 13. maddesinde; "Bu Tarifenin ikinci kısmının ikinci bölümünde gösterilen hukuki yardımların konusu para veya para ile değerlendirilebiliyor ise avukatlık ücreti, davanın görüldüğü mahkeme için bu Tarifenin ikinci kısmında belirtilen maktu ücretlerin altında kalmamak kaydıyla (7 nci maddenin ikinci fıkrası, 10 uncu maddenin üçüncü fıkrası ile 12 nci maddenin birinci fıkrası, 16 ncı maddenin ikinci fıkrası hükümleri saklı kalmak kaydıyla) bu Tarifenin üçüncü kısmına göre belirlenir." hükmüne yer verilmiştir.

Aynı Tarifenin "Manevi tazminat davalarında ücret" başlıklı 10. maddesinde ise, "(1) Manevi tazminat davalarında avukatlık ücreti, hüküm altına alınan miktar üzerinden bu Tarifenin üçüncü kısmına göre belirlenir. (2) Davanın kısmen reddi durumunda, karşı taraf vekili yararına bu Tarifenin üçüncü kısmına göre hükmedilecek ücret, davacı vekili lehine belirlenen ücreti geçemez. (3) Bu davaların tamamının reddi durumunda avukatlık ücreti, bu Tarifenin ikinci kısmının ikinci bölümüne göre hükmolunur. (4) Manevi tazminat davasının, maddi tazminat veya parayla değerlendirilmesi mümkün diğer taleplerle birlikte açılması durumunda; manevi tazminat açısından avukatlık ücreti ayrı bir kalem olarak hükmedilir." düzenlemesi yer almaktadır.

Diğer taraftan, Tarife'nin ikinci kısmının ikinci bölümünün 16. satırında; İdare ve Vergi Mahkemelerinde takip edilen davalar için ödenecek ücret duruşmasız ise (a) bendine göre 10.500,00 TL olarak belirlenmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

A) Temyize Konu Kararın Davacının Maddi ve Manevi Tazminat İstemine Yönelik Kısımlarının İncelenmesi: Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen kararın anılan kısımları usul ve hukuka uygun olup, dilekçelerde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısımlarının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

B) Temyize Konu Kararın Kabul Edilen Maddi ve Manevi Tazminata Faiz İşletilmesine İlişkin Kısmının İncelenmesi:

Dosyanın incelenmesinden, davacı tarafından toplam 1.000,00 TL (miktar artırımı ile 917.017,90 TL) maddi ve 100.000,00 TL manevi tazminat istemiyle görülen davanın açıldığı, dava dilekçesinde faiz talep edilmediği, 04/06/2023 tarihinde kayıtlara giren miktar artırım dilekçesinde maddi tazminat isteminin 917.017,90 TL olarak artırıldığı, miktar artırım dilekçesinde dava dilekçesindeki miktarı da kapsayacak şekilde faiz talep edildiği,

Mahkemece davacının 917.017,90 TL maddi tazminat isteminin 458.508,95 TL'lik kısmının kabulü ile bu miktarın 1.000,00 TL'lik kısmının idareye başvuru tarihi olan 14/12/2015 tarihinden itibaren, miktar artırımı ile arttırılan 457.508,95 TL'lik kısmının ise miktar artırım dilekçesinin davalı idarelere tebliğ edildiği 18/06/2023 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı idarelerce davacıya ödenmesine,

fazlaya ilişkin (458.508,95 TL) maddi tazminat isteminin ise reddine, 100.000,00 TL manevi tazminat isteminin 30.000,00 TL'lik kısmının kabulü ile bu miktarın idareye başvuru tarihi olan 14/12/2015 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı idarelerce davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin 70.000,00 TL manevi tazminat isteminin ise reddine karar verildiği, akabinde Bölge İdare Mahkemesince de tarafların istinaf başvurularının reddine karar verildiği görülmektedir.

Davacının, dava dilekçesinde talep etmediği halde miktar artırım dilekçesinde gündeme getirdiği yasal faiz talebi, "taleple bağlılık" kuralının istisnası olan miktar artırımı kapsamında olmayıp, "davanın genişletilmesi" kapsamında olduğundan, hükmedilen maddi ve manevi tazminata faiz işletilmesinde usul hükümlerine uyarlık bulunmamaktadır. Bu itibarla, taleple bağlılık ilkesi gereği, temyize konu kararın kabul edilen tazminata faiz işletilmesine yönelik kısmının bozulması gerekmektedir.

C) Temyize Konu Kararın Kabul Olunan ve Reddolunan Manevi Tazminat İçin Hükmedilen Vekalet Ücretlerine Yönelik Kısmının İncelenmesi:

Dava, davacı tarafından, 20/07/2015 tarihinde ... ili, ... ilçesinde meydana gelen bombalı terör saldırısında yaralanmasında davalı idarenin hizmet kusuru bulunduğu ileri sürülerek uğranıldığı öne sürülen zarara karşılık 1.000,00 TL (miktar artırımı ile 917.017,90 TL) maddi ve 100.000,00 TL manevi tazminatın ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

İdare Mahkemesince, kabul edilen 30.000,00 TL manevi tazminat yönünden; Avukatlık Asgarî Ücret Tarifesinin 10/1. maddesi uyarınca belirlenen 4.800,00 TL avukatlık ücretinin davalı idareler tarafından davacıya verilmesine, yine Avukatlık Asgarî Ücret Tarifesinin 10/2. maddesi uyarınca belirlenen 4.800,00 TL avukatlık ücretinin davacı tarafından davalı idarelere verilmesine karar verilmiş, bu karara karşı taraflarca yapılan istinaf başvuruları temyize konu karar ile reddedilmiştir.

Yukarıda yer alan düzenlemeler uyarınca, kabul olunan manevi tazminat miktarı üzerinden nispi olarak hesaplanan vekalet ücreti maktu vekalet ücretinin altında kalıyorsa maktu vekalet ücretine hükmedilmesi gerekmektedir.

Bu durumda, temyize konu karar ile kabul olunan toplam 30.000,00 TL manevi tazminat miktarı üzerinden nispi olarak hesaplanan 4.800,00 TL nispi vekalet ücreti, duruşmasız işler için belirlenen 10.500,00 TL maktu vekalet ücretinin altında kaldığından kabul olunan manevi tazminat miktarı için 10.500,00 TL, reddolunan tazminat miktarı için de reddolunan miktar üzerinden hükmedilecek vekalet ücreti kabul olunan üzerinden hükmedilecek vekalet ücretini geçemeyeceğinden yine 10.500,00 TL vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken karşılıklı olarak 4.800,00 TL vekalet ücretine hükmedilmesinde ve bu kısma yönelik istinaf başvurularının reddedilmesinde hukuki isabet bulunmamaktadır.